Sự phát triển của internet đã mang lại nhiều tiện lợi cho con người; trong đó mạng xã hội đã góp phần kết nối, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền, quốc gia... Tuy vậy, đằng sau đó là những mặt trái đang ngày càng ảnh hưởng sâu rộng trong xã hội, nhất là trong giới trẻ. Chính vì thế, Bộ GD-ĐT đã ban hành Thông tư 10/2016/TT-BGDĐT nhằm hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của mạng internet đối với sinh viên và nâng cao trách nhiệm của sinh viên khi đăng tải và bình luận các vấn đề xã hội.
Sinh viên dành quá nhiều thời gian cho trang mạng
Đối với giới trẻ, đặc biệt các bạn sinh viên, mạng internet là một công cụ hữu dụng để tra cứu thông tin cũng như giải trí, giao lưu, thể hiện quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, với những ứng dụng đặc biệt của internet, cụ thể là các trang mạng xã hội, không ít bạn trẻ đang lãng phí thời gian và chạy theo các giá trị “ảo”. Có những trường hợp sẵn sàng tung ảnh khoe thân, clip dung tục hay phát ngôn gây shock để thu hút sự chú ý. Theo kết quả khảo sát mà phóng viên Báo Quảng Ninh thực hiện đối với 200 sinh viên tại Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh và Đại học Hạ Long, khi được hỏi về thời gian sử dụng internet: 65% các bạn trả lời sử dụng từ 5-7 tiếng, 15% sử dụng trên 7 tiếng và 20% sử dụng dưới 5 tiếng. Trong đó, đa số sinh viên đều có tài khoản mạng xã hội và truy cập thường xuyên trên các thiết bị như máy tính, laptop, điện thoại… Khi chúng tôi đặt câu hỏi: “Với những nội dung, hình ảnh dung tục, bạo lực được đăng tải trên mạng, bạn sẽ làm gì?”. Kết quả nhận được: 40% chọn phương án “bỏ qua”, 30% chọn việc “kêu gọi tẩy chay và báo cáo nội dung (Report)”, 10% chọn phương án chia sẻ trên kênh cá nhân và 10% chọn phương án khác. Điều đó cho thấy, sinh viên đã có ý thức phân biệt và lựa chọn thông tin.
Tuy nhiên, qua khảo sát cho thấy, mạng xã hội đã trở thành một phần trong cuộc sống của sinh viên hiện nay. Điều đó đồng nghĩa sức ảnh hưởng và lan truyền thông tin trên mạng xã hội là vô cùng lớn; và trước nội dung tiêu cực, thái độ của sinh viên vẫn chưa đủ cứng rắn và quyết tâm loại bỏ tận gốc.
Còn nhiều băn khoăn
Trước tác động tiêu cực từ mặt trái của internet nói chung và mạng xã hội nói riêng, Bộ GD-ĐT vừa ra Thông tư 10/2016/TT-BGDĐT ban hành Quy chế công tác sinh viên đối với chương trình đào tạo đại học hệ chính quy. Thông tư sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 23-5. Đáng chú ý, Quy chế mới được ban hành nêu rõ một trong những hành vi sinh viên không được làm là đăng tải, bình luận, chia sẻ bài viết, hình ảnh có nội dung dung tục, bạo lực, đồi trụy, xâm phạm an ninh quốc gia, chống phá Đảng và Nhà nước, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân phẩm của cá nhân trên mạng internet. Bộ GD-ĐT cũng ban hành kèm theo Thông tư số 10 danh sách một số nội dung vi phạm và khung xử lý kỷ luật sinh viên.
Sau khi Quy chế được ban hành, đã có nhiều ý kiến khác nhau của sinh viên, phụ huynh và các cán bộ giáo dục. Theo khảo sát của chúng tôi, phần lớn sinh viên đều đồng tình với Quy chế mà Bộ GD-ĐT ban hành. Còn với các phụ huynh, đây là một trong những cách để hạn chế việc con em tham gia mạng xã hội quá nhiều. Chị Nguyễn Thị Huệ, tổ 48A, khu 3, phường Cao Xanh, TP Hạ Long, chia sẻ: “Bây giờ giới trẻ có đầy đủ điều kiện để phát triển, đặc biệt là internet. Tuy nhiên, tôi thấy nhiều lúc các con mất quá nhiều thời gian và mối quan tâm dành cho mạng xã hội mà chưa chú tâm vào học tập và các vấn đề khác trong cuộc sống. Trong khi đó, nhiều nội dung lan truyền trên mạng có ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức và hành vi của các con. Thông tư này có thể hạn chế mặt tiêu cực và giúp các con hiểu rõ hơn về tác hại của mạng xã hội nên chúng tôi hoàn toàn ủng hộ”.
Tuy vậy, đối với nội dung Thông tư 10, bản thân nhiều sinh viên và cán bộ giáo dục vẫn còn có những thắc mắc. Vũ Thành Trung, sinh viên ngành Kỹ thuật Điện, khoa Điện, Đại học Công nghiệp Quảng Ninh chia sẻ: “Thông tư giúp tôi ý thức được trách nhiệm của mình khi tham gia mạng xã hội. Tuy vậy, đối với khái niệm về “dung tục” dường như còn khá rộng và chưa cụ thể để có thể áp dụng và kiểm tra. Bên cạnh đó, có những nội dung chỉ mang tính chất châm biếm hoặc không hướng đến đối tượng nhất định thì liệu có bị coi là ảnh hưởng đến danh dự của người khác không?”. Bí thư Đoàn Trường Đại học Hạ Long Nguyễn Văn Quang cũng băn khoăn: “Khái niệm về “dung tục” hiện nay bao gồm nhiều phạm vi và giới hạn, nhất là khi quan điểm cũng như suy nghĩ của sinh viên đã khác trước rất nhiều. Các em được tiếp xúc nhiều với nền văn hoá đa dạng của thế giới, bởi vậy ranh giới để xác định dung tục còn khá mong manh. Bởi vậy, nên có những hướng dẫn và nội dung tuyên truyền cụ thể để các em chủ động nhận thức và phân biệt rõ ràng”.
Bên cạnh đó, một số học sinh cũng bày tỏ sự băn khoăn về quyền thông tin cá nhân liệu có bị ảnh hưởng.
Khó quản lý, kiểm tra
Bên cạnh những băn khoăn về các nội dung trong thông tư thì việc để thực hiện các quy định của Thông tư một cách hiệu quả cũng là điều lo lắng của các nhà quản lý. Cụ thể như việc kiểm soát, quản lý và phát hiện các nội dung được đăng tải trên mạng không phải là điều dễ dàng, bởi lẽ, trên thực tế, không khó để xây dựng một tài khoản “ảo” trên mạng xã hội. Từ đó, nếu cá nhân hay một tổ chức có ý đồ xấu hoàn toàn có thể sử dụng tài khoản này để tuyên truyền và đăng tải các thông tin dung tục, bạo lực, đồi trụy... Thậm chí, cá nhân cũng có thể ngụy tạo ra các tài khoản giả mạo, sử dụng để kết bạn với các đối tượng liên quan để đăng tải và bình luận thông tin không đúng sự thật. Không những thế, do tồn tại trên mạng, nên các nội dung này có khả năng chỉnh sửa và xoá đi khi cần thiết nên rất khó lấy làm bằng chứng để xử lý hành vi vi phạm của sinh viên.
Phó Giám đốc Sở GD-ĐT Nguyễn Văn Tuế chia sẻ: “Với hàng nghìn sinh viên trong mỗi trường đại học, ngoài thời gian lên lớp, các em còn hoạt động, sinh hoạt ở gia đình và xã hội nên các thầy cô rất khó quản lý, giám sát thông tin, nội dung các em đăng tải và bình luận trên mạng xã hội. Bởi vậy, việc kiểm tra và phát hiện các nội dung tuyên truyền, đăng tải trái pháp luật cần có sự phối hợp giữa ngành Giáo dục với các cơ quan chuyên môn, nhất là với các đơn vị phụ trách về công nghệ thông tin”. Quá trình trao đổi với Sở Thông tin - Truyền thông cũng cho thấy, hiện nay các quy định về xử phạt những nội dung vi phạm trên mạng xã hội chưa rõ ràng, chưa có định lượng cụ thể về những vi phạm nên rất khó xử lý.
Chính vì thế, công tác tuyên truyền giáo dục tại nhà trường là một trong những giải pháp khả thi, có tính chất lâu dài giúp sinh viên phân biệt và chọn lọc thông tin phù hợp. Bên cạnh đó, các trường cần thông qua Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên để kịp thời phát hiện, cảnh báo sinh viên những tin đồn thất thiệt gây hoang mang dư luận, tạo môi trường đối thoại để chia sẻ tâm tư, nguyện vọng cùng sinh viên, xây dựng lối sống trách nhiệm và lập trường quan điểm vững vàng cho sinh viên.
Hoàng Quỳnh
