Hiện trên địa bàn tỉnh có hàng nghìn người lao động (NLĐ) phần lớn là công nhân ở các tỉnh ngoài về cư trú. Theo khảo sát của LĐLĐ tỉnh, so với những năm trước tình hình hiểu biết pháp luật của NLĐ đã được nâng lên đáng kể. Tuy nhiên, số lao động đó chủ yếu vẫn nằm trong khối doanh nghiệp nhà nước, còn nhiều công nhân thiếu kiến thức pháp luật lao động ở trong số các doanh nghiệp ngoài nhà nước, FDI. Trong khi đó, nhiều chủ doanh nghiệp vẫn chưa chấp hành nghiêm việc thực hiện chế độ chính sách cho NLĐ.
Theo ông Đỗ Văn Khánh, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Công đoàn (LĐLĐ tỉnh): Mặc dù Luật Phổ biến giáo dục pháp luật bắt đầu có hiệu lực từ năm 2013 nhưng để triển khai thì còn nhiều khó khăn. Bởi ở nhiều doanh nghiệp, người sử dụng lao động tìm nhiều lý do để trì hoãn và từ chối tuyên truyền pháp luật lao động; nội tại cơ sở cũng chưa tổ chức tuyên truyền, tư vấn cho NLĐ, bởi họ sợ, khi công nhân hiểu luật thì khác gì “vẽ đường cho hươu chạy”, công nhân sẽ chống đối lại ông chủ. Bên cạnh đó, cán bộ công đoàn một số nơi còn hạn chế về trình độ, kiến thức pháp luật, chưa làm hết trách nhiệm, vai trò. Đội ngũ cán bộ công đoàn chuyên trách tư vấn pháp luật cho NLĐ còn thiếu, trong khi số người lao động cần được tư vấn thì đông, nên thời gian dành cho tư vấn pháp luật còn hạn hẹp...
Nắm bắt tình hình thực tế đó, Ban Thường vụ LĐLĐ tỉnh đã chỉ đạo Trung tâm tư vấn pháp luật Công đoàn tích cực vào cuộc, tư vấn và phổ biến pháp luật, giải quyết các vụ đình công, tranh chấp lao động, nâng cao trình độ hiểu biết, bảo vệ quyền và lợi ích cho CNVC-LĐ, xây dựng mối quan hệ hài hoà trong doanh nghiệp. Từ đầu năm đến nay, Trung tâm tư vấn pháp luật công đoàn (LĐLĐ tỉnh) cũng đã nhận được nhiều đơn thư, ý kiến của NLĐ có mầm mống đình công. Trước tình hình đó, Trung tâm một mặt tư vấn cho chủ doanh nghiệp cách giải quyết, một mặt ổn định tinh thần, đảm bảo quyền lợi cho NLĐ, nên đến nay chưa có cuộc đình công nào xảy ra. Cũng từ đầu năm đến nay, LĐLĐ tỉnh đã tổ chức 19 cuộc tuyên truyền, tư vấn, phổ biến pháp luật cho 2.357 lượt CNVC-LĐ, chủ yếu là CNLĐ khu vực ngoài nhà nước. Những buổi tư vấn, giải đáp thắc mắc cho NLĐ đã làm giảm đáng kể các vụ đình công trái pháp luật đang manh nha.
Sau những buổi tuyên truyền, Trung tâm đã nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình của NLĐ, nhiều công nhân sau buổi tư vấn đã điện thoại hoặc viết thư về Trung tâm hỏi các vấn đề liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ lao động. Từ việc “ngại” để cán bộ công đoàn tư vấn pháp luật lao động trong doanh nghiệp, nhiều chủ doanh nghiệp đã hưởng ứng tích cực, bởi qua buổi tư vấn, NLĐ cũng hiểu rõ thêm vai trò, trách nhiệm, đóng góp của mình trong doanh nghiệp. Có địa phương, đơn vị còn đề nghị đặt riêng một chương trình tư vấn với nhiều nội dung. Điển hình như Công ty TNHH Everbest Việt Nam, doanh nghiệp FDI, vào khoảng những năm 2007-2008, nhiều cuộc đình công đòi quyền lợi của NLĐ đã xảy ra, nhưng sau khi tổ chức công đoàn phối hợp với cơ quan chức năng vào cuộc, công đoàn thường niên tổ chức các cuộc tư vấn, phổ biến pháp luật cho công nhân thì doanh nghiệp này từ đó đến nay đã làm tốt cơ chế đối thoại, người sử dụng lao động đã tạo điều kiện cho CNLĐ được tham gia tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật, cải thiện môi trường làm việc. Trong Tháng Công nhân, Trung tâm cũng đã phối hợp với LĐLĐ TP Uông Bí, Cẩm Phả tham gia tư vấn giúp người sử dụng lao động và CĐCS của 25 doanh nghiệp trên 2 địa bàn về dự thảo mới, sửa đổi bổ sung thoả ước lao động tập thể với các điều khoản có lợi hơn cho người lao động so với quy định của pháp luật. Trung tâm cũng phối hợp với Sở LĐ-TB&XH, BHXH tỉnh tham gia các đoàn kiểm tra 15 doanh nghiệp về thực hiện pháp luật lao động, qua đó đưa ra nhiều kiến nghị giúp doanh nghiệp khắc phục những tồn tại về thực hiện pháp luật; phối hợp với Ban Chính sách pháp luật (LĐLĐ tỉnh) tổ chức 2 cuộc đối thoại về BHXH, BHYT tại Hạ Long, Đông Triều, giải đáp kịp thời những vướng mắc của chủ doanh nghiệp và NLĐ về các chính sách pháp luật lao động...
Theo ông Khánh: Tư vấn, phổ biến pháp luật cho CNLĐ là một phần quan trọng giải quyết cái gốc của tranh chấp, đình công trái pháp luật. Vì vậy, để nâng cao chất lượng tư vấn, phổ biến pháp luật tới NLĐ, cần lựa chọn, nâng cao năng lực cán bộ công đoàn về pháp luật; kiện toàn hoạt động của tổ tư vấn pháp luật công đoàn cấp huyện, ngành; tăng cường đầu tư kinh phí cho hoạt động tư vấn, phổ biến, trợ giúp pháp lý. Cần có luật sư công đoàn để bảo vệ quyền lợi cho NLĐ trước cơ quan tố tụng hình sự và tiến tới cần thành lập Công ty Luật sư công đoàn ở mỗi tỉnh.
Thanh Hằng
