Buổi làm việc thứ 3 của Uỷ ban Thường vụ QH (phiên họp 43) đã thực sự nóng lên với một loạt ý kiến tham gia mạnh mẽ về thực trạng của nền giáo dục nói chung, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục nói riêng
Tiêu cực do lương "thầy" thấp?
Sau khi báo cáo "kết quả giám sát về đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo và dạy nghề" (BC) được trình ra Uỷ ban Thường vụ QH (UBTVQH) sáng 20-9, bà Trần Thị Tâm Đan - Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá giáo dục thanh niên, thiếu nhiên và nhi đồng của QH (UBVH-GD) đã phải thốt lên rằng "Thực sự báo cáo này rất khó làm. Chúng tôi không thể nào viết thành tích nhiều hơn yếu kém trong cáo cáo này được. Thành tích giáo dục là rất lớn, nhưng hiện nay đụng đến đâu cũng có những tồn tại. Báo cáo thì chỉ có 9 trang, tuy nhiên nếu nói về nhà giáo hiện nay thì có thể trình bày đến hàng trăm trang vì có rất nhiều khía cạnh"
Bà Tâm Đan bỏ qua phần thành tích và nêu thẳng ngay một loạt những yếu kém, tiêu cực ở cả 2 khối: giáo dục phổ thông và giáo dục đại học: Hiện nay ở bậc phổ thông đang thiếu những môn mỹ học và giáo dục thể chất, nhưng đồng thời cũng thừa một số bộ phận giáo viên, đây là việc đã nói trong nhiều năm.
Giáo dục thể chất ngoài việc thiếu sân bãi, dụng cụ tập luyện thì lại có một sai lầm trong việc dạy, đó là thay vì coi giáo dục thể chất như một môn học mà chơi để rèn luyện sức khoẻ thì rất nhiều trường đang "biến" học sinh phổ thông thành các vận động viên đỉnh cao, bằng việc rất chú trọng đến kỹ thuật, thành tích cần đạt được... Thậm chí nếu đem so sánh với giáo dục thời bao cấp thì có những thứ còn thua xa như các phòng thí nghiệm, phòng bộ môn đang dần mất đi.
Ở khối giáo dục đại học, điều "đáng tiếc" là Việt Nam đang phát triển mạnh phần quy mô mà thả nổi cho chất lượng chạy theo, điển hình là việc khắp nơi các lớp đại học tại chức được mở ra. Trước kia, sau chiến tranh Việt Nam được thừa hưởng một đội ngũ khá hùng hậu các sinh viên được đào tạo ở nước ngoài. Đến giờ hầu hết số này đã bước vào tuổi nghỉ hưu và thiếu hẳn lớp kế cận. Cán bộ cấp đại học hiện nay không được đi học nước ngoài, không cập nhật kiến thức và không được làm nghiên cứu khoa học (khi tiền nghiên cứu chủ yếu đầu tư vào các viện mà không xuống các trường). Gần đây chương trình 322 của Chính phủ mới chú trọng đến điều này.
Trước hàng loạt bê bối của ngành giáo dục đang bị xã hội lên án, bà Tâm Đan nêu câu hỏi: "Tiêu cực giáo dục trong xã hội do đâu?" và lý giải: Trong xã hội hiện nay mọi cán bộ công chức đều tìm cách cải thiện đời sống. Nhà giáo cũng không ngoại lệ "cải thiện" ngay trên công việc của mình, đi dạy thêm. Nếu là sự tự nguyện đây đó giữa gia đình học sinh và giáo viên thì không sao, nhưng đằng này dạy thêm đang tràn lan mọi môn, mọi cấp học. Giáo viên tìm cách áp đặt bằng chuyên môn thì học sinh chịu, gia đình mệt mỏi. Lãnh đạo nhà trường cũng lo mở rộng các loại hình đạo tạo nhằm có tiền xây dựng cơ sở vật chất. Căn bệnh trầm kha "hình thức" nhiều nơi vẫn đang mắc phải.
Từ những nhận định trên, một trong những kiến nghị làm giải pháp của UBVH-GD là "về lâu dài cần có chế độ tiền lương thoả đáng để thu hút người tài yên tâm dạy học".
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Vọng cũng đồng đánh giá đây là giải pháp quan trọng.
Không thể "Nhà nghèo đi ăn trộm"
Nguyên nhân quan trọng đứng hàng thứ 2 gây ra tiêu cực trong giáo dục theo ông Tào Hữu Phùng đó là vấn đề suy thoái đạo đức nhà giáo. Hơn 1 lần vụ "thày giáo gạ đổi điểm lấy tình" được ông nhắc đến. UBVH-GD cũng cho rằng "công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, giữ gìn phẩm chất đạo đức trong đội ngũ nhà giáo bị coi nhẹ, thiếu kỷ cương và buông lỏng quản lý để tiêu cực nảy sinh và kéo dài".
Phó chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Ngân sách của QH Tào Hữu Phùng đứng lên ngay sau thứ trưởng Nguyễn Văn Vọng. Ông phản bác mạnh: Nói như thế này thì hoá ra "hoà cả làng", cũng giống một loạt tiêu cực khác trong xã hội. Lương thì cả xã hội có mức chung chứ không thể coi "nhà nghèo đi ăn trộm" là chính đáng.
Ông nói tiếp: Tôi không đồng ý với việc nói thu nhập của giáo viên thấp, chúng ta đã có rất nhiều chế độ ưu đãi. Hầu hết giáo viên các trường đại học, cao đẳng hiện nay đều rất giàu so với mức chung của xã hội. Nguyên nhân quan trọng nhất phải là: quy mô đào tạo không cân đối với khối lượng và chất lượng của giáo viên.
"Quý hồ tinh bất quý hồ đa" nhưng hiện nay Việt Nam đang "lạm phát" tiến sĩ, "lạm phát" đại học. Rồi "loạn" học thêm, dạy thêm: thày dạy vượt chỉ tiêu hàng trăm, ngàn giờ thì lấy đâu ra chất lượng? Đại học hoá nên các lớp tại chức mở vô tội vạ. Giáo viên "tay ngoài dài hơn tay trong" chăm chăm lo đi dạy thêm, kiếm thêm không chịu đầu tư làm nghiên cứu khoa học, lại cộng thêm yếu ngoại ngữ không thể nghiên cứu tài liệu nước ngoài thì chất lượng giáo dục có cao?
Ngày 21-9 UBTVQH nghe báo cáo việc thực hiện cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước.
