Nắng nóng bao trùm suốt ngày đêm, tình trạng mất điện kéo dài khiến nhiều gia đình không thể sử dụng quạt, còn việc dội nước lên người hay ngủ ngoài trời trở thành cách duy nhất để xoa dịu cái nóng. Đó là cuộc sống thường nhật của người dân Banda, một trong những nơi nóng nhất Ấn Độ cũng như thế giới, khi biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng ngày càng gay gắt và kéo dài.
Biến đổi khí hậu, chủ yếu do việc đốt nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí đốt, đang khiến các đợt nắng nóng tại Ấn Độ xảy ra thường xuyên hơn và khắc nghiệt hơn. Bang Uttar Pradesh, nơi có thị trấn Banda, được đánh giá là một trong những khu vực dễ chịu tác động của nắng nóng cực đoan nhất. Năm 2023, ít nhất 119 người đã thiệt mạng chỉ trong vài ngày khi một đợt nắng nóng nghiêm trọng quét qua nhiều địa phương trong bang.
Tháng 5 vừa qua, nhiệt độ tại Banda lên tới 48,2 độ C và nhiều lần ghi nhận mức cao nhất cả nước trong ngày. Theo nhà khí hậu học kiêm sử gia thời tiết Maximiliano Herrera, người theo dõi các hiện tượng thời tiết cực đoan trên toàn cầu, Banda đã 7 lần ghi nhận mức nhiệt cao nhất thế giới trong năm nay, chủ yếu vào tháng 4. Dù nhiệt độ hiện đã giảm phần nào, thời tiết vẫn oi bức do độ ẩm tăng cao khi mùa mưa bắt đầu.
Buổi sáng: Cái nóng khiến công việc ở chợ đầu mối thêm nhọc nhằn
Khi phần lớn thị trấn còn chìm trong giấc ngủ, bà Munni Devi cùng bốn người con trai đã bắt đầu công việc bốc dỡ rau củ.
Mới 4 giờ sáng nhưng nhiệt độ đã ở mức 30 độ C. Tại chợ rau Banda, các xe tải liên tục dỡ cà chua, mít cùng nhiều loại nông sản khác để chuyển sang các xe tải nhẹ phân phối tới các cửa hàng.
Ở tuổi 70, bà Devi cho biết thời tiết ngày càng nóng hơn qua từng năm và năm nay đặc biệt khắc nghiệt. Công việc vốn đã nặng nhọc, nay càng trở nên vất vả trong những đợt nắng nóng gay gắt. Tuy nhiên, bà và các con không thể nghỉ làm vì còn phải mưu sinh.
"Mọi người đều cảm nhận được cái nóng, nhưng hoàn cảnh buộc chúng tôi phải chịu đựng", bà nói.
Trong chợ, những thanh niên đẩy xe hàng len lỏi qua các lối đi hẹp, còn phụ nữ ngồi phân loại rau ngay trên đường. Theo bà Devi, nhiều người tranh thủ đi chợ từ rất sớm để hoàn thành việc mua bán trước khi nắng gắt.
Gia đình bà làm việc đến trưa rồi trở về nhà nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, ngay cả ở nhà cũng không mấy dễ chịu vì điện thường xuyên bị cắt. Hằng ngày, các cháu của bà phải được xịt nước để giảm nhiệt.
"Nếu mất điện thì quạt trần cũng không chạy được. Có khi mất điện nhiều giờ liền", bà cho biết.
Buổi chiều: Người yêu động vật tìm cách bảo vệ chim chóc trước nắng nóng
Khi mặt trời buổi chiều thiêu đốt các con phố Banda, những người có điều kiện đều ở trong nhà. Trong khi đó, nhiều người bán rau và tài xế xe ba bánh vẫn phải bám trụ ngoài đường để kiếm thêm khách.
Ở một góc khác của thị trấn, ông Shobharam Kashyap, 70 tuổi, đang miệt mài làm những chiếc tổ chim bằng gỗ tại xưởng nhỏ trong nhà.
Ông cho biết, mình cùng các tình nguyện viên đã lắp đặt hơn 15.000 tổ chim trên khắp Banda nhằm tạo nơi trú ẩn cho các loài chim trước môi trường ngày càng khắc nghiệt.
Những chiếc tổ chim được sơn nhiều màu sắc, trong đó phần lớn có màu xanh lá vì theo ông, chim dường như thích màu này hơn. Chúng được gắn trên cây và các bức tường khắp thị trấn.
Ông cũng đặt nhiều bát nước bằng đất nung quanh nhà để chim có thể uống nước hoặc tắm.
Theo ông Kashyap, đây là cách tiếp nối truyền thống chăm sóc động vật từ lâu đời của người dân địa phương.
Buổi tối: Nắng nóng khiến số ca nhập viện gia tăng
Nắng nóng kéo dài khiến lượng bệnh nhân đến bệnh viện lớn của Banda tăng mạnh. Những người mắc các bệnh liên quan đến nắng nóng, từ ngất xỉu đến sốc nhiệt, thường nhập viện vào buổi chiều và tối, khiến các hành lang và phòng bệnh luôn trong tình trạng quá tải.
Bệnh nhân ngồi san sát trên các băng ghế. Người nhà dùng giấy quạt cho người thân, trong khi nhân viên y tế liên tục mang dịch truyền đến các giường bệnh.
Giám đốc bệnh viện, bác sĩ Abhishek Pranayami, cho biết cơ sở này luôn ghi nhận lượng bệnh nhân tăng cao vào mỗi mùa hè và con số này ngày càng lớn qua từng năm.
Bệnh viện tiếp nhận nhiều bệnh nhân bị mất nước, sốc nhiệt và các bệnh về tiêu hóa do nắng nóng. Một số bệnh nhân hồi phục sau vài ngày, trong khi những người khác cần nhiều thời gian hơn.
"Áp lực đối với chúng tôi và đội ngũ nhân viên là rất lớn", ông nói.
Ban đêm: Ngủ ngoài trời hoặc tại ga tàu để tránh nóng
Ngay cả khi mặt trời đã lặn, Banda vẫn nóng bức.
Những cậu bé chơi cricket phải quấn chai nước bằng vải ướt để giữ mát.
Trong những đêm oi bức, hàng chục người dân tìm đến ga đường sắt Banda để tránh nóng. Trẻ em và người lớn nằm trên những tấm chăn trải ngay trên sân ga hoặc các băng ghế, dùng túi làm gối, trong khi nhiều người khác cố chợp mắt gần quầy bán vé bất chấp ánh đèn sáng rực. Những chú chó cũng nằm xen giữa họ để tìm chút mát mẻ.
Nhiều lao động có nhà chật chội, nóng bức phải ngủ bên ngoài lối vào nhà ga, trên những tấm khăn hoặc thậm chí ngay trên nền sỏi, bởi khu vực thông thoáng quanh ga là nơi hiếm hoi có gió. Với nhiều gia đình có con nhỏ, cái nóng kéo dài khiến họ không thể ngủ, đành quây quần bên nhau chờ đêm dịu mát hơn.
Theo chuyên gia về khí hậu và sức khỏe Abhiyant Tiwari thuộc tổ chức môi trường NRDC India, biến đổi khí hậu đang khiến các đợt nắng nóng tại Banda kéo dài hơn, khắc nghiệt hơn và ảnh hưởng đến nhiều người hơn. Đặc biệt, nhiệt độ ban đêm duy trì ở mức cao khiến cơ thể không có đủ thời gian phục hồi sau cái nóng ban ngày.
Trong khi đó, chính quyền Banda cho biết đã mở các trung tâm làm mát, phân phát hàng trăm nghìn gói bù nước và tăng cường hỗ trợ y tế trong thời gian nắng nóng. Tuy nhiên, theo Quận trưởng Amit Aasery, những giải pháp của địa phương chỉ có thể giảm phần nào tác động, bởi "đây là hệ quả của biến đổi khí hậu trên phạm vi toàn cầu".
