Theo số liệu thống kê Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, từ đầu năm đến nay, Chi cục đã thực hiện đăng ký, đăng kiểm, gia hạn đăng kiểm cho 728 phương tiện tàu khai thác thuỷ sản trong toàn tỉnh, trong đó có 46 phương tiện đăng ký mới và 682 phương tiện cải hoán nâng cấp máy, sang tên đổi chủ, cấp lại. Trong số 46 phương tiện đăng ký mới thì có 15 tàu công suất trên 90CV, 23 tàu công suất từ 50 đến dưới 90CV và 8 tàu có công suất dưới 50CV. Nét mới trong công tác đăng ký, đăng kiểm tàu cá năm nay là trên địa bàn tỉnh đã có một số ngư dân mạnh dạn đóng mới tàu vỏ sắt hoạt động khai thác thuỷ sản. Theo đánh giá của ngành chức năng và bà con ngư dân, tàu đánh cá vỏ sắt có rất nhiều ưu điểm so với tàu gỗ.
Hiện nay, toàn tỉnh có 10.549 tàu cá lắp máy, trong đó đã quản lý và đăng ký được 10.016 tàu, còn lại 578 tàu chưa đăng ký. Trong số 10.594 tàu cá thì có 7.939 tàu công suất dưới 20CV do cấp huyện quản lý và trong số đó có 526 tàu chưa đăng ký. Tàu cá công suất máy từ 20CV trở lên do Chi cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản trực tiếp quản lý có 2.655 tàu, trong đó có 52 tàu chưa đăng ký.
Tuy nhiên, một thực tế hiện nay là số phương tiện tàu, thuyền đang hoạt động khai thác thuỷ sản trên địa bàn tỉnh lại lớn hơn con số 10.594 tàu đã đăng ký và khai báo với Chi cục và các địa phương. Vì theo quy định của Nhà nước, khi phương tiện tàu, thuyền đã quá hạn 2 năm không thực hiện đăng ký, đăng kiểm thì cơ quan quản lý sẽ thực hiện việc xoá số tàu. Số tàu hoạt động trôi nổi không được quản lý này cùng với 578 phương tiện chưa thực hiện đăng ký là một khó khăn lớn trong công tác quản lý tàu cá của ngành chức năng.
Là một trong số những địa phương có số lượng tàu, thuyền hoạt động khai thác, đánh bắt thuỷ sản lớn trong cả nước, song số tàu lớn tham gia hoạt động khai thác xa bờ lại ít, tàu công suất nhỏ chiếm phần lớn. Trong tổng số 10.594 phương tiện tàu thuyền lắp máy thì có tới 7.939 phương tiện công suất dưới 20CV; tàu công suất từ 20CV đến dưới 50CV là 2.156 phương tiện; tàu công suất từ 50CV đến dưới 90CV có 280 chiếc. Tàu công suất trên 90CV chỉ có 174 chiếc. Trong số 578 phương tiện tàu, thuyền chưa thực hiện đăng ký thì tàu công suất dưới 20CV là 526 chiếc; tàu từ 20CV đến dưới 50CV là 47 chiếc và 11 tàu công suất trên 90CV cũng chưa thực hiện việc đăng ký.
Để làm tốt việc quản lý các phương tiện thuỷ hoạt động trên lĩnh vực khai thác, đánh bắt và làm dịch vụ thuỷ sản, UBND tỉnh đã có Quyết định số 1977/QĐ-UBND ngày 25-6-2009 về việc phân cấp cho các huyện đăng ký tàu cá công suất máy dưới 20CV và bè cá dưới 59m3. Với số lượng tàu, thuyền hoạt động trong lĩnh vực khai thác thuỷ sản như hiện nay, thì theo Quyết định này, cấp huyện sẽ thực hiện đăng ký gần 8.000 phương tiện, chiếm trên 70% số phương tiện tàu, thuyền khai thác thuỷ sản trong toàn tỉnh. Còn lại hơn 20% số phương tiện sẽ do Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản thực hiện.
Trao đổi với chúng tôi, ông Phan Thanh Hoà, Trưởng phòng Quản lý tàu cá và Cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá (Chi Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản) cho biết: Mặc dù còn gặp một số khó khăn trong công tác quản lý tàu cá, song nét mới trong công tác đăng ký tàu cá hiện nay là đã xuất hiện một số bà con ngư dân mạnh dạn trong việc đóng mới tàu cá công suất lớn, trong đó có việc đóng mới tàu cá vỏ sắt. Từ đầu năm đã có 93 hộ ngư dân có đơn xin đóng mới tàu cá công suất lớn. Trong số 15 tàu đóng mới từ đầu năm đã có 1 tàu vỏ sắt công suất máy trên 90CV đã đăng ký, còn một vài tàu khác đang trong quá trình đóng mới. Việc đóng mới tàu cá vỏ sắt cho thấy bà con ngư dân đã mạnh dạn hơn, nhận thấy nhiều ưu điểm của loại tàu này. Qua thực tế cho thấy, tàu vỏ sắt có giá thành rẻ hơn 30% so với tàu cá vỏ gỗ cùng kích thước; khả năng chống chịu sóng, gió tốt hơn, hệ số an toàn cao hơn và tính ổn định cao hơn hẳn so với tàu gỗ. Cùng với đó, giá thành bảo dưỡng hàng năm của tàu sắt cũng rẻ hơn rất nhiều so với tàu gỗ, trong khi tuổi thọ tàu sắt cao hơn; tốc độ đi biển cao hơn, tiết kiệm nhiên liệu hơn… Đây là những ưu điểm nổi bật giúp nâng cao hiệu quả trong nghề khai thác. Tuy nhiên, hiện nay, điều kiện sinh hoạt trên tàu vỏ sắt khó khăn hơn, nhất là tình trạng nóng nực và tâm lý chưa quen sử dụng khiến bà con ngư dân còn e dè trong việc đầu tư đóng mới tàu vỏ sắt vươn ra khai thác trên những vùng biển xa.
Anh Phạm Văn Mừng, ngư dân phường Phương Nam (Uông Bí) là ngư dân đầu tiên trong tỉnh đã mạnh dạn đóng mới tàu cá vỏ sắt để hoạt động khai thác thuỷ sản tuyến khơi cho hay: Với kinh nghiệm nhiều năm trong nghề khai thác thuỷ sản, nhận thấy những ưu điểm của tàu vỏ sắt so với tàu gỗ, tôi đã mạnh dạn đóng mới 1 tàu vỏ sắt công suất 165CV, chiều dài 19,75m; rộng 4,68m, cao mạn 1,65m. Qua 2 chuyến ra khơi tôi thấy rất hiệu quả, nhất là vận tốc tàu nhanh hơn, chi phí nhiên liệu rẻ hơn, nên đã bước đầu nâng cao hiệu quả khai thác so với khai thác bằng tàu gỗ trước kia.
Được biết, để nâng cao hiệu quả công tác quản lý tàu cá, cũng như hỗ trợ bà con ngư dân trong tỉnh trong việc đóng mới tàu, thuyền khai thác thuỷ sản, Sở NN&PTNT đã tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng, ban hành cơ chế hỗ trợ đóng mới tàu, thuyền, trong đó có các cơ chế hỗ trợ nổi bật về đóng mới tàu; hỗ trợ về rủi ro; đào tạo nguồn nhân lực thuyền trưởng, máy trưởng; hỗ trợ về bảo hiểm con người, phương tiện; thông tin về các văn bản quy phạm pháp luật trong hoạt động khai thác thuỷ sản cho bà con ngư dân, nhưng đến nay mới chỉ thực hiện được cơ chế hỗ trợ về đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng và hỗ trợ về việc thông tin các văn bản quy phạm pháp luật trong hoạt động khai thác thuỷ sản cho bà con ngư dân. Thiết nghĩ, việc triển khai các cơ chế hỗ trợ bà con ngư dân trong hoạt động khai thác thuỷ sản, nhất là khai thác tuyến khơi, khai thác trên các vùng biển xa là rất cần thiết. Và sẽ là điều kiện để ngành chức năng nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý tàu cá, cũng như nâng cao hơn nữa hiệu quả của hoạt động khai thác thuỷ sản hiện nay.
Hữu Việt
