Mặc dù đã có nhiều chính sách, nghị định, thông tư quy định rõ việc trích nộp kinh phí công đoàn (KPCĐ), song hiện nay, toàn tỉnh còn nhiều doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp ngoài nước không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trích nộp KPCĐ. Việc vi phạm pháp luật lao động, Luật Công đoàn này đã làm ảnh hưởng lớn tới hoạt động công đoàn cơ sở và quyền lợi của NLĐ.
Theo số liệu thống kê của LĐLĐ TP Hạ Long, hiện thành phố có 293 công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp. Tuy nhiên, tính đến hết tháng 9, toàn thành phố còn tới 40% công đoàn cơ sở chưa thực hiện trích nộp KPCĐ. Trong đó, một số doanh nghiệp không thực hiện trích KPCĐ cho tổ chức công đoàn tại cơ sở. Một số doanh nghiệp có thực hiện trích nộp KPCĐ vào hạch toán trước thuế trong chi phí quản lý của đơn vị, song lại không chuyển số tiền này cho công đoàn cơ sở. Lại có doanh nghiệp thì có thực hiện trích nộp kinh phí công đoàn, song lại chuyển nguồn kinh phí này sang cho công đoàn cơ sở theo dạng nhỏ giọt.
Chính thực trạng này khiến cho các công đoàn cơ sở không có nguồn kinh phí để thực hiện nghĩa vụ tài chính với công đoàn cấp trên. Đơn cử như, Công ty CP Bia và Nước giải khát Hạ Long (TP Hạ Long) với tổng số lao động là 330 người. Năm 2016, đơn vị này phải trích KPCĐ là trên 217,8 triệu đồng. Theo tính toán, Công ty phải nộp kinh phí cho LĐLĐ TP Hạ Long là 123 triệu đồng. Tuy nhiên, đến nay Công đoàn Công ty chưa thực hiện trích nộp kinh phí. Ông Nguyễn Trọng Thông, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho rằng: “Mấy năm nay, tình hình sản xuất của Công ty khó khăn nên công đoàn gần như là không hoạt động. Ngay cả việc thu đoàn phí của NLĐ cũng chưa được thực hiện”. Thực chất, đây là cái cớ mà rất nhiều doanh nghiệp đưa ra nhằm ngụy biện cho việc chây ỳ trích nộp KPCĐ nhiều năm nay. Đây cũng là thực trạng chung ở các doanh nghiệp như: Công ty CP May Quảng Ninh, Công ty TNHH Hải Âu, Chi nhánh Công ty Cao su Sao Vàng Quảng Ninh... chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Nói rõ hơn về vấn đề này, ông Phạm Ngọc Hưng, Chủ tịch LĐLĐ TP Hạ Long cho biết: Bên cạnh một số doanh nghiệp gặp phải những khó khăn trong sản xuất kinh doanh thì còn có không ít doanh nghiệp mượn cớ khó khăn để cố tình chây ỳ. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp chỉ coi công đoàn là công cụ nên tổ chức công đoàn cơ sở muốn hoạt động gì thì phải đăng ký, có văn bản, kế hoạch để duyệt vì chuyên môn giữ toàn bộ kinh phí. Thực trạng này làm cho công đoàn cơ sở không có nguồn kinh phí để chủ động thực hiện các hoạt động; làm mất quyền của công đoàn cơ sở trong việc được thu, trích và quản lý kinh phí; không thực hiện được nghĩa vụ tài chính với công đoàn cấp trên. Điều này gây ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của công đoàn cũng như quyền lợi của NLĐ.
Điều đáng buồn là những khó khăn trong việc thu KPCĐ đang là thực trạng chung của các địa phương hiện nay. Theo số liệu thống kê của LĐLĐ tỉnh, tính đến hết tháng 9-2016, tổng thu KPCĐ là 34,5 tỷ đồng, chỉ đạt 59% kế hoạch. Trong đó, hầu hết các công đoàn cơ sở khu vực hành chính sự nghiệp thực hiện tốt việc trích nộp KPCĐ. Còn việc thực hiện thu phí công đoàn cơ sở của các khu vực doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp ngoài nhà nước gặp nhiều khó khăn. Bà Đỗ Thị Thu Mận, Phó Trưởng Ban Tài chính, LĐLĐ tỉnh cho biết: Theo Điều 24c, Nghị định 88/2015/NĐ-CP quy định, phạt tiền từ 12% đến dưới 15% tổng số tiền phải đóng KPCĐ tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau: Chậm đóng KPCĐ, đóng KPCĐ không đúng mức quy định, đóng KPCĐ không đủ số người thuộc đối tượng phải đóng. Tuy nhiên, đến nay, LĐLĐ tỉnh và công đoàn các cấp chưa xử phạt được trường hợp nào. Bởi hầu hết công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp chưa được quan tâm, không có quyền lợi, chịu sự chi phối của chủ doanh nghiệp. Nếu có xử phạt thì các chủ doanh nghiệp cũng lơ là, chây ỳ, không thực hiện. Nghị định đã có, song lại chưa có chế tài xử lý đối với các doanh nghiệp không thực hiện quyết định xử phạt.
Để khắc phục tình trạng này, LĐLĐ tỉnh cần yêu cầu LĐLĐ các địa phương, công đoàn ngành thuyết phục chủ doanh nghiệp trích nộp KPCĐ cho tổ chức công đoàn. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chế tài xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.
CAO QUỲNH
