Kỷ niệm 90 năm Ngày Truyền thống công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than (12/11/1936 - 12/11/2026), nhìn lại hành trình 62 năm của Than Vàng Danh là nhìn lại sức bền của nhiều thế hệ thợ lò: từ những đường lò đầu tiên đến các tầng than ngày càng xuống sâu; từ lao động thủ công đến từng bước làm chủ công nghệ hiện đại. Trên hành trình ấy, “Kỷ luật và Đồng tâm” luôn là điểm tựa để Vàng Danh giữ mỏ, giữ nghề và gìn giữ dòng than cho Tổ quốc.



Ngày 6/6/1964, Xí nghiệp mỏ than Vàng Danh được thành lập giữa lúc đất nước còn chia cắt, cơ sở vật chất thiếu thốn, điều kiện sản xuất vô cùng gian khó. Những người thợ đầu tiên vừa bạt núi, mở đường, dựng nhà, vừa khẩn trương khôi phục và tổ chức khai thác. Năm 1965, với 223 công nhân, mỏ đã đưa lò chợ đầu tiên vào hoạt động, cho ra những tấn than đầu tiên. Từ điểm khởi đầu ấy, Vàng Danh dần trở thành một trong những đơn vị khai thác hầm lò có quy mô lớn, tiến lên dẫn đầu ngành Than về sản lượng sản xuất than sạch.

Những bước trưởng thành của mỏ Vàng Danh không diễn ra trên con đường bằng phẳng. Qua thời kỳ chiến tranh, giai đoạn chuyển đổi cơ chế quản lý từ cuối những năm 1980 và quá trình cổ phần hóa năm 2007 với tên gọi chính thức là Công ty CP Than Vàng Danh - Vinacomin, điều không thay đổi là ý chí bám mỏ, bám nghề của người lao động. Ông Lê Xuân Quang, Phó Chánh văn phòng Công ty CP Than Vàng Danh - Vinacomin, chia sẻ: Từ những tư liệu truyền thống của mỏ, chúng tôi biết rằng, mỗi khi điều kiện sản xuất đặt ra thử thách mới, những người thợ Vàng Danh lại tìm cách tổ chức lại sản xuất, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao tay nghề để tiến về phía trước.

Bước ngoặt về quy mô khai thác gắn với chiến lược đầu tư xuống sâu của Than Vàng Danh đi liền với những công trình mở vỉa. Năm 2002, mỏ khởi công công trình mở vỉa bằng cặp giếng Vàng Danh xuống mức ±0; năm 2005 tiếp tục mở vỉa khu Cánh Gà xuống mức -50; năm 2009 khởi công công trình giếng Vàng Danh xuống mức -175. Ông Hồ Quốc, Giám đốc Công ty CP Than Vàng Danh - Vinacomin, cho biết: Từng công trình là một bước mở rộng không gian sản xuất, cũng là bước nâng cao yêu cầu về kỹ thuật, thông gió, thoát nước, vận tải, quản lý khí mỏ và an toàn lao động.

Thực tế với nghề khai thác hầm lò, xuống sâu không đơn thuần là đi thêm những mét đường lò, mà đó là thử thách đối với khả năng tổ chức sản xuất, năng lực kỹ thuật và bản lĩnh của người thợ. Hàng chục năm qua, các thế hệ công nhân Vàng Danh đã kiên trì vượt qua những điều kiện địa chất phức tạp, góp phần hình thành một đội ngũ lao động lành nghề, giàu kinh nghiệm thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Than Vàng Danh - Vinacomin, nhìn lại chặng đường phát triển, những con số cho thấy rõ quy mô trưởng thành của mỏ: Từ mức sản lượng khoảng 620.000 tấn năm 1997 lên hơn 3,5 triệu tấn năm 2011 và duy trì ổn định sản lượng cho đến ngày nay. Sau 62 năm, Than Vàng Danh đã khai thác trên 80 triệu tấn than, đào mới gần 1.000km đường lò. Thành quả ấy được tạo dựng từ hàng nghìn ca sản xuất, từ những đôi bàn tay, khối óc và mồ hôi của nhiều thế hệ thợ mỏ.

Bề dày truyền thống là vốn quý, song chỉ có đổi mới mới giúp một mỏ hầm lò lâu năm tiếp tục phát triển trong điều kiện khai thác ngày càng khó khăn. Cùng với đầu tư mở rộng mỏ, Than Vàng Danh từng bước đưa vào sử dụng các loại giá chống thủy lực, thiết bị chống giữ cơ giới, máy khoan và máy đào lò, phương tiện vận chuyển người trong hầm lò. Việc đổi mới thiết bị không chỉ hướng tới tăng năng suất, đẩy nhanh tiến độ đào lò, mà còn nhằm giảm sức lao động nặng nhọc, cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao mức độ an toàn.

Hiện nay, sản lượng khai thác từ công nghệ cơ giới hóa và các hình thức chống giữ cơ giới của Than Vàng Danh chiếm trên 20%. Chủ tịch Công đoàn Công ty Trịnh Văn An cho biết: Đằng sau mỗi thiết bị được đưa vào sản xuất là quá trình học hỏi, tiếp nhận công nghệ, rèn luyện kỷ luật vận hành và làm chủ kỹ thuật của đội ngũ kỹ sư, công nhân. Đó chính là biểu hiện cụ thể của truyền thống thợ mỏ trong thời kỳ mới: Không ngại việc khó, không bằng lòng với cách làm cũ.

9 tháng đầu năm 2026, Công ty CP Than Vàng Danh sản xuất trên 2,8 triệu tấn than nguyên khai, nộp ngân sách nhà nước 910 tỷ đồng. Trong bối cảnh điều kiện khai thác xuống sâu, yêu cầu về chi phí, an toàn và bảo vệ môi trường ngày càng cao, kết quả ấy phản ánh nỗ lực duy trì sản xuất ổn định của một đơn vị hầm lò quy mô lớn. Quan trọng hơn, định hướng của Vàng Danh là phát triển sản xuất gắn với hiệu quả đầu tư, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và bảo đảm an toàn cho người lao động.

Với than Vàng Danh, sự lớn mạnh theo từng giai đoạn không chỉ được đo bằng sản lượng hay chiều dài đường lò, mà còn bởi khả năng thích ứng trước những thay đổi của nghề. Một hành trình đã qua đã cho thấy mỏ than Vàng Danh - một đơn vị có truyền thống càng lâu năm càng phải đi đầu trong đổi mới tư duy quản trị, ứng dụng công nghệ phù hợp và xây dựng đội ngũ đủ sức đáp ứng yêu cầu khai thác ở các mức sâu hơn.

Nếu những con số phản ánh sức vóc của mỏ thì con người chính là phần “sâu rễ bền gốc” nhất của truyền thống Vàng Danh. Từ 223 công nhân năm 1965, hôm nay Công ty có trên 5.500 cán bộ, công nhân, người lao động. Theo thống kê của đơn vị, hơn 21.000 lượt người đã đến đây làm việc qua các thời kỳ. Nhiều gia đình có hai, ba thế hệ nối tiếp nhau xuống lò, gắn cuộc đời với hòn than và coi nghề mỏ là niềm tự hào được trao truyền.

Gia đình anh Phạm Khắc Hưng, thợ lò bậc 5/5, Phân xưởng K12, là một câu chuyện như thế. Cha anh, ông Phạm Khắc Sơn, có 22 năm trực tiếp làm nghề khai thác than. Lớn lên cùng những câu chuyện hầm lò của cha, anh Hưng nối nghiệp, gắn bó với mỏ suốt 30 năm. Nay con trai anh, Phạm Khắc Quang, lại tiếp bước với gần ba năm làm nghề. Những câu chuyện nơi đường lò năm xưa được kể lại trong gia đình hôm nay, lặng lẽ nuôi dưỡng tình yêu nghề và ý thức trách nhiệm với đồng nghiệp.

Giữ nghề hầm lò trong điều kiện hiện nay không thể chỉ dựa vào tình yêu nghề. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp chăm lo thiết thực đời sống người lao động, tạo môi trường làm việc an toàn, đào tạo nâng cao tay nghề và mở ra cơ hội phát triển cho thợ trẻ. Than Vàng Danh duy trì các phong trào thi đua lao động sản xuất, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, thi thợ giỏi, đồng thời quan tâm điều kiện ăn, ở, đi lại và chăm sóc sức khỏe. 9 tháng năm 2026, thu nhập bình quân của người lao động Công ty đạt 23 triệu đồng/người/tháng; riêng khối lò đạt trên 28 triệu đồng/người/tháng.

Ở độ sâu hàng trăm mét, “Kỷ luật và Đồng tâm” thể hiện trong từng quy trình, từng thao tác, từng lần kiểm tra điều kiện an toàn trước ca làm việc và trong sự phối hợp, tin cậy, tinh thần không để đồng đội đơn độc trước khó khăn. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Công ty, cùng sự điều hành của chuyên môn và vai trò đồng hành của các tổ chức đoàn thể, tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng mục tiêu chung, đó là sản xuất an toàn, ổn định việc làm, nâng cao đời sống công nhân.

Có thể thấy 90 năm sau cuộc Tổng bãi công của hơn ba vạn thợ mỏ năm 1936 dưới sự lãnh đạo của Đảng, truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” vẫn được tiếp nối bằng những việc làm cụ thể trên các khai trường, trong từng phân xưởng và từng gia đình thợ mỏ Vàng Danh. Ông Nguyễn Văn Dũng, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Than Vàng Danh - Vinacomin, khẳng định: Tự hào về chặng đường đã qua, những người thợ Vàng Danh hôm nay tiếp tục nhận lấy trách nhiệm của mình làm chủ công nghệ, chinh phục những tầng than sâu một cách an toàn, giữ vững nghề mỏ và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Thực hiện: Việt Hoa
Trình bày: Vũ Đức