Nhìn lại chặng đường xây dựng, phát triển, nhất là trong những năm thực hiện công cuộc đổi mới, tỉnh Quảng Ninh - mảnh đất vinh dự được Bác Hồ đặt tên đã từng bước khẳng định vị thế. Không chỉ là trung tâm kết nối vùng, cực tăng trưởng khu vực phía Bắc mà còn trở thành địa phương tiên phong, dám “nghĩ lớn, làm lớn”, lấy hạ tầng đi trước mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội.
Từ một tỉnh có hạ tầng đơn điệu, sơ sài, đã hạn chế cơ hội phát triển kinh tế - xã hội địa phương một thời gian dài..., trong hơn 10 năm qua, Quảng Ninh đã nỗ lực vươn lên, sở hữu trục cao tốc dọc tỉnh, sân bay quốc tế, cảng tàu khách chuyên biệt cùng hệ thống các công trình liên kết nội vùng, liên vùng, các KKT, KCN, khu đô thị, du lịch... đồng bộ, hoành tráng và được đánh giá là tỉnh có chỉ số về phát triển hạ tầng tốt nhất cả nước với tỷ lệ đô thị đạt 76%.
Để có được điều này, bằng khát vọng lớn lao nhằm đánh thức tiềm năng, lợi thế của một vùng đất lớn, yên bình, sự kế thừa và đổi mới tư duy trong phát triển của các thế hệ lãnh đạo tỉnh không ngừng lớn mạnh…, Quảng Ninh đã chủ động con đường đi riêng bằng những ý tưởng táo bạo, đặc biệt dùng đầu tư công như vốn mồi, dẫn dắt, kích hoạt mọi nguồn lực xã hội hướng tới mục tiêu phát triển.
Bắt tay thực hiện, Quảng Ninh nhanh chóng định vị lại những giá trị cốt lõi, nổi trội, riêng có nhằm khai thác hiệu quả để tạo lợi thế so sánh với hội tụ đầy đủ các yếu tố đặc thù. Tỉnh xác định “nút thắt” do thể chế, việc cởi bỏ có ý nghĩa quan trọng đối với sự hấp dẫn của môi trường đầu tư. Từ đó, Quảng Ninh đã chú trọng huy động nguồn vốn trong dân cư vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, đầu tư hạ tầng thiết yếu. Quan điểm được hoạch định “dựa vào nguồn lực bên trong là quyết định, chiến lược, cơ bản lâu dài; nguồn lực bên ngoài là quan trọng, đột phá".
Trong quá trình phát triển, tỉnh đã đẩy mạnh liên kết vùng, mở rộng và cơ cấu lại không gian phát triển kinh tế phù hợp; quan tâm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án đầu tư, cả trong khu vực công và tư. Quảng Ninh xác định rõ, việc giải quyết nhanh, dứt điểm các “điểm nghẽn” không chỉ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư, mà còn góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, ổn định. Điều này, tạo động lực thúc đẩy hạ tầng phát triển mạnh mẽ, mở đường cho kinh tế - xã hội phát triển.
Cách làm của Quảng Ninh đã sớm đem lại những “trái ngọt”. Cụ thể: Ở mảng hạ tầng giao thông, trong vòng 10 năm qua, tỉnh đã hoàn thành đưa vào khai thác trên 1.000km đường bộ, trong đó có 176km cao tốc cùng nhiều công trình tiêu biểu như: Sân bay quốc tế, cảng tàu chuyên biệt, cùng nhiều công trình trọng điểm, quan trọng, động lực khác như cầu Tình Yêu, cầu Triều, cầu Bến Rừng, đường bao biển... các công trình không chỉ có sự kết nối, gắn kết đến các trung tâm kinh tế - văn hóa - du lịch của tỉnh, tạo thành chuỗi kết nối tổng thể, liền mạch, rút ngắn về khoảng cách và thời gian, mở rộng không gian phát triển, mà còn khơi thông và thúc đẩy tiềm năng các khu vực động lực, tạo nên một Quảng Ninh thịnh vượng, cực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Bắc Việt Nam.
Tương tự, với mục tiêu đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm dần phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, tăng tỷ trọng công nghiệp chất lượng cao và dịch vụ, đảm bảo tăng trưởng nhanh, bền vững…, Quảng Ninh ưu tiên phát triển hạ tầng các KKT, KCN. Đến nay, tỉnh đã hình thành 5 KKT với tổng diện tích 375.171ha và 10 KCN với tổng diện tích 3.913ha. Các KKT, KCN này ngày một mở rộng và phát triển, từng bước trở thành trung tâm sản xuất, logistics và dịch vụ công nghiệp quy mô lớn, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GRDP.
Nằm trong "làn sóng" phát triển tổng thể, đồng bộ mạnh mẽ đó, tỉnh quan tâm đầu tư hạ tầng đô thị, mở rộng không gian, kết nối và hoàn thiện chỉnh trang đồng bộ, hiện tỉnh là một trong 5 địa phương có tỷ lệ đô thị hóa cao nhất cả nước, đạt 76%. Hạ tầng nhiều khu vực nông thôn đạt chuẩn NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu, các thiết chế văn hóa cần thiết được đầu tư đồng bộ. Hạ tầng y tế, giáo dục được đầu tư hoàn thiện đồng bộ từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở, Quảng Ninh đã đưa vào sử dụng Bệnh viện Lão khoa - Phục hồi chức năng, Bệnh viện Phổi, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, trạm y tế xã; ưu tiên nguồn lực nâng cấp cơ sở vật chất các trường học đạt chuẩn, trường chất lượng cao, tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 95,8%...
Quảng Ninh đang là địa phương có chỉ số phát triển hạ tầng nhanh, tốt nhất cả nước. Điều này đã và đang tạo động lực để khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, phát triển kinh tế - xã hội; khẳng định vị thế tỉnh kiểu mẫu về đổi mới, sáng tạo và phát triển bền vững của cả nước.
Sau 40 năm đổi mới cùng đất nước, Quảng Ninh trở thành tỉnh đi đầu trong công cuộc đổi mới sáng tạo; cực tăng trưởng khu vực phía Bắc với mức tăng 11,89% cao nhất cả nước ở năm 2025… , từng bước trở thành trung tâm du lịch quốc tế, tỉnh có chỉ số phát triển hạ tầng tốt nhất cả nước, có tỷ lệ đô thị hóa cao thứ 5 cả nước.
Mục tiêu đến năm 2030, Quảng Ninh quyết tâm xây dựng, phát triển trở thành tỉnh giàu đẹp, văn minh, hiện đại; là một trong những trung tâm phát triển năng động, toàn diện, trung tâm du lịch quốc tế, trung tâm kinh tế biển, cửa ngõ của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước. Đến năm 2045 là tỉnh dịch vụ, công nghiệp hiện đại, vùng đô thị lớn mang tầm khu vực và quốc tế, một trong những đầu tàu thúc đẩy phát triển kinh tế quốc gia; người dân có mức thu nhập tương đương các nước phát triển; phát triển kinh tế hài hòa giữa các khu vực đô thị và nông thôn...
Từ cơ sở hạ tầng đang có, Quảng Ninh tiếp tục đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi phương thức phát triển; giải quyết đồng bộ và có hiệu quả các mâu thuẫn, thách thức. Trước mắt, tập trung khai thác thế mạnh riêng của từng khu vực, hình thành mô hình liên kết kinh tế tiểu vùng, bù đắp những thiếu hụt mà mỗi địa phương đang tìm kiếm, như: Cửa khẩu, diện tích mặt bằng và nguồn lao động ở khu vực phía Đông của tỉnh; cảng biển, trung tâm kinh tế, du lịch ở khu vực trung tâm quanh Vịnh Hạ Long. Hay các sản phẩm chế biến, chế tạo trong các KCN, CCN tại khu vực phía Tây... có thể kết nối nhanh nhất tới cảng biển, cửa khẩu, nguồn nhân lực, tạo ra chuỗi cung ứng sản xuất, đáp ứng nhiều sản phẩm kết hợp, chuỗi kinh tế hỗ trợ để cùng phát triển, hình thành cộng đồng doanh nghiệp mạnh, tạo không gian phát triển mới, phát huy dư địa đất đai...
Cùng với đó, tỉnh tập trung phát triển du lịch, dịch vụ tổng hợp hiện đại ngày càng khẳng định vai trò chủ đạo, trụ cột quan trọng trong phát triển kinh tế; trở thành trung tâm logistics, cửa ngõ trung chuyển vận tải đa phương thức kết nối với Trung Quốc, Đông Bắc Á và ASEAN; thành lập, phát triển khu thương mại tự do. Đồng thời, phát triển du lịch theo hướng “giảm lượng, tăng chất” để Quảng Ninh trở thành một trong những trung tâm du lịch xanh, du lịch bền vững hàng đầu của cả nước, đóng vai trò cửa ngõ hợp tác, kết nối du lịch với khu vực và thế giới theo hướng tăng trưởng xanh gắn với phát triển kinh tế đêm, kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa; thúc đẩy liên kết vùng để Quảng Ninh trở thành "điểm đến du lịch 4 mùa” an toàn, hấp dẫn, đưa thế giới đến Quảng Ninh.
Tỉnh cũng đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, theo chuỗi giá trị; xây dựng NTM theo hướng hiện đại, bao trùm, giàu bản sắc văn hóa, gắn với đô thị hóa và thích ứng với biến đổi khí hậu; quyết liệt thực hiện đột phá về ứng dụng, phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo đột phá về chuyển đổi số toàn diện trong công tác quản lý, điều hành và trong các ngành, lĩnh vực; xác lập phương thức sản xuất mới tiên tiến, hiện đại kết hợp hài hòa giữa con người và trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, nâng cao năng lực KHCN và đổi mới sáng tạo, thu hút, đào tạo, trọng dụng nhân lực chất lượng cao đủ khả năng tiếp thu, làm chủ, ứng dụng, phát triển và chuyển giao các công nghệ tiên tiến; tạo môi trường, điều kiện thuận lợi để khu vực kinh tế tư nhân tăng trưởng, sẵn sàng tham gia đầu tư, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ…
Lợi thế được cộng hưởng khi hạ tầng đồng bộ, liên thông, tổng thể góp phần thúc đẩy liên kết vùng, hợp tác hóa lãnh thổ, tạo những hành lang, không gian phát triển mới, được tính toán, cân nhắc với kiến tạo cảnh quan - kiến trúc công trình mang dấu ấn bản sắc địa phương đã khẳng định được vị thế mới, diện mạo mới của một Quảng Ninh năng động và phát triển. Đây chính là thành quả của những khát vọng đổi mới không ngừng, của sự nỗ lực, đồng thuận của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Quảng Ninh tự tin, vững bước cùng Đất nước tiến vào kỷ nguyên phát triển thịnh vượng.
Thực hiện: ĐỖ PHƯƠNG
Trình bày: MẠNH HÀ