Là một tỉnh có thế mạnh về du lịch, công nghiệp, thương mại, mỗi năm Quảng Ninh tiêu thụ hơn 1 triệu tấn lương thực các loại, trong đó có tới 40% sản lượng lương thực nhập từ các tỉnh ngoài và phần lớn chưa kiểm soát được nguồn gốc. Tuy nhiên, công tác kiểm nghiệm chất lượng nông, lâm, thuỷ sản của tỉnh vẫn còn khó khăn do chưa có trung tâm kiểm định chất lượng.
Trước tình trạng các sản phẩm có tồn dư hoá chất độc hại, thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm kém chất lượng vẫn phổ biến trên thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ nhân dân, UBND tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan chức năng thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành về ATTP. Các đoàn kiểm tra liên ngành sau khi lấy mẫu sẽ gửi về Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh để thực hiện phân tích, kiểm định. Tuy nhiên, do thiếu kinh phí để đầu tư các trang thiết bị hiện đại phục vụ cho hệ thống giải trình gen nên Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh mới thực hiện được khoảng 81 phép thử cho khoảng 130 chỉ tiêu, tức là mới đáp ứng được khoảng 80% nhu cầu của các đơn vị quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người dân trên địa bàn tỉnh. Vì thế hiện nay, toàn bộ mẫu do Chi cục Quản lý chất lượng nông - lâm - thuỷ sản (Sở NN&PTNT) thực hiện đều phải gửi về Trung tâm Chất lượng nông lâm thuỷ sản Vùng I (TP Hải Phòng).
Điều này đã khiến cho kết quả kiểm nghiệm đến tay đơn vị xử lý sẽ chậm, không phù hợp với tiến độ của công việc thanh kiểm tra, đặc biệt đối với những mẫu có thời gian sống ngắn. Còn đối với doanh nghiệp sản xuất, chế biến, để tiến hành phân tích công bố chất lượng sản phẩm, việc gửi mẫu đến các tỉnh khác để phân tích chứng nhận cũng sẽ làm tiêu tốn thời gian, công sức, tiền bạc dẫn đến sự không thuận tiện cho công việc chứng nhận. Chưa kể trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, việc lấy mẫu tại cảng, cửa khẩu để kiểm soát là rất quan trọng, thời gian lấy mẫu và phân tích cần nhanh, chính xác để thông quan hàng hoá. Nếu gửi đi tỉnh khác, ngay như sang TP Hải Phòng thì việc lấy mẫu và vận chuyển đã mất rất nhiều thời gian (thường khoảng 1 ngày). Sau khi có kết quả cũng mất khoảng 1 ngày để chuyển giấy chứng nhận về. Điều này cũng đã gây nhiều khó khăn, vướng mắc đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Quyết Thắng, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, cho biết: Hiện UBND tỉnh đã có văn bản gửi Bộ NN&PTNT; Bộ Công Thương tổ chức đánh giá và cho phép Trung tâm thực hiện xét nghiệm thực phẩm phục vụ quản lý nhà nước về ATTP thuộc lĩnh vực 2 Bộ quản lý trên địa bàn tỉnh. Song song với đó, Trung tâm cũng đang xây dựng Đề án thành lập Trung tâm kiểm định chất lượng nông - lâm - thuỷ sản tại TP Hạ Long. Việc thành lập Trung tâm sẽ đảm bảo được việc xét nghiệm, kiểm nghiệm thực phẩm tập trung, lồng ghép với việc kiểm soát dịch bệnh. Nếu đề án sớm được phê duyệt và triển khai, Trung tâm sẽ nâng cao được năng lực xét nghiệm, kiểm nghiệm đối với các chỉ tiêu chất lượng, vi sinh, kim loại nặng, chất tồn dư bảo vệ thực vật, kháng sinh, hooc môn tăng trưởng, chất bảo quản, phẩm mầu, thực phẩm biến đổi gen, thực phẩm nhiễm phóng xạ…
Rõ ràng, việc lấy mẫu sản phẩm là khâu hậu kiểm quan trọng cần được thực hiện nhằm kiểm soát các quá trình sản xuất trong nông nghiệp. Bởi sản phẩm kém chất lượng hay mất ATTP có nhiều nguyên nhân và có thể xảy ra ở nhiều công đoạn trong quá trình sản xuất cho đến lưu thông. Việc thành lập một trung tâm kiểm định sẽ góp phần kiểm soát, ngăn chặn kịp thời các sản phẩm không đạt tiêu chuẩn chất lượng và bảo đảm an toàn, tăng sức cạnh tranh trên thị trường và bảo vệ sức khoẻ người tiêu dùng. Thiết nghĩ, đề xuất xây dựng một Trung tâm kiểm định chất lượng nông - lâm - thuỷ sản ngay tại TP Hạ Long cần sớm được các bộ, ngành và tỉnh quan tâm triển khai trong thời gian sớm nhất.
Hoàng Nga
