Ngày 20-2-1992, bà Nguyễn Thị Bích Tân có đơn gửi UBND huyện Cẩm Phả (nay là huyện Vân Đồn) xin đăng ký nhận 31,9 ha đất, rừng tại khoảnh 23, tiểu khu 15, xã Đoàn Kết, để sản xuất kinh doanh và bảo vệ rừng. Trên cơ sở đó, UBND huyện Cẩm Phả đã có quyết định (ngày 10-12-1992) giao 31,9 ha đất, rừng nêu trên cho bà Tân để trồng rừng, thời hạn từ 30-50 năm, kèm theo biên bản giao nhận vốn rừng.
Ngay sau khi nhận bàn giao, gia đình bà Tân đã tiến hành trồng keo, bạch đàn, vải, nhãn... trên diện tích được giao. Đến đầu năm 1993, gia đình bà Tân có phát cây, khai hoang thêm khoảng 500m2 đất giáp với diện tích đất rừng được giao để trồng vải, và chăm sóc bảo vệ cho đến nay.
Năm 2004, UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng đường liên thôn Bò Lạy - Tràng Hương tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn. Đến tháng 3-2007, UBND huyện Vân Đồn ban hành quyết định phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công, tổng dự toán xây dựng công trình đường này. Sau đó 2 tháng, UBND huyện Vân Đồn có thông báo GPMB thực hiện dự án đường đến các hộ dân ở hai thôn nói trên. Theo phương án GPMB, thì dự án sẽ chiếm dụng vào phần đất và cây cối của 62 hộ dân, trong đó có hộ bà Nguyễn Thị Bích Tân. Cụ thể, gia đình bà Tân bị thu hồi 1.341,6m2 đất, trong đó có 1.041,6m2 đất lâm nghiệp được huyện giao năm 1992 và 300m2 đất do gia đình khai hoang từ năm 1993, cùng toàn bộ tài sản, cây cối hoa màu trên đất, tổng số tiền đền bù là 34,4 triệu đồng. Mặc dù gia đình bà Tân không đồng ý với phương án đền bù của UBND huyện Vân Đồn đối với gia đình, nhưng vẫn tiến hành bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công.
Nhưng mãi hơn 1 năm sau, UBND huyện Vân Đồn mới có quyết định (ngày 1-12-2008) thu hồi đất lâm nghiệp của gia đình bà Tân để phục vụ thi công xây dựng đường liên thôn Bò Lạy - Tràng Hương. Quyết định có ghi: “Tổng diện tích đất lâm nghiệp thu hồi là 1.34,6m2, trong đó đất rừng sản xuất được giao sổ: 1.041,6m2, đất lâm nghiệp khai hoang: 300m2”. Thời điểm này, tuyến đường đã sắp hoàn thành, đưa vào sử dụng; điều này cho thấy sự tắc trách của cơ quan chuyên môn huyện Vân Đồn trong việc lập hồ sơ để thực hiện dự án và tổ chức công tác bồi thường GPMB chưa đúng trình tự quy định của pháp luật.
Không đồng ý với phương án bồi thường, từ đầu năm 2008, bà Tân đã làm đơn khiếu nại đến Ban bồi thường GPMB và UBND huyện Vân Đồn với nội dung: 300m2 đất khai hoang của gia đình là đất trồng cây lâu năm chứ không phải đất lâm nghiệp; 5 cây vải có tán lá từ 5 đến 7m sát với diện tích lấy vào để làm đường (từ 0,4-1m) bị ảnh hưởng, nhưng không được kiểm đếm và đền bù.
Đơn khiếu nại của bà Tân đã được Ban bồi thường GPMB huyện trả lời tại các văn bản 124 và 126 (ngày 23 và 24-7-2008); UBND huyện trả lời tại các văn bản số 643 và 765 (ngày 4-8 và 10-9-2008). Đến ngày 1-12-2008, UBND huyện Vân Đồn có Quyết định số 1792 “Về việc giải quyết đơn khiếu nại của bà Nguyễn Thị Bích Tân, khu 4, thị trấn Cái Rồng”, không chấp nhận nội dung khiếu nại của bà Tân, khẳng định 300m2 đất khai hoang là đất lâm nghiệp, việc đền bù là đúng quy định của pháp luật; riêng với 5 cây vải, nếu trong quá trình thi công, sử dụng con đường này có bị ảnh hưởng, UBND huyện sẽ xem xét đền bù sau.
Không đồng ý với quyết định này của UBND huyện Vân Đồn, bà Tân tiếp tục làm đơn gửi lên UBND tỉnh. Giải quyết đơn khiếu nại của bà Tân, Thanh tra tỉnh đã tiến hành thu thập tài liệu, đi kiểm tra xác minh thực địa nguồn gốc thửa đất, làm việc trực tiếp với các bên liên quan. Ngày 1-4-2009, Thanh tra tỉnh đã có văn bản số 120 đề nghị UBND huyện Vân Đồn có văn bản phúc đáp về dự thảo báo cáo kết quả xác minh đơn của bà Nguyễn Thị Bích Tân gửi về Thanh tra tỉnh trước ngày 7-4-2009. Tuy nhiên, đến nay Thanh tra tỉnh vẫn chưa nhận được phúc đáp của UBND huyện Vân Đồn về vụ việc này.
Tại Kết luận số 37 (ngày 5-5-2009) của Thanh tra tỉnh, khẳng định: Toàn bộ diện tích đất khai hoang năm 1993 và diện tích 31,9 ha đất lâm nghiệp giao cho bà Tân năm 1992 không được thể hiện tại bản đồ giao đất giao rừng năm 1998 xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỷ lệ 1:10.000. Còn tại tờ bản đồ F48-107-D-d1 và tờ F48-107-D-b3 của huyện Vân Đồn tỷ lệ 1:10.000, phần diện tích này cũng không được thể hiện rõ. Vì vậy, việc UBND xã Đoàn Kết căn cứ vào bản đồ giao đất giao rừng năm 1998 và bản tự kê khai đất đai vật kiến trúc của bà Tân để xác định 300m2 đất khai hoang là đất lâm nghiệp là không có cơ sở. Phần diện tích này bà Tân khai hoang từ năm 1993, nằm ngoài diện tích giao đất giao rừng năm 1992 và sử dụng ổn định vào mục đích trồng cây vải liên tục từ năm 1993 đến nay. Căn cứ vào khoản 2, điều 6, Nghị định 197/2004 ngày 3-12-2004 của Chính phủ và điểm c, khoản 1, điều 44, Nghị định 84 ngày 25-5-2007 của Chính phủ, thì 300m2 đất khai hoang là loại đất trồng cây lâu năm. UBND huyện đã xem xét để điều chỉnh lại tuyến đường để tránh không làm ảnh hưởng đến 5 cây vải; vì vậy, không bồi thường 5 cây vải theo khiếu nại của bà Tân.
Trên cơ sở đó, ngày 19-5-2009, UBND tỉnh có quyết định về việc giải quyết khiếu nại của bà Tân, với nội dung đồng ý với Kết luận số 37 của Thanh tra tỉnh và giao cho UBND huyện Vân Đồn lập phương án bổ sung bồi thường 300m2 đất khai hoang theo giá của loại đất trồng cây lâu năm, thời gian thực hiện xong trong tháng 5-2009.
Tuy nhiên, theo bà Tân, thì gia đình bà đã “mỏi mòn” chờ đợi. Tiếp tục một lần nữa đâm đơn, cho mãi đến tháng 10-2010, bà Tân mới được UBND huyện Vân Đồn trả 39 triệu đồng, và đến cuối tháng 7-2011, nhận nốt số tiền còn lại 10,5 triệu đồng. “Số tiền đền bù nào có nhiều nhặn gì, thế mà phải mất gần 4 năm đi khiếu nại, gia đình tôi mới đòi lại được. Không hiểu là nó mắc ở khâu nào…” - Bà Tân sau khi nhận tiền vẫn còn phân vân.
Ngay sau khi nhận bàn giao, gia đình bà Tân đã tiến hành trồng keo, bạch đàn, vải, nhãn... trên diện tích được giao. Đến đầu năm 1993, gia đình bà Tân có phát cây, khai hoang thêm khoảng 500m2 đất giáp với diện tích đất rừng được giao để trồng vải, và chăm sóc bảo vệ cho đến nay.
Năm 2004, UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng đường liên thôn Bò Lạy - Tràng Hương tại xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn. Đến tháng 3-2007, UBND huyện Vân Đồn ban hành quyết định phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công, tổng dự toán xây dựng công trình đường này. Sau đó 2 tháng, UBND huyện Vân Đồn có thông báo GPMB thực hiện dự án đường đến các hộ dân ở hai thôn nói trên. Theo phương án GPMB, thì dự án sẽ chiếm dụng vào phần đất và cây cối của 62 hộ dân, trong đó có hộ bà Nguyễn Thị Bích Tân. Cụ thể, gia đình bà Tân bị thu hồi 1.341,6m2 đất, trong đó có 1.041,6m2 đất lâm nghiệp được huyện giao năm 1992 và 300m2 đất do gia đình khai hoang từ năm 1993, cùng toàn bộ tài sản, cây cối hoa màu trên đất, tổng số tiền đền bù là 34,4 triệu đồng. Mặc dù gia đình bà Tân không đồng ý với phương án đền bù của UBND huyện Vân Đồn đối với gia đình, nhưng vẫn tiến hành bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công.
Nhưng mãi hơn 1 năm sau, UBND huyện Vân Đồn mới có quyết định (ngày 1-12-2008) thu hồi đất lâm nghiệp của gia đình bà Tân để phục vụ thi công xây dựng đường liên thôn Bò Lạy - Tràng Hương. Quyết định có ghi: “Tổng diện tích đất lâm nghiệp thu hồi là 1.34,6m2, trong đó đất rừng sản xuất được giao sổ: 1.041,6m2, đất lâm nghiệp khai hoang: 300m2”. Thời điểm này, tuyến đường đã sắp hoàn thành, đưa vào sử dụng; điều này cho thấy sự tắc trách của cơ quan chuyên môn huyện Vân Đồn trong việc lập hồ sơ để thực hiện dự án và tổ chức công tác bồi thường GPMB chưa đúng trình tự quy định của pháp luật.
Không đồng ý với phương án bồi thường, từ đầu năm 2008, bà Tân đã làm đơn khiếu nại đến Ban bồi thường GPMB và UBND huyện Vân Đồn với nội dung: 300m2 đất khai hoang của gia đình là đất trồng cây lâu năm chứ không phải đất lâm nghiệp; 5 cây vải có tán lá từ 5 đến 7m sát với diện tích lấy vào để làm đường (từ 0,4-1m) bị ảnh hưởng, nhưng không được kiểm đếm và đền bù.
Đơn khiếu nại của bà Tân đã được Ban bồi thường GPMB huyện trả lời tại các văn bản 124 và 126 (ngày 23 và 24-7-2008); UBND huyện trả lời tại các văn bản số 643 và 765 (ngày 4-8 và 10-9-2008). Đến ngày 1-12-2008, UBND huyện Vân Đồn có Quyết định số 1792 “Về việc giải quyết đơn khiếu nại của bà Nguyễn Thị Bích Tân, khu 4, thị trấn Cái Rồng”, không chấp nhận nội dung khiếu nại của bà Tân, khẳng định 300m2 đất khai hoang là đất lâm nghiệp, việc đền bù là đúng quy định của pháp luật; riêng với 5 cây vải, nếu trong quá trình thi công, sử dụng con đường này có bị ảnh hưởng, UBND huyện sẽ xem xét đền bù sau.
Không đồng ý với quyết định này của UBND huyện Vân Đồn, bà Tân tiếp tục làm đơn gửi lên UBND tỉnh. Giải quyết đơn khiếu nại của bà Tân, Thanh tra tỉnh đã tiến hành thu thập tài liệu, đi kiểm tra xác minh thực địa nguồn gốc thửa đất, làm việc trực tiếp với các bên liên quan. Ngày 1-4-2009, Thanh tra tỉnh đã có văn bản số 120 đề nghị UBND huyện Vân Đồn có văn bản phúc đáp về dự thảo báo cáo kết quả xác minh đơn của bà Nguyễn Thị Bích Tân gửi về Thanh tra tỉnh trước ngày 7-4-2009. Tuy nhiên, đến nay Thanh tra tỉnh vẫn chưa nhận được phúc đáp của UBND huyện Vân Đồn về vụ việc này.
Tại Kết luận số 37 (ngày 5-5-2009) của Thanh tra tỉnh, khẳng định: Toàn bộ diện tích đất khai hoang năm 1993 và diện tích 31,9 ha đất lâm nghiệp giao cho bà Tân năm 1992 không được thể hiện tại bản đồ giao đất giao rừng năm 1998 xã Đoàn Kết, huyện Vân Đồn tỷ lệ 1:10.000. Còn tại tờ bản đồ F48-107-D-d1 và tờ F48-107-D-b3 của huyện Vân Đồn tỷ lệ 1:10.000, phần diện tích này cũng không được thể hiện rõ. Vì vậy, việc UBND xã Đoàn Kết căn cứ vào bản đồ giao đất giao rừng năm 1998 và bản tự kê khai đất đai vật kiến trúc của bà Tân để xác định 300m2 đất khai hoang là đất lâm nghiệp là không có cơ sở. Phần diện tích này bà Tân khai hoang từ năm 1993, nằm ngoài diện tích giao đất giao rừng năm 1992 và sử dụng ổn định vào mục đích trồng cây vải liên tục từ năm 1993 đến nay. Căn cứ vào khoản 2, điều 6, Nghị định 197/2004 ngày 3-12-2004 của Chính phủ và điểm c, khoản 1, điều 44, Nghị định 84 ngày 25-5-2007 của Chính phủ, thì 300m2 đất khai hoang là loại đất trồng cây lâu năm. UBND huyện đã xem xét để điều chỉnh lại tuyến đường để tránh không làm ảnh hưởng đến 5 cây vải; vì vậy, không bồi thường 5 cây vải theo khiếu nại của bà Tân.
Trên cơ sở đó, ngày 19-5-2009, UBND tỉnh có quyết định về việc giải quyết khiếu nại của bà Tân, với nội dung đồng ý với Kết luận số 37 của Thanh tra tỉnh và giao cho UBND huyện Vân Đồn lập phương án bổ sung bồi thường 300m2 đất khai hoang theo giá của loại đất trồng cây lâu năm, thời gian thực hiện xong trong tháng 5-2009.
Tuy nhiên, theo bà Tân, thì gia đình bà đã “mỏi mòn” chờ đợi. Tiếp tục một lần nữa đâm đơn, cho mãi đến tháng 10-2010, bà Tân mới được UBND huyện Vân Đồn trả 39 triệu đồng, và đến cuối tháng 7-2011, nhận nốt số tiền còn lại 10,5 triệu đồng. “Số tiền đền bù nào có nhiều nhặn gì, thế mà phải mất gần 4 năm đi khiếu nại, gia đình tôi mới đòi lại được. Không hiểu là nó mắc ở khâu nào…” - Bà Tân sau khi nhận tiền vẫn còn phân vân.
Phạm Hoạch
