Người dân xã Phú Hải (Hải Hà) hiện đang dùng nước của Trạm cấp nước do Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn (Sở NN&PTNT) quản lý. Trạm đi vào hoạt động từ năm 2002, với mục đích cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho 450 hộ dân xã Phú Hải lúc đó. Tuy nhiên, đến nay số hộ dân của Phú Hải đã là 712 hộ, nhưng công suất cấp nước của Trạm không tăng lên mà có phần còn giảm xuống, do vậy người dân thường xuyên thiếu nước.
Bà con thôn Bắc (xã Phú Hải) đã khoan giếng nhưng 6/16 giếng khoan được hình thành đành bỏ vì nước bị nhiễm mặn. Nước giếng không ăn được, thậm chí cũng không thể dùng để giặt giũ vì luôn có váng như gạch cua. Số giếng còn lại ở thôn Bắc, vẫn dùng tạm được cho 30 hộ dân. Nhiều hộ khác do nhà giáp thị trấn Quảng Hà nên sử dụng nước nhờ từ đây.
Các thôn khác bà con đành dùng nước của Trạm vì không còn nguồn nước nào khác, thế nhưng luôn trong tâm trạng lo lắng. Bởi lẽ, nước được đưa vào Trạm xử lý trước khi cấp cho người dân lấy từ dòng kênh Khe La dẫn về từ hồ Trúc Bài Sơn. Hồ nước này nằm ở xã Quảng Sơn cách Phú Hải khoảng 20km. Nguồn nước trước khi về được Trạm phải chảy qua nhiều thôn của các xã Quảng Sơn, Quảng Long, Quảng Chính, Quảng Trung, Phú Hải. Các xã này đều phát triển nông nghiệp, nên ngoài việc người nông dân sử dụng nước kênh mương chảy qua xã mình để tưới tiêu, bà con còn có thể sử dụng vào nhiều mục đích khác, thậm chí thuốc sâu được phun tưới cho rau cũng có thể theo nước mưa chảy xuống kênh mương. Trong khi đó, việc xử lý nước của Trạm vẫn mang tính “cổ truyền”, có nghĩa là nước được bơm lên các bể lắng và được coi là hợp vệ sinh sau khi để lắng đọng. Bộ phận xử lý nước bằng Javel của Trạm hỏng, chưa được sửa chữa, từ lâu đã không còn hoạt động…
Trao đổi với chúng tôi, ông Đinh Văn Nguyên, Trạm trưởng Trạm Cấp nước nông thôn xã Phú Hải cũng khẳng định: “Tôi cũng muốn được dùng nước của Nhà máy nước Hải Hà. Còn Trạm chúng tôi cần phải được đầu tư nâng cấp mới có sản phẩm nước bảo đảm”. Thế nhưng đầu tư nâng cấp Trạm thế nào, nguồn tiền ở đâu? Những câu hỏi này cán bộ Trạm vẫn loay hoay nhiều năm chưa có câu trả lời, bởi thực tế Trạm đã nhiều năm hoạt động với phương châm “tự cung tự cấp”.
Thêm một vấn đề nữa, hệ thống đường ống dẫn nước vào khu dân cư của Trạm hiện đã bị vùi lấp dưới lớp đường bê tông, khi người dân Phú Hải mở rộng và bê tông hoá tuyến đường hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới. Lãnh đạo Trạm cho hay: Theo nguyên tắc thì trước khi làm đường bê tông, các ống nước phải được tháo ra rồi lắp lại ở vị trí khác tiện cho việc bảo quản khi đường làm xong. Nhưng do đất đai ở Phú Hải bị nhiễm mặn nên đường ống nhanh chóng bị xuống cấp, nhiều bộ phận của đường ống làm bằng sắt đã han rỉ, để nguyên thì được, tháo ra là hỏng buộc phải thay mới. Chi phí cho việc thay thế này lên tới vài tỷ đồng vì hệ thống đường ống dài hơn 7km mà cả xã Phú Hải lẫn Trạm đều không biết trông vào nguồn nào, trong khi lộ trình về đích xây dựng nông thôn mới của xã được xác định là năm 2014... Vậy là đường ống xuống cấp nằm dưới lớp bê tông đã vỡ nhiều chỗ mà không biết cụ thể chỗ nào, khiến lượng nước của Trạm khi bơm về khu dân cư bị rò rỉ rất lớn, lên tới khoảng 70%. Như vậy, Trạm bơm 10m3 nước nhưng chỉ thu tiền được 3m3 nước, với giá bán là 4.000 đồng/m3 nước. Công nhân biên chế của Trạm hiện nay chỉ còn 4 người, tuy đã tinh giảm hết mức nhưng họ vẫn đành ngậm ngùi lĩnh số tiền lương dao động trên dưới 1,5 triệu đồng/người/tháng.
Vậy đâu là giải pháp cho nguồn nước hợp vệ sinh đối với người dân xã Phú Hải? Theo các cán bộ xã thì tốt nhất là cho người dân được sử dụng nguồn nước từ Nhà máy Nước Hải Hà, hiện đang hoạt động ở thị trấn Quảng Hà giáp với địa bàn xã. Phương án này rẻ hơn nhiều lần việc nâng cấp lại toàn bộ Trạm, bởi đa phần máy móc của Trạm đã cũ kỹ và lạc hậu, sẽ tốn kém hàng trăm tỷ đồng, từ việc thay mới toàn bộ hệ thống đường ống dẫn nước vào khu dân cư cho đến lắp đặt đường ống lớn dẫn nước từ hồ Trúc Bài Sơn về xã. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Tiến Đức, Trưởng Phòng NN&PTNT huyện cho biết: “Nhà máy Nước Hải Hà hiện mới cung cấp nước cho thị trấn và một xã. Vì vậy, năm 2016 sẽ có thêm một số xã được hưởng nguồn nước hợp vệ sinh, trong đó có Phú Hải”.
Anh Vũ
