Bước vào giai đoạn phát triển mới, Quảng Ninh đang đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, bền vững, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt. Đây được xem là nền tảng để địa phương thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tri thức, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dư địa phát triển dài hạn.
Từ yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, ngày 16/4/2026, UBND tỉnh và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ (KHCN) Việt Nam đã triển khai ký thỏa thuận hợp tác về nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030. Nội dung thỏa thuận tập trung vào những lĩnh vực then chốt như quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế biển, đô thị thông minh và ứng phó biến đổi khí hậu. Các nhiệm vụ nghiên cứu trọng tâm được đặt ra không chỉ dừng ở lý thuyết mà hướng mạnh vào ứng dụng thực tiễn. Trong đó, ưu tiên xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số toàn diện về tài nguyên, môi trường, đa dạng sinh học; phát triển các mô hình dự báo, cảnh báo thiên tai, đặc biệt tại khu vực ven biển và miền núi; nghiên cứu các giải pháp công nghệ phục vụ khai thác, chế biến sâu khoáng sản gắn với phục hồi môi trường.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở KHCN tỉnh, cho biết: Điểm mới trong định hướng của Quảng Ninh là tiếp cận theo hướng tích hợp, liên ngành, lấy dữ liệu làm nền tảng. Khi có hệ thống dữ liệu đủ mạnh, việc dự báo, quản lý và ra quyết định sẽ chính xác và kịp thời hơn rất nhiều.
Với lợi thế địa phương ven biển, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ trong phát triển kinh tế biển bền vững. Nhiều hướng nghiên cứu quan trọng được đặt ra, như: Đánh giá sức tải môi trường biển, nghiên cứu rủi ro thiên tai, quan trắc tự động môi trường biển, hay lượng giá hệ sinh thái và phát triển thị trường các-bon. Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ sinh học trong nuôi trồng thủy sản, phát triển các sản phẩm đặc sản có giá trị cao như sá sùng, hàu, bào ngư, dược liệu biển… được kỳ vọng tạo ra chuỗi giá trị mới.
GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam, cho rằng: Quảng Ninh có tiềm năng rất lớn để phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, bền vững. Vấn đề là phải dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và dữ liệu để khai thác hiệu quả nhưng vẫn bảo vệ được hệ sinh thái.
Một trụ cột quan trọng khác là thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, từ quản lý nhà nước đến các ngành kinh tế. Tỉnh định hướng ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), blockchain… trong điều hành, cung cấp dịch vụ công và phát triển các lĩnh vực như du lịch, logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp công nghệ cao.
Mục tiêu của Quảng Ninh không chỉ là số hóa dữ liệu mà còn tiến tới xây dựng chính quyền số hiện đại, minh bạch, cung cấp dịch vụ công chất lượng cao, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp. Bà Nguyễn Hải Vân, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh, chia sẻ: Chuyển đổi số phải gắn với cải cách hành chính, thay đổi phương thức phục vụ người dân, doanh nghiệp. Nếu chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ mà không thay đổi cách vận hành thì hiệu quả sẽ rất hạn chế.
Để khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển, Quảng Ninh đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia của “ba nhà” (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp), trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm. Các hoạt động kết nối, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp khởi nguồn sẽ được đẩy mạnh. Đồng thời, tỉnh cũng nghiên cứu triển khai các mô hình “sandbox” - không gian thử nghiệm chính sách và công nghệ mới, tạo điều kiện cho các ý tưởng sáng tạo sớm được kiểm chứng và nhân rộng.
Bên cạnh công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố then chốt. Tỉnh chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, chuyên gia trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; đồng thời xây dựng cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài. Việc tăng cường hợp tác đào tạo, tổ chức các chương trình tập huấn, hội thảo quốc tế, cũng như tạo điều kiện cho đội ngũ nghiên cứu tiếp cận thực tiễn được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.
Từ những định hướng trên, tỉnh đặt ra yêu cầu là phải tổ chức triển khai một cách đồng bộ, hiệu quả. Trong đó, cần tập trung: Xác định rõ các nhiệm vụ ưu tiên, có tính đột phá, tránh dàn trải; bảo đảm nguồn lực tài chính và cơ chế linh hoạt để triển khai nhanh các nhiệm vụ; đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu; hoàn thiện hạ tầng số, dữ liệu dùng chung và bảo đảm an toàn thông tin.
Với cách tiếp cận bài bản, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng mô hình phát triển mới, nơi tri thức và công nghệ trở thành lực đẩy quan trọng, mở ra dư địa tăng trưởng bền vững trong tương lai.
