Theo kết quả rà soát, thống kê của Ban Dân tộc tỉnh, Bình Liêu là địa phương trong tỉnh có nhiều xã, thôn trong diện đặc biệt khó khăn (ĐBKK) nhất. Mặc dù các cấp chính quyền và nhân dân địa phương đã nỗ lực, cân đối các nguồn ngân sách, triển khai nhiều giải pháp để thực hiện các hạng mục cần thiết, đưa địa phương vươn lên thoát nghèo, nhưng so với mặt bằng chung của tỉnh, cuộc sống của đồng bào các dân tộc trên địa bàn huyện vẫn còn nhiều khó khăn.
Nhiều cái khó
Là một trong những xã ĐBKK của huyện, Đồng Tâm có 854 hộ dân, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 99%, sinh sống rải rác ở 16 thôn, bản; tỷ lệ hộ nghèo chiếm 17,1%, hộ cận nghèo chiếm 12,9%. Toàn xã còn gần 300 người mù chữ… Thời gian qua, mặc dù đã có nhiều cố gắng trong công tác giảm nghèo, thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, nhưng do còn nhiều trở ngại, nên đến nay xã mới thực hiện được 8/19 tiêu chí.
Để tìm hiểu rõ hơn, chúng tôi đến thôn Sam Quang, một trong những thôn khó khăn nhất của xã Đồng Tâm. Con đường dài 7km vào thôn gập ghềnh sỏi đá, khiến chiếc xe máy chúng tôi cứ chồm lên, chồm xuống. Ghì chặt tay lái, anh Doòng Cắm Sầu, Trưởng thôn Sam Quang, chia sẻ: “Con đường này qua mấy trận mưa, lũ lớn nên bị xói mòn, hư hỏng nghiêm trọng. Bà con đi lại khó khăn lắm. Đây là trở ngại khiến cho cuộc sống của bà con nơi đây đã khó lại càng khó hơn…”. Dọc đường vào thôn, chúng tôi thấy phần lớn là những ngôi nhà trình tường thấp lè tè, lác đác có vài ngôi mái ngói đỏ. Anh Sầu cho biết: Thôn có trên 70% là nhà tạm; những nhà mái ngói đỏ đều là những hộ gia đình khó khăn được Nhà nước hỗ trợ. Cả thôn có 50 hộ dân nhưng diện tích đất sản xuất nông nghiệp chỉ có khoảng 2ha; trung bình mỗi gia đình thu hoạch được 2,8 tấn thóc/năm (2 vụ). Mỗi hộ có từ 5 đến 6 nhân khẩu, nên chỉ đủ nuôi mấy miệng ăn. Mỗi gia đình cũng trồng được hơn 100 cây thông, một năm 3 vụ lấy nhựa, mỗi vụ thu nhập khoảng 600.000 đồng. Khó hơn nữa là hệ thống dẫn nước của thôn được đầu tư từ năm 2006, đến nay đã hư hỏng nặng. Các hộ dân phải tự mua ống nước nhựa hoặc dùng các thân cây làm máng nước để dẫn nước từ đầu nguồn về. Do đó, người dân thôn thường xuyên thiếu nước sinh hoạt và sản xuất nhất là vào mùa khô.
Thôn Ngàn Cậm (xã Hoành Mô) cũng là thôn ĐBKK. Ngàn Cậm có 31 hộ dân với khoảng 180 nhân khẩu, 100% là hộ nghèo. Đến cuối năm 2015, điện lưới đã về đến thôn, nhưng vẫn còn 13 hộ chưa có điện vì không đủ khả năng mắc nối. Cơ sở hạ tầng đường, trường của thôn hiện xuống cấp trầm trọng, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống, sinh hoạt của nhân dân.
Câu chuyện điện, đường, trường, trạm, cuộc sống khó khăn, bấp bênh của bà con ở những thôn nói trên chúng tôi cũng gặp khi đến với những xã, thôn khác trên địa bàn huyện. Đây đang là “rào cản” rất lớn khiến người dân ở những nơi này khó có thể phát triển.
Cần lắm sự chung tay
Theo kết quả rà soát, thống kê của Ban Dân tộc tỉnh, hiện huyện Bình Liêu có 6 xã: Húc Động, Đồng Tâm, Đồng Văn, Lục Hồn, Tình Húc, Vô Ngại và 4 thôn: Ngàn Cậm, Cao Sơn, Pắc Cương, Ngàn Kheo của xã Hoành Mô thuộc diện ĐBKK. Tại các xã, thôn này, cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ. Một số công trình thiết yếu phục vụ sinh hoạt của người dân còn chậm được đầu tư do nguồn vốn còn hạn chế... Đến hết năm 2015, huyện chưa có xã nào hoàn thành mục tiêu Chương trình 135 giai đoạn 2011-2015; mới có 3/40 thôn hoàn thành mục tiêu. Tỷ lệ hộ nghèo của huyện còn khá cao, chiếm 44,31%. Hiện các xã, thôn ĐBKK của huyện vẫn còn rất nhiều hạng mục cần đầu tư hỗ trợ. Như xã Đồng Văn cần đầu tư đến 24 hạng mục; xã Đồng Tâm trên 30 hạng mục; xã Lục Hồn 34 hạng mục; Vô Ngại có tới trên 50 hạng mục...
Những năm qua, chính quyền địa phương đã cân đối các nguồn ngân sách, nhưng kinh phí để thực hiện các hạng mục cứng như: Đường giao thông, đập kênh mương, nhà văn hoá, hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo... rất lớn, vượt quá khả năng của địa phương. Anh Loan Phúc Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Tâm, cho biết: Hiện Đồng Tâm có trên 20km đường trục xã, liên xã, liên thôn, gần 430km đường trục thôn bản chưa được đầu tư... Xã đã tiến hành rà soát, dự toán kinh phí thi công một số công trình hạ tầng quan trọng, như đập dâng thuỷ lợi Pắc Pền, quy mô dài 100m, khái toán công trình khoảng 1,5 tỷ đồng; đường từ trung tâm xã vào thôn Sam Quang, dài khoảng 7km, đi qua cả thôn Phiêng Sáp thì mất khoảng 20 tỷ đồng... Dù xã có huy động tất cả các nguồn vốn trong 1 năm, như vốn xây dựng nông thôn mới, vốn chương trình 135, vốn hỗ trợ phát triển… thì cũng không đủ tiền để đầu tư. Người dân các xã, thôn ĐBKK không có điều kiện để đối ứng theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”…
Trao đổi với ông Triệu Đình Sinh, Trưởng Phòng Dân tộc huyện Bình Liêu, được biết: Thực hiện lời kêu gọi của Tỉnh uỷ - HĐND - UBND - Uỷ ban MTTQ tỉnh về việc hỗ trợ cho các xã, thôn ĐBKK của tỉnh, huyện Bình Liêu đã tổ chức hội nghị phát động các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trên địa bàn tham gia ủng hộ. Sau khi phát động đến nay, Uỷ ban MTTQ huyện đã tiếp nhận được hơn 171 triệu đồng. Thời gian tới, huyện tiếp tục vận động cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trên địa bàn, nhà hảo tâm tham gia ủng hộ với tinh thần cao nhất.
Bên cạnh phát huy nội lực, để Bình Liêu có thêm nguồn lực để phát triển, rất cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự chung tay góp sức của cả cộng đồng. Đó chính là trợ lực giúp các xã, thôn ĐBKK của Bình Liêu nói riêng và của tỉnh nói chung thoát khỏi diện 135, góp phần hoàn thành các chỉ tiêu phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh.
Trúc Linh
