Kinh tế tư nhân đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng của tăng trưởng Quảng Ninh. Tuy nhiên, trước những biến động của thị trường, thiên tai và những “điểm nghẽn” về đất đai, vốn, thủ tục, việc tháo gỡ kịp thời rào cản để khu vực này bứt phá mạnh mẽ hơn đang là yêu cầu cấp thiết, quyết định chất lượng phát triển của tỉnh trong giai đoạn tới.

Năm 2025, toàn tỉnh Quảng Ninh thành lập mới 2.396 doanh nghiệp, đạt 119,8% kế hoạch, tăng 29,7% so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký đạt 23.664 tỷ đồng. Có 857 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp đang hoạt động có phát sinh thuế lên 13.247 doanh nghiệp. Đáng chú ý, Quảng Ninh hiện có 7 doanh nghiệp lọt Top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam và 4 doanh nghiệp thuộc Top 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất cả nước.

Khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp 35-36% GRDP của tỉnh và chiếm tới 50,8% tổng thu ngân sách địa phương, con số khẳng định rõ vai trò đầu tàu của khu vực này trong tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và ổn định nguồn thu bền vững cho ngân sách.

Chỉ tính riêng tại địa bàn các khu công nghiệp (KCN), khu kinh tế (KKT) hiện có 153 dự án đầu tư của các đơn vị kinh tế tư nhân thuộc lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo còn hiệu lực. Bao gồm 118 dự án vốn đầu tư FDI, với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt trên 8,3 tỷ USD và 35 dự án vốn đầu tư trong nước, với tổng vốn đăng ký đạt trên 53.500 tỷ đồng. Từ năm 2020 đến nay, các đơn vị này đã đóng góp về kim ngạch xuất khẩu đạt trên 13,1 tỷ USD; kim ngạch nhập khẩu đạt trên 10,5 tỷ USD; thu nộp ngân sách nhà nước đạt gần 4.700 tỷ đồng (tính đến đầu năm 2025), đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GRDP chung của tỉnh, đồng thời từng bước giảm sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên truyền thống.

Ông Phạm Văn Thể, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh, chia sẻ: Sự cải thiện mạnh mẽ của môi trường đầu tư giúp doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn rất cần thêm các chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai, vốn và hạ tầng để phát triển bền vững.

Sự phát triển của kinh tế tư nhân thời gian qua, đặc biệt trong năm 2025, đã góp phần đưa tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) năm 2025 đạt 11,89%, đứng đầu cả nước, cao nhất trong cả giai đoạn 2021-2025; góp phần nâng tổng thu NSNN năm 2025 đạt 84.500 tỷ đồng, tăng 53% so dự toán Trung ương giao, tăng 47% so dự toán tỉnh giao, tăng 57% so với năm 2024. 

Bên cạnh kết quả tích cực, tỉnh thẳng thắn chỉ ra nhiều khó khăn đang tác động trực tiếp đến sức bật của kinh tế tư nhân. Trước hết là vấn đề tiếp cận đất đai. Việc công khai, minh bạch thông tin quy hoạch tại một số địa phương chưa kịp thời; thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, đấu giá đất còn kéo dài do phối hợp liên ngành chưa đồng bộ. Một số dự án trọng điểm tại KCN Sông Khoai, KCN Nam và Bắc Tiền Phong chậm giải phóng mặt bằng, dẫn tới thiếu quỹ đất sạch cho sản xuất, kinh doanh. Thứ hai là khó khăn về vốn. Phần lớn doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn tự có thấp, thiếu tài sản bảo đảm. Dù lãi suất đã giảm, nhưng vẫn cao so với khả năng sinh lời trong bối cảnh sức mua suy giảm. Đặc biệt, bão Yagi gây thiệt hại lớn, khiến nhiều doanh nghiệp chưa kịp phục hồi, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và tiếp cận vốn mới.

Bà Lê Thị Thêm, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu tư Hoàng Anh, cho biết: Doanh nghiệp rất cần các gói tín dụng linh hoạt hơn, dựa trên phương án kinh doanh và dòng tiền thay vì chỉ tài sản thế chấp, nhất là sau những thiệt hại do thiên tai và chính sách thuế quan từ Mỹ.

Năm 2026, tỉnh Quảng Ninh đưa ra mục tiêu phấn đấu sẽ thành lập mới trên 2.500 doanh nghiệp và nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế tư nhân trong GRDP lên từ 40% trở lên; thu NSNN đạt 86.000 tỷ đồng, tăng 12.000 tỷ đồng so với Nghị quyết HĐND tỉnh giao. Nhằm cụ thể hóa mục tiêu này, Quảng Ninh đang triển khai hàng loạt giải pháp mang tính căn cơ và dài hạn. Về tín dụng, tỉnh ưu tiên dòng vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp chuyển đổi xanh - chuyển đổi số. Các tổ chức tín dụng được khuyến khích cho vay dựa trên chuỗi giá trị và dòng tiền, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Về đất đai và hạ tầng, tỉnh dự kiến ban hành các chính sách hỗ trợ tiền thuê lại đất cho doanh nghiệp công nghệ cao, SME và startup; cho thuê tài sản công chưa sử dụng; hỗ trợ đầu tư hạ tầng trong và ngoài hàng rào khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ. Về đổi mới sáng tạo, tỉnh xây dựng chính sách phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, tiếp cận hệ thống phòng thí nghiệm, thiết bị nghiên cứu dùng chung. Về pháp lý, các sở, ngành tiếp tục hoàn thiện hệ thống hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, công khai danh sách luật sư, tổ chức tư vấn, tổ chức tập huấn pháp luật, giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro trong sản xuất, kinh doanh.

Ông Phạm Hồng Biên, Giám đốc Sở Tài chính, khẳng định: Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là tạo môi trường đầu tư minh bạch, bình đẳng, đồng hành cùng doanh nghiệp, tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở, biến tiềm năng thành năng lực phát triển thực chất.

Tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, đơn giản hoá thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh và thủ tục hành chính nội bộ, đảm bảo giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật, ít nhất 30% điều kiện kinh doanh và nghiên cứu cắt giảm trong những năm tiếp theo.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, cho biết: Đơn vị sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan ứng dụng chuyển đổi số nhằm cắt giảm tối đa thời gian xử lý thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ pháp luật và điều kiện kinh doanh trong các quy định về gia nhập, rút lui khỏi thị trường, đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, thuế, hải quan, bảo hiểm, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn... Triển khai cung cấp dịch vụ công cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh không phụ thuộc vào địa giới hành chính.

Song song với đó, tỉnh sẽ tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả các quy hoạch, kế hoạch thực hiện quy hoạch đã được phê duyệt; đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và khả thi, nhất là trong việc bố trí nguồn lực và lộ trình thực hiện. Gắn kết chặt chẽ giữa đầu tư phát triển hạ tầng chiến lược với khai thác hiệu quả các hành lang phát triển mới, trọng tâm là các trục giao thông, khu công nghiệp, đô thị mới, vùng đô thị động lực, kinh tế trọng điểm... nhằm tạo động lực tăng trưởng và lan tỏa phát triển. Chủ động rà soát điều chỉnh các quy hoạch, điều chỉnh kế hoạch thực hiện quy hoạch, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn, định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.

Đặc biệt, tỉnh sẽ rà soát, phân loại đối tượng kiểm tra; chấm dứt tình trạng kiểm tra chồng chéo, trùng lắp, kéo dài về cùng một nội dung, lĩnh vực đối với đơn vị kinh tế tư nhân; số lần kiểm tra tại doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (bao gồm cả kiểm tra liên ngành) không được quá một lần trong cùng một năm, trừ trường hợp cần kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu rõ ràng và chịu trách nhiệm giải trình khi kiểm tra đột xuất nhưng không phát hiện sai phạm.

Việc tháo gỡ hiệu quả các “điểm nghẽn” về đất đai, vốn, thủ tục, hạ tầng và đổi mới sáng tạo…, không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn tạo nền tảng để kinh tế tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, đóng góp lớn hơn cho GRDP và ngân sách. Khi khu vực kinh tế tư nhân thực sự được “cởi trói” và phát triển đúng tiềm năng, Quảng Ninh sẽ có thêm động lực mạnh mẽ để bứt phá trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, xanh và bền vững.