Là địa bàn trọng điểm trong khai thác khoáng sản và vật liệu xây dựng, do đó, số lượng vật liệu nổ công nghiệp (VLNCN) và hoá chất độc hại được sử dụng trên địa bàn tỉnh là rất lớn, chiếm tới 70% của cả nước. Tuy nhiên, bên cạnh một số cơ sở đã chấp hành tốt các quy định của pháp luật, thì vẫn còn nhiều cơ sở chưa thật sự chú trọng đến việc thực hiện nghiêm túc các quy định về tiêu chuẩn an toàn.
Theo thống kê của Sở Công Thương, hiện nay trên địa bàn tỉnh có khoảng trên 80 đơn vị đăng ký sử dụng VLNCN và trên 200 đơn vị đăng ký sử dụng hoá chất độc hại. Mỗi năm, số lượng VLNCN các đơn vị sử dụng lên tới gần 100.000 tấn thuốc nổ. Nhằm đảm bảo an toàn trong hoạt động sử dụng VLNCN và hoá chất độc hại, hàng năm, Sở Công Thương đều chủ trì phối hợp cùng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh, Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy tỉnh, Ban Quản lý Khu kinh tế và UBND các địa phương tiến hành kiểm tra một số cơ sở hoạt động VLNCN, hoá chất trọng điểm trên địa bàn tỉnh. Chỉ tính riêng năm 2015, Sở Công Thương đã tiến hành kiểm tra liên tục 3 đợt đối với trên 30 đơn vị có đăng ký. Qua kiểm tra cho thấy, nhiều đơn vị có kho chứa VLNCN chưa thực hiện lập kế hoạch, biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hoá chất theo quy định như: Công ty Than Thống Nhất, Công ty CP Than Mông Dương, Công ty Than Hòn Gai, Công ty Than Hạ Long. Có đơn vị thì chưa thực hiện đầy đủ việc đăng ký hoạt động VLNCN theo quy định, như Công ty Than Dương Huy chưa đăng ký giấy phép sử dụng VLNCN khu hầm lò.
Đối với các cơ sở sử dụng hoá chất độc hại trọng điểm, kết quả kiểm tra cho thấy, bên cạnh các đơn vị có ý thức thức chấp hành đầy đủ các quy định pháp luật về hoạt động hoá chất như: Công ty TNHH Điện lực AES - TKV Mông Dương, Công ty Công nghiệp hoá chất mỏ Bạch Thái Bưởi… thì hầu hết các đơn vị còn lại chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ các quy định pháp luật về hoá chất. Trong đó, chủ yếu là các lỗi vi phạm sau: Kinh doanh hoá chất tại các địa điểm chưa được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hoá chất theo quy định của Luật Hoá chất (Công ty CP Khí công nghiệp Quảng Ninh, TP Cẩm Phả và Công ty TNHH Khí công nghiệp Hạ Long, TP Hạ Long); bảo quản hoá chất tại kho và sử dụng hoá chất chưa đúng quy định (Công ty CP Hoá công nghiệp Triển Bằng). Mặt khác, việc trang bị phương tiện bảo hộ lao động, phương tiện ứng cứu sự cố, nội quy, quy trình chưa đầy đủ; kho hoá chất chưa có hồ sơ thiết kế kho, hoặc thiết kế chưa được cấp có thẩm quyền thẩm định; những người liên quan đến hoạt động hoá chất chưa được huấn luyện và cấp giấy chứng nhận huấn luyện kỹ thuật an toàn về hoá chất; vận chuyển hoá chất chưa có giấy phép vận chuyển hàng nguy hiểm đối với các phương tiện vận chuyển hoá chất nguy hiểm; chưa xây dựng biện pháp ứng phó sự cố khẩn cấp trong quá trình vận chuyển, người vận chuyển và áp tải chưa được cấp giấy chứng nhận huấn luyện về kỹ thuật an toàn theo quy định… thì phần lớn các đơn vị đều mắc phải.
Trên cơ sở kết quả kiểm tra, Sở Công Thương đã ra quyết định xử lý vi phạm hành chính đối với các đơn vị vi phạm nghiêm trọng các quy định trong hoạt động VLNCN và hoá chất. Đồng thời có văn bản thông báo kết quả kiểm tra tới các tổ chức, cá nhân có hoạt động VLNCN, hoá chất trên địa bàn tỉnh để tổ chức kiểm tra, rà soát và thực hiện các quy định. Đến nay, hoạt động VLNCN đã từng bước đi vào nền nếp, tuy nhiên theo đánh giá của Sở Công Thương, việc quản lý và hướng dẫn các tổ chức, cá nhân hoạt động hoá chất trên địa bàn tỉnh còn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân là do lĩnh vực hoá chất được ứng dụng trong nhiều mặt của đời sống xã hội, nhiều đơn vị sử dụng hoá chất với số lượng chỉ vài kg nên không đăng ký với cơ quan chức năng. Vì vậy, để có thể nâng cao ý thức chấp hành tốt các quy định của pháp luật và giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố hoá chất, đòi hỏi cần phải có sự phối hợp đồng bộ của các ban, ngành và chính quyền địa phương trong việc quản lý, hướng dẫn và tuyên truyền các tổ chức, cá nhân thực hiện quy định về đảm bảo an toàn trong hoạt động hoá chất.
Hoàng Nga
