Diện mạo Quảng Ninh đang thay đổi từng ngày, từ hạ tầng, đô thị đến chất lượng đời sống của người dân. Hạ tầng đồng bộ, không gian phát triển mở rộng, chất lượng sống ngày càng được nâng cao đã tạo nên sức sống mới cho vùng đất Mỏ. Những kết quả đó là minh chứng sinh động cho hiệu quả của quá trình đổi mới, đồng thời tạo nền tảng để Quảng Ninh hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Đô thị hiện đại từ khu phố
Buổi sớm tại ngõ phố số 23, đường Nguyễn Văn Cừ, khu phố Hồng Hải 9, phường Hạ Long, bắt đầu bằng tiếng cười nói của những người đi tập thể dục. Người già, trẻ nhỏ thong thả đi trong ngõ; ở những đoạn rộng, hai ô tô có thể tránh nhau, không còn cảnh một xe phải lùi tìm chỗ nhường đường như trước nữa. Gặp chúng tôi, bà Vũ Thị Hoa, một người dân sinh sống lâu năm trong ngõ 23, khu phố Hồng Hải 9, không giấu được nụ cười rạng rỡ: “Trước đây ngõ chỉ rộng hơn 3m, hai ô tô tránh nhau rất khó. Đường lại dốc, ngày mưa trơn trượt, người già và trẻ nhỏ đi lại bất tiện. Nay đường rộng, thoát nước tốt hơn, bà con ai cũng phấn khởi”.
Để có mặt đường hôm nay, phường đã vận động 4 hộ dân trong ngõ bàn giao hơn 32m² mặt bằng làm đường. Các gia đình còn tự nguyện tháo dỡ tường rào, mái che và vật kiến trúc, giá trị khoảng 50 triệu đồng. Với sự đồng lòng của người dân, tuyến ngõ dài 230m đã được thảm bê tông nhựa, mở rộng mặt đường từ 4 đến 6,4m, kết hợp chỉnh trang hè đường và bảo đảm an toàn giao thông… với tổng mức đầu tư hơn 2,1 tỷ đồng. Công trình không lớn, nhưng giúp việc đi lại của người dân an toàn, tiện lợi hơn rất nhiều.
Niềm vui đường mới sạch đẹp, rộng rãi không chỉ đến với người dân ngõ phố 23. Thực hiện chủ trương nâng cấp chất lượng đô thị, hạ tầng khu dân cư, từ đầu năm 2026 đến nay, phường Hạ Long đã triển khai 43 dự án, gồm 9 dự án chuyển tiếp từ năm 2025 và 34 dự án khởi công mới năm 2026. Tổng mức đầu tư được phê duyệt của các dự án đạt 753,203 tỷ đồng…
Dù đất đô thị được ví như “tấc đất, tấc vàng”, nhưng chỉ từ đầu năm đến nay, phường đã vận động được khoảng 85 hộ dân hiến tổng diện tích 950m², với giá trị công trình lên tới khoảng 7 tỷ đồng. Hiện phường đang tiếp tục thực hiện vận động người dân đồng thuận triển khai 7 dự án hạ tầng liên quan đến 182 hộ dân bị ảnh hưởng diện tích khoảng 1.100m2, giá trị công trình khoảng 6-7 tỷ đồng…
Phía sau những đổi thay rõ nét về hạ tầng và không gian đô thị, điều làm nên chiều sâu và tính bền vững ở phường Hạ Long chính là sự đồng thuận cao, những chuyển biến rõ nét về ý thức, hành động và trách nhiệm của người dân trong xây dựng, kiến tạo đô thị.
Cụ thể, trước khi triển khai dự án, địa phương đã thực hiện công khai quy mô, mục tiêu, phương án thực hiện từng dự án; tổ chức gặp gỡ, đối thoại và giải thích rõ quyền lợi lâu dài của cộng đồng. Cán bộ, đảng viên, ban công tác mặt trận và người có uy tín trong khu dân cư cùng tham gia vận động. Mỗi ý kiến, kiến nghị của người dân được tiếp thu, giải quyết công khai, không áp đặt. Khi nhận thấy công trình phục vụ trực tiếp đời sống, người dân đã tự nguyện tham gia.
Đồng chí Hoàng Bá Nam, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Hạ Long, cho biết địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện thoát nước, chỉnh trang khu dân cư cũ, bổ sung không gian xanh, sân chơi, bãi đỗ xe và hạ tầng số. Mục tiêu sau cùng là nâng chuẩn đô thị đi vào chiều sâu, lấy chất lượng sống và sự hài lòng của người dân làm thước đo.
Miền núi, hải đảo bắt nhịp
Rời đô thị trung tâm, theo Quốc lộ 18 về phía Đông, xã Đường Hoa hiện ra trước mắt chúng tôi là những triền chè xanh ngắt. Xa hơn là những nếp nhà của đồng bào người Dao nép dưới chân núi. Trên đồi, người dân thoăn thoắt hái búp chè; dưới xưởng, tiếng máy sao, sấy, phân loại chè đều đặn nối tiếp một quy trình sản xuất đang dần chuyên nghiệp, hiện đại.
Xã Đường Hoa được hình thành trên cơ sở sắp xếp các xã Quảng Sơn, Đường Hoa và phần còn lại của xã Quảng Long, tạo nên không gian rộng hơn 220km², trải từ vùng cao, biên giới xuống miền biển Tiến Tới. Sự giao thoa giữa khí hậu núi cao và gió biển đã làm nên vị chè thanh dịu, hậu ngọt - nét riêng mà người làm chè nơi đây đang tìm cách chuyển thành giá trị hàng hóa.
Gia đình ông Lê Văn Thắng, thôn Quảng Long 7, có 4ha chè canh tác theo hướng hữu cơ. Khi thay giống cũ bằng giống Hương Bắc Sơn, chăm đất bằng quy trình sạch, năng suất và giá bán chè của gia đình ông đều tăng. Nếu trước đây chè khô thường chỉ bán khoảng 100.000 đồng/kg, nay sản phẩm chất lượng cao có thể đạt 300.000-500.000 đồng/kg. “Đất khỏe hơn, cây ít sâu bệnh, sản phẩm sạch nên thị trường đón nhận tốt hơn”, ông Thắng nói.
Toàn xã hiện có 33 cơ sở chế biến, 13 sản phẩm OCOP, trong đó 6 sản phẩm chè đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia. Cây chè đang được phát triển theo chuỗi giá trị, từ vùng nguyên liệu, chế biến đến xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Đường Hoa cũng khai thác lợi thế chè cổ thụ, hồ Trúc Bài Sơn, Hang Vây, Khu bảo tồn Quảng Nam Châu và văn hóa người Dao để phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm. Mục tiêu là gia tăng giá trị trên cùng một vùng đất, để người dân vừa sản xuất chè, vừa phát triển dịch vụ du lịch, nâng cao thu nhập. Ông Nguyễn Sơn Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Đường Hoa, cho biết địa phương tập trung giữ vững vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển các mô hình gắn nông nghiệp với du lịch, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Nếu ở Đường Hoa, sức sống mới được tạo dựng từ cây chè và giá trị bản địa, thì tại Cô Tô, động lực phát triển đến từ kinh tế biển và du lịch. Sự chuyển dịch ấy đang mở thêm cơ hội việc làm, giúp nhiều hộ dân vừa giữ nghề truyền thống, vừa phát triển các dịch vụ mới để nâng cao thu nhập. Trước khi du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đời sống của phần lớn người dân Cô Tô gắn với những chuyến đi biển. Nay, nhiều gia đình vẫn giữ nghề biển nhưng đã mở thêm một hướng sinh kế từ dịch vụ. Anh Bùi Tích Toản, một người từng nhiều năm làm nghề lặn biển ở thôn Hải Tiến, là một trường hợp như vậy. Từ khu đất hơn 800m² của gia đình, anh vay vốn đầu tư 8 phòng nghỉ homestay. Hai mùa hè gần đây, phòng nghỉ homestay của gia đình anh thường xuyên kín khách, giúp gia đình có thu nhập ổn định hơn và tạo thêm việc làm cho người thân.
Trò chuyện với chúng tôi, anh Bùi Tích Toản cho biết: “Sau khi học xong cấp 3 tôi theo nghề lặn biển, vất vả, nguy hiểm nhưng cuộc sống luôn bấp bênh. Cách đây 2 năm, được cấp ủy, chính quyền địa phương khuyến khích, tôi mạnh dạn vay vốn chuyển sang làm du lịch với mô hình homestay. Sau hơn 2 năm, giờ kinh tế gia đình tôi đã ổn định, khấm khá hơn, lại có thêm việc làm cho người thân trong gia đình. Tới đây tôi dự định sẽ xây thêm phòng và bể bơi để thu hút khách”.
Không chỉ trú trọng đầu tư hạ tầng, khuyến khích người dân đẩy mạnh phát triển du lịch, hằng năm Cô Tô đều chú trọng tổ chức các chương trình, sự kiện để kích cầu du lịch, thu hút du khách đến tham quan, nghỉ dưỡng. Nổi bật, ngay từ đầu mùa du lịch hè năm 2026, Cô Tô đã tạo thêm điểm nhấn bằng chuỗi hoạt động chào hè gắn với kỷ niệm 65 năm Ngày Bác Hồ ra thăm đảo Cô Tô với nhiều hoạt động, như: Triển lãm ảnh đẹp về Cô Tô, triển lãm sinh vật cảnh, phiên chợ sản phẩm OCOP, đua thuyền kayak, hội thả diều “Cô Tô - Bay lên cùng biển xanh” và chương trình nghệ thuật “Cô Tô xanh - Bản hòa ca khát vọng”… Những hoạt động này đã tạo cho du khách có thêm không gian trải nghiệm cộng đồng, đồng thời cũng là dịp để địa phương quảng bá sâu rộng hơn hình ảnh con người, văn hóa và vẻ đẹp thiên nhiên Cô Tô đến du khách. Theo thống kê của địa phương, từ ngày 15/12/2025 đến 24/7/2026, Cô Tô đón hơn 313.000 lượt khách, trong đó có 2.080 lượt khách quốc tế; doanh thu du lịch ước trên 1.000 tỷ đồng. Những con số cho thấy sức hút của đảo, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về điện, nước, xử lý rác thải, năng lực phục vụ và bảo vệ hệ sinh thái trong mùa cao điểm.
Ông Nguyễn Danh Hà, Chủ tịch UBND đặc khu Cô Tô, nhấn mạnh phát triển du lịch phải đi cùng quản lý văn minh, ứng dụng công nghệ, giữ gìn môi trường và sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp. Đích đến không chỉ là tăng số khách, mà là xây dựng Cô Tô thành điểm đến xanh, an toàn, thân thiện, người dân đảo có sinh kế bền vững.
Hành trình đi dọc chiều dài Quảng Ninh, từ trung tâm đô thị đến những bản làng biên giới, rồi vượt biển tới nơi đảo xa, đã đem lại cho chúng tôi một niềm tin mãnh liệt. Diện mạo văn minh, hiện đại đang hiện hữu trên từng nếp nhà, ngõ xóm chính là minh chứng sinh động nhất cho một Quảng Ninh năng động, giàu bản sắc, đang tự tin sải bước trên con đường trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
