Theo thống kê của cơ quan BHXH tỉnh, hiện có 75 đơn vị sản xuất, kinh doanh trong tỉnh nợ tiền bảo hiểm của người lao động, với số tiền trên 140 tỉ đồng (chiếm 4,8% so với số tiền phải thu). Trong đó, tập trung chủ yếu ở các công ty xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng, các doanh nghiệp thành viên thuộc Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin).
Tính đến ngày 30-4-2013, số nợ BHXH, BHYT, BHTN của các doanh nghiệp thành viên thuộc Tập đoàn Vinashin đã lên đến trên 40 tỷ đồng.
Việc các doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn tránh trách nhiệm đóng BHXH, BHYT, BHTN cho công nhân không chỉ khiến người lao động bị thiệt thòi khi gặp rủi ro, TNLĐ mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến việc giải quyết chế độ, chính sách cho người lao động và đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn. Mặc dù, thời gian qua, BHXH tỉnh đã kết hợp với các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, nhắc nhở và truy thu nhưng các doanh nghiệp viện ra nhiều lý do khác nhau để kéo dài thời gian nợ.
Lý giải cho tình trạng nợ tiền đóng bảo hiểm xã hội ở các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh ngày càng có chiều hướng gia tăng, ông Nguyễn Huy Thông, Trưởng Phòng thu, BHXH tỉnh cho biết: Nguyên nhân khách quan là do tình hình kinh tế trong nước nói chung và của tỉnh nói riêng gặp nhiều khó khăn; tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm, sản xuất đình trệ, sức mua của thị trường giảm, nhiều doanh nghiệp phá sản, giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động không có khả năng thanh toán tiền bảo hiểm.
Mặt khác, việc xử phạt các đơn vị nợ và trốn đóng BHXH chưa có tính răn đe cao. Các doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm cho người lao động nếu bị phát hiện cũng chỉ bị phạt khoảng vài triệu đồng. Hơn thế, thủ tục để xử phạt một doanh nghiệp vi phạm khá phức tạp; không có quy định xử lý hình sự khi doanh nghiệp chiếm dụng tiền đóng BHXH, BHYT, BHTN của người lao động… Ngoài ra, quy định mức lãi suất chậm đóng bảo hiểm thấp hơn mức lãi suất vay ngân hàng nên các doanh nghiệp cố tình chây ỳ và nợ bảo hiểm thời gian qua xảy ra khá phổ biến. Vì vậy, các doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận nộp phạt để tiếp tục nợ hoặc trốn đóng bảo hiểm. Trong khi đó, BHXH tỉnh lại không có chức năng thanh tra, xử phạt các doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho người lao động. Do đó, khi kiểm tra, phát hiện các đơn vị sử dụng lao động vi phạm pháp luật về BHXH thì cơ quan BHXH tỉnh cũng chỉ nhắc nhở đề nghị các doanh nghiệp chấp hành và chuyển vụ việc sang cơ quan chức năng của tỉnh xử lý.
Ông Nguyễn Huy Thông, Trưởng Phòng thu, BHXH tỉnh cho biết thêm: Để công tác thu BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn tỉnh đạt hiệu quả, trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tập trung vào công tác tuyên truyền sâu rộng từng người lao động, doanh nghiệp hiểu được quyền lợi, nghĩa vụ thực hiện Luật BHXH, BHYT, BHTN; bám sát các đơn vị, doanh nghiệp để đôn đốc việc đóng bảo hiểm. Đặc biệt là BHXH tỉnh sẽ tích cực hơn nữa trong việc tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh để có ý kiến chỉ đạo các ngành phối hợp với cơ quan BHXH nhằm tháo gỡ khó khăn và xây dựng chế tài xử lý nghiêm các vi phạm về BHXH. Cùng với đó, BHXH tỉnh sẽ tăng cường công tác phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh để thanh tra, kiểm tra để phát hiện, xử lý các đơn vị vi phạm. Qua quá trình kiểm tra, nếu phát hiện các doanh nghiệp có khả năng chi trả tiền BHXH nhưng lại cố tình trốn tránh, chây ỳ không chịu nộp BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động thì BHXH tỉnh sẽ kiên quyết khởi kiện ra tòa. Cũng theo ông Thông, đến nay tại Quảng Ninh chưa có đơn vị nào bị khởi kiện vì vi phạm trong lĩnh vực BHXH.
Nguyễn Chiến
