Trong khi cán bộ, giáo viên ngành giáo dục đang rất phấn khởi với việc tăng lương (tăng mức lương cơ bản từ 350.000 - 450.000, bắt đầu thực hiện từ 1-10-2006) thì đây lại là bài toán khó giải đối với các nhà đầu tư trong lĩnh vực trường học ngoài công lập.
Cũng theo ông Thành, trường càng ít học sinh thì vấn đề chi trả tiền lương cho giáo viên càng khó khăn. Bởi các trường này có nguồn thu thấp song vẫn phải đảm bảo đầy đủ mọi hoạt động giáo dục. Có thể thấy rõ điều này ở Trường THPT dân lập Hạ Long (phường Cao Xanh, TP Hạ Long). Trường nằm trong khu vực tuyển sinh không thuận lợi (ít dân, mức sống không cao...), thêm nữa, năm học 2006 - 2007 này toàn bộ học sinh ở cơ sở 2 của trường tại phường Bãi Cháy (chiếm 3/4 tổng số học sinh) đã chuyển về cho Trường THPT dân lập Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Bãi Cháy, TP Hạ Long). Vì vậy hiện nay toàn trường chỉ có vẻn vẹn 7 lớp với 267 học sinh. Theo tính toán của nhà trường với mức thu học phí 180.000 đồng/tháng/học sinh như hiện nay thì mới tạm đủ chi trả cho mỗi khoản tiền lương (theo hệ lương cũ), còn lại các khoản khác như phụ cấp, khấu hao cơ sở vật chất vẫn chưa có... Còn tính theo mức lương mới sẽ phải bù chi 25 - 30 triệu đồng mỗi tháng. Ngay cả khi nhà trường có tăng học phí lên mức 200.000 đồng/tháng/học sinh chắc chắn vẫn phải bù chi riêng khoản tiền lương khoảng 100 triệu đồng mỗi năm. Hiện nay để có thể trả lương cho cán bộ giáo viên theo lương mới ngay từ tháng 10 này nhà trường bắt buộc phải thực hiện biện pháp tình thế là tạm thu một khoản học phí 600.000/học sinh. Thầy giáo Nguyễn Văn Duyệt, Hiệu trưởng nhà trường phân tích: Đành phải lấy khoản này để giải quyết tài chính trước mắt, sau này hướng dẫn cụ thể về mức tăng học phí là bao nhiêu thì mới cân đối và thông báo cụ thể cho học sinh biết được... Được biết trong đợt tăng lương từ 290.000 - 350.000 trước đây, chủ đầu tư Trường THPT dân lập Hạ Long là Công ty Xây dựng và Kinh doanh nhà Quảng Ninh đã phải bù chi gần 300 triệu đồng, đến thời điểm hiện nay vẫn còn nợ đọng tiền lương giáo viên khoảng trên 80 triệu đồng.
Tình trạng khó khăn trong chi trả tiền lương theo mức lương mới đang diễn ra tương tự ở hầu hết các trường học ngoài công lập, tuy nhiên như đã nói ở trên gay gắt nhất vẫn là các trường mới thành lập, ít học sinh như THPT tư thục Thống Nhất (Hoành Bồ), THPT dân lập Nguyễn Trãi (Tiên Yên)... Hướng giải quyết ở các trường này hiện nay vẫn là cách tạm thu một khoản học phí nhất định để giải quyết các khoản chi trước mắt chứ chưa tăng học phí. Nguyên nhân của việc này như đã nói ở trên do chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể về việc tăng học phí và vấn đề tăng học phí cũng chưa tìm được tiếng nói đồng thuận giữa nhà trường và phụ huynh học sinh. Thầy giáo Nguyễn Văn Hoàng, Hiệu trưởng Trường THPT tư thục Thống Nhất (Hoành Bồ) cho biết: Ban giám hiệu nhà trường và chủ đầu tư đã thống nhất chấp thuận bù lỗ chứ không thay đổi mức thu học phí của học sinh. Bởi thực tế THPT tư thục Thống Nhất là trường mới, tổng số học sinh mới tuyển năm học này chỉ có 259 em, vì vậy có tăng học phí cũng không thêm được bao nhiêu, trong khi đó ta mất đi lòng tin và sự phấn khởi của phụ huynh học sinh vào nhà trường... Đối với các trường THPT dân lập đông học sinh (từ 1.500 - 2.000 học sinh) như Lê Thánh Tông (Hạ Long), Lương Thế Vinh (Cẩm Phả), Uông Bí, Đông Triều, Yên Hưng thì do đạt nguồn thu học phí khá cao, hơn nữa bộ máy quản lý không cồng kềnh (hầu hết đều là HĐQT một thành viên) nên vấn đề tài chính được giải quyết gọn nhẹ và linh động hơn, bớt khó khăn hơn. Cụ thể các nhà đầu tư chấp nhận bỏ các khoản khấu hao cơ sở vật chất trường lớp, thậm chí chấp nhận tạm bù lỗ. Ông Đặng Quang Được, Chủ tịch HĐQT Trường THPT dân lập Uông Bí cũng khẳng định: Hiện trường có khoảng gần 60 cán bộ giáo viên, nếu tính theo lương mới thì khoản tài chính chi cho việc này sẽ tăng thêm 40 triệu đồng/ tháng so với trước đây. Tuy nhiên chúng tôi sẽ không tăng học phí. Chúng tôi xác định bù lỗ để mở hướng phát triển lâu dài về sau này... Hiện nay duy chỉ có 3 trường THPT dân lập Yên Hưng, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Trần Quốc Tuấn do Công ty TNHH Thanh Sơn làm chủ đầu tư đã quyết định tăng học phí thêm 20.000 đồng/tháng/học sinh. Việc này đã được thông báo đến phụ huynh học sinh và bắt đầu thực hiện từ tháng 10-2006. Tuy nhiên hiện nay cả 3 trường này đang vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của phụ huynh học sinh. Ngay tại Trường THPT Trần Quốc Tuấn (Yên Hưng), thời điểm mới có quyết định tăng học phí đã có đến hơn 30 học sinh bỏ học, hiện nay quá nửa trong số này vẫn chưa trở lại lớp. Ông Trần Văn Hán, Chủ tịch HĐQT của 3 trường ngoài công lập nói trên cũng thừa nhận: Chúng tôi xác định khi tăng học phí sẽ có không dưới học sinh của một lớp học nghỉ học và thực tế đã diễn ra như vậy. Song chúng tôi vẫn phải làm, bởi nếu không như vậy thì sẽ không lấy đâu ra tiền để mà bù lỗ. Hiện nay nếu thu theo mức học phí cũ thì mỗi tháng nhà đầu tư phải bù chi trên 70 triệu đồng. Ngay như đợt tăng lương trước, nhà trường ngoài không có thu khấu hao cơ sở vật chất lại còn phải bù chi mất gần 400 triệu đồng...
Thực tế hiện nay các trường học ngoài công lập đang không cân đối được về tài chính. Các đơn vị này mong muốn có những hướng dẫn cụ thể từ phía cơ quan chức năng để nhanh chóng tháo gỡ hoặc giảm bớt khó khăn.
