Với tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp là 673ha (chiếm 45,6% tổng diện tích đất tự nhiên trên toàn xã), trải dài trên địa bàn 6 thôn là Quế Lạt, Hoàng Sơn, Tràng Bạch, Cổ Lễ, Nội Hoàng Đông và Nội Hoàng Tây nên việc quản lý và bảo vệ rừng của xã gặp không ít khó khăn.
Bên cạnh đó, các khu rừng này lại nằm xen kẽ và giáp ranh với các khai trường mỏ của Công ty TNHH MTV Than Hồng Thái, Công ty Than Mạo Khê và kho vật liệu nổ của Công ty Vật tư Công nghiệp Quốc phòng (Tổng cục Công nghiệp quốc phòng) nên mật độ phương tiện và người lao động đi lại lớn. Dẫn đến nguy cơ cháy rừng và xâm phạm rừng xảy ra cao. Đơn cử như năm 2009, tại thôn Tràng Bạch đã xảy ra vụ cháy rừng lớn lên tới hơn 100ha rừng thông thuộc dự án trồng rừng Việt Đức. Ngoài ra, theo thống kê của UBND xã Hoàng Quế, trung bình mỗi năm tại địa phương thường xảy ra 2 vụ cháy lớn, chưa kể những vụ cháy nhỏ lẻ khác.
Để khắc phục tình trạng trên, cuối năm 2010, UBND xã Hoàng Quế đã quyết định thành lập 6 tổ BV-PCCCR trên địa bàn cả 6 thôn. Mỗi tổ bảo vệ có từ 15-25 thành viên tham gia, các thành viên cũng chính là các chủ rừng và thôn trưởng trực tiếp đảm nhiệm chức tổ trưởng. Các tổ cử thành viên, luân phiên thường trực, tuần tra, kiểm tra rừng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại đến rừng. Đặc biệt vào thời điểm thời tiết nắng nóng, khô hanh tổ chức trực gác lửa rừng 24/24h tại những khu vực trọng điểm dễ xảy ra cháy rừng. Theo ông Nguyễn Duy Hợp, thôn Nội Hoàng Đông, một trong những chủ rừng tham gia mô hình trên cho biết: Từ khi trực tiếp tham gia là thành viên của tổ thì ý thức bảo vệ rừng của chúng tôi được nâng lên rất nhiều so với trước kia. Không những có trách nhiệm hơn với khu rừng nơi mình sinh sống, mà mọi người đều có ý thức trong việc bảo vệ tài nguyên rừng của địa phương.
Được biết, để có nguồn kinh phí duy trì hoạt động của 6 tổ trên, mỗi tổ đều có quỹ BV-PCCCR. Sau khi tổ chức họp bàn công khai với các chủ rừng, từ năm 2010 đến năm 2011, các chủ rừng đã tiến hành đóng 50.000 đồng/ha vào quỹ. Riêng từ năm 2012 đến nay, các chủ rừng đóng tăng lên 100.000 đồng/ha. Số tiền trên sẽ được các tổ nộp cho UBND xã, xã sẽ tiến hành chi cho hoạt động tuần tra, bảo vệ và bồi dưỡng cho các thành viên khi có cháy rừng xảy ra. Hàng năm tại các hội nghị tổng kết công tác BVR-PCCCR, xã đều tổ chức công khai tất cả các nguồn thu, chi của quỹ. Nhờ đó đã tạo được sự tin tưởng và ủng hộ rất lớn của người dân.
Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Văn Đệ, Phó Chủ tịch UBND xã Hoàng Quế cho biết: Điều quan trọng trong công tác quản lý và bảo vệ rừng là phải có sự đồng thuận sâu rộng của người dân. Tuy nhiên, để phát huy tốt vai trò của cộng đồng thì trước hết công tác này phải được triển khai đồng bộ với sự vào cuộc nhiệt tình của cấp uỷ, chính quyền địa phương. Đặc biệt phải tạo được bước chuyển biến từ nhận thức của mỗi người dân, thì phong trào thi đua mới trở nên sâu rộng và phát huy được hiệu quả. Nhờ làm tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng theo cách làm trên nên từ năm 2011 đến nay, trên địa bàn xã đã không còn xảy ra hiện tượng cháy và xâm hại rừng”.
Đánh giá về cách làm của xã Hoàng Quế, đồng chí Phạm Văn Phát, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh khẳng định: Hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh cũng có một số ít đơn vị thực hiện theo cách làm trên. Tuy nhiên, nhờ thực hiện bài bản và nhận được sự đồng thuận cao của cộng đồng dân cư, nên Hoàng Quế vẫn là địa phương dẫn đầu và đạt được hiệu quả tốt nhất. Thời gian tới, chúng tôi sẽ triển khai nhân rộng cách làm của Hoàng Quế tới các địa phương khác trên toàn tỉnh.
Hoàng Nga
