Bằng cách làm sáng tạo, đến nay, Chương trình “Mỗi xã, phường một sản phẩm” đã khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế vùng nông thôn, cải thiện đời sống cho người dân, nâng tầm các sản phẩm truyền thống.
Từ một cách làm sáng tạo
Chương trình OCOP Quảng Ninh nhằm mục tiêu hướng người dân tại các khu vực nông thôn vào vị trí trung tâm trong việc phát triển các sản phẩm có chất lượng theo đúng quy chuẩn, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Nhà nước đóng vai trò tạo sân chơi, hỗ trợ chính sách, thông tin thị trường và xúc tiến thương mại.
Hiện thực hoá mục tiêu trên, 100% các địa phương trên địa bàn tỉnh đều chủ động thành lập Ban điều hành OCOP (BĐH OCOP) nhằm đồng hành cùng người dân từ ý tưởng sản phẩm đến khâu cuối cùng là xúc tiến thương mại. Song song với đó, BĐH OCOP phối hợp cùng các đơn vị tư vấn, ngành và địa phương triển khai mạnh công tác hỗ trợ, tư vấn phát triển sản phẩm thông qua các dự án cụ thể như: Dự án sản xuất dược liệu theo hướng chuyên sâu; dự án sản xuất các sản phẩm từ ba kích (nước giải khát, cao định chuẩn, trà tan,..)... Cùng với đó, tỉnh đã ban hành Bộ Tiêu chí đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP với 3 nhóm tiêu chí như sau: sản phẩm và sức mạnh cộng đồng; khả năng tiếp cận; chất lượng sản phẩm. Cùng với đó, tiêu chuẩn phân hạng sản phẩm từ 1-5 sao theo hình thức chấm điểm. Đáng chú ý, với mỗi thứ hạng sao của sản phẩm đã phân định rõ mức sản phẩm đạt tiêu chuẩn, sản phẩm trung bình, sản phẩm yếu. Tương ứng với điều này chính là quy định về phạm vi phát triển sản phẩm.
Để các sản phẩm OCOP có thể vươn xa hơn thì rất cần có nhãn hiệu cụ thể với những kiểu dáng bao bì chuyên nghiệp, thu hút khách hàng. Vì thế, tỉnh đã phát động cuộc thi Thiết kế nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp bao bì. Trên cơ sở 456 tác phẩm tham gia, Ban tổ chức cuộc thi đã lựa chọn trao giải cho 10 tập thể, cá nhân với tổng số 47 tác phẩm, trong đó có 35 tác phẩm thiết kế về nhãn hiệu và 12 tác phẩm thiết kế về kiểu dáng bao bì các sản phẩm OCOP. Song song với đó, tỉnh đã đẩy mạnh chương trình xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản của tỉnh. Đến nay, toàn tỉnh đã có trên 120 sản phẩm tham gia chương trình OCOP, trong đó có 21 sản phẩm được cấp văn bằng bảo hộ của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) như: nhãn hiệu tập thể là vải chín sớm Phương Nam, nếp cái hoa vàng Ðông Triều, na dai Ðông Triều, mía tím Quảng Ninh, tôm thẻ chân trắng Móng Cái… Chương trình đã thu hút 92 doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất tham gia như: Công ty Gốm sứ Quang Vinh, Công ty CP Giống cây trồng Đông Triều...
Nhằm tìm một chỗ đứng vững chắc cho các sản phẩm OCOP trên thị trường, khâu quảng bá được đặc biệt chú trọng, nhất là thông qua hình thức quảng bá trực tiếp tại các chương trình hoạt động lớn của địa phương, của vùng, của khu vực và quốc tế như: Hội chợ Xuân Hạ Long 2015, Lễ hội Hoa anh đào, Hội chợ thương mại ASEAN tại Nam Ninh (Trung Quốc), Triển lãm quốc tế công nghiệp thực phẩm Việt Nam 2015 (Hồ Chí Minh)... Ngoài ra, tỉnh đã quy hoạch 21 trung tâm, điểm bán các sản phẩm OCOP trên toàn tỉnh, tập trung tại các điểm du lịch, khu đông dân cư thuận tiện về giao thông, thương mại nhằm đưa các sản phẩm OCOP đến gần hơn với người tiêu dùng.
Khẳng định chỗ đứng trên thị trường
Theo tổng hợp từ Ban điều hành OCOP, đến nay, toàn tỉnh có trên 120 sản phẩm tham gia chương trình OCOP. Cụ thể, có 30 sản phẩm, nhóm sản phẩm, dịch vụ được hoàn thiện tiêu chuẩn sản xuất; 18 sản phẩm đã được hướng dẫn cho các địa phương xây dựng hồ sơ, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.
Phải khẳng định rằng, chưa bao giờ các sản phẩm nông sản của Quảng Ninh lại được người tiêu dùng biết đến và đón nhận nồng nhiệt như thời gian. Một trong những minh chứng rõ nét nhất đó là sức hút của các sản phẩm OCOP tại các kỳ hội chợ. Điển hình Hội chợ OCOP Quảng Ninh 2015, tổng doanh thu bán hàng của 14 địa phương đạt trên 3,5 tỷ đồng với trên 50.300 lượt khách đến tham quan, mua sắm. Trong đó, nhiều sản phẩm, hàng hoá có sức tiêu thụ lớn như trứng vịt biển Tân Bình, củ cải khô, gạo Dực Yên (Đầm Hà); khoai lang, tỏi tím, ghẹ xay (Móng Cái); măng mai, trà hoa vàng và ba kích (Ba Chẽ); ổi ông Đới, mật ong (Hoành Bồ)... Không ít các sản phẩm “cháy hàng” tạm thời. Lượng khách đến hội chợ phần lớn là khách du lịch từ các tỉnh, thành khác và du khách nước ngoài. Hay như Hội chợ Thương mại Trung Quốc - ASEAN Caexpo 2015 (Quảng Tây, Trung Quốc). Tham gia hội chợ, Quảng Ninh đã trưng bày, giới thiệu trên 30 sản phẩm đặc trưng và sản phẩm thuộc chương trình OCOP của tỉnh. Sau 7 ngày diễn ra, lượng khách tham quan gian hàng của tỉnh đạt trên 50.000 lượt người. Đặc biệt, một số sản phẩm OCOP như: ruốc cơ trai, ruốc hàu... được khách hàng đặc biệt ưa chuộng. Không chỉ tại các kỳ hội chợ mà các điểm bán hàng và trung tâm OCOP cũng thu hút được đông đảo người dân tham quan, mua sắm. Điển hình như tại Trung tâm OCOP Quảng Ninh tại TX Đông Triều, ngay trong ngày khai trương, Trung tâm đã có hàng nghìn lượt khách hàng tới tham quan, mua sắm. Bà Nguyễn Thị Hiền, khu 2, phường Xuân Sơn, TX Đông Triều: Tôi mới đi được một vòng nhưng đã mua được rất nhiều sản phẩm như miến dong Bình Liêu, rượu ba kích, nấm linh chi, mực Cô Tô, ruốc hàu Vân Đồn, nem chua Quảng Yên. Tôi thấy mặt hàng nông sản của Quảng Ninh rất phong phú và đa dạng. Đây đều là các mặt hàng truyền thống của các địa phương trên toàn tỉnh vậy mà nếu không có chương trình OCOP này thì chúng tôi khó có thể biết đến, tiếp cận với các sản phẩm này. Không chỉ có mẫu mã bắt mắt, nguồn gốc rõ ràng, chúng tôi đến đây rất yên tâm với chất lượng sản phẩm…
Các sản phẩm OCOP của Quảng Ninh đã và đang tiếp tục nhận được sự ưu ái của thị trường trong và ngoài tỉnh. Điều này thể hiện cho việc doanh thu của các sản phẩm OCOP không ngừng tăng. Đơn cử như sản phẩm vải chín sớm Phương Nam (TP Uông Bí), từ cuối năm 2013, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp bằng bảo hộ độc quyền nhãn hiệu tập thể vải chín sớm phường Phương Nam... Phường đã tổ chức tập huấn chuyển giao khoa học công nghệ, kỹ thuật chăm sóc và tuyên truyền các quy định đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Nhờ vậy, cây vải phát triển tốt, quả vải chín đều, đẹp, chất lượng nên giá bán cao và ổn định hơn mọi năm, từ 30.000-35.000 đồng/kg. Nếu như năm 2014, sản lượng vải chín sớm Phương Nam đạt 610 tấn, doanh thu trên 19 tỷ đồng thì năm 2015, sản lượng đạt 1.050 tấn, doanh thu đạt trên 33 tỷ đồng…
Bằng cách triển khai bài bản, chuyên nghiệp hướng tới quy trình sản xuất lớn, các sản phẩm OCOP chắc chắn sẽ tiếp tục khẳng định được vị thế và có chỗ đứng vững chắc ở thị trường.
Cao Quỳnh
