Cách đây chừng một tháng, cô em họ của tôi vừa tốt nghiệp đại học, than thở: “Thế là em lại được bổ sung vào đoàn quân hùng hậu những người thất nghiệp rồi”. Hỏi ra mới biết, cô đã nộp đơn xin việc khắp nơi, nhưng cuối cùng thì đành chịu “bó tay”... Tôi nghe mà buồn, không lẽ bức tranh về thị trường việc làm cho người mới tốt nghiệp ở Quảng Ninh lại “xám xịt” đến thế sao?...
Không phải không có “cầu”...
Qua khảo sát thực tế, dễ dàng nhận thấy so với các địa phương khác, nhu cầu tuyển dụng lao động của các doanh nghiệp trên địa bàn Quảng Ninh là rất lớn. Bởi lẽ, chỉ riêng ngành khai thác than và du lịch hàng năm đã phải cần bổ sung một số lượng lao động mới không nhỏ. Trên các website tìm việc, như: timviecnhanh.com, mywork.vn, vieclam24h.com.vn v.v.. ở đâu cũng thấy các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh thông báo cần tuyển lao động, nhất là trong lĩnh vực du lịch, nhà hàng, khách sạn v.v.. Anh Trần Văn Thành, cán bộ Phòng Hành chính - Nhân sự, Công ty Du lịch Life Heritage Resort Ha Long Bay (Tuần Châu, TP Hạ Long), cho biết: “Công ty chúng tôi có 22 tàu du lịch trên Vịnh Hạ Long. Hiện mỗi tàu chỉ có 1 máy trưởng, 1 lái tàu và 1 nhân viên phục vụ, nên ai cũng đang phải kiêm nhiệm khá nhiều việc, từ nấu ăn, pha chế cho đến phục vụ, dọn phòng... Vì thế nhu cầu tuyển lao động lúc nào cũng bức xúc…”.
Công ty Du lịch Life Heritage Resort Ha Long Bay (Tuần Châu, TP Hạ Long) chỉ là một ví dụ. Rất nhiều doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch, trên địa bàn Quảng Ninh hiện cũng đang cần tuyển lao động. Theo số liệu của Trung tâm giới thiệu việc làm Thanh niên Quảng Ninh - đơn vị trực thuộc Tỉnh Đoàn, chỉ riêng nhu cầu cần tuyển dụng mà các doanh nghiệp đăng ký với Trung tâm, tính đến hết ngày 31-7 đã là hơn 200 nhân sự, cho 41 vị trí công việc tại 41 đơn vị, doanh nghiệp. Cũng như vậy, Trung tâm giới thiệu việc làm Quảng Ninh, đơn vị trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, thường xuyên tổ chức sàn giao dịch việc làm định kỳ vào ngày 10 và 25 hàng tháng. Ngoài sàn giao dịch chính tại trụ sở (số 44 Trần Hưng Đạo, TP Hạ Long), Trung tâm còn có các sàn giao dịch việc làm vệ tinh chi nhánh ở Móng Cái, Uông Bí nữa. Và các sàn giao dịch này đã thu hút hàng chục đơn vị, doanh nghiệp tham gia tuyển dụng lao động, với hàng trăm vị trí công việc yêu cầu trình độ từ THPT, trung cấp, cao đẳng đến đại học…
Như vậy có thể thấy cơ hội để giới trẻ Quảng Ninh sau khi học ở các trường chuyên nghiệp ra có thể tìm kiếm được việc làm không phải là không có. Thế nhưng…
Nhiều thanh niên ra trường vẫn thất nghiệp - Vì sao?
Chúng tôi đã thử tìm hiểu ở một số doanh nghiệp đang có nhu cầu tuyển lao động, cũng như đến một số sàn giao dịch việc làm trên địa bàn tỉnh và thấy rằng: Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này trước hết và quan trọng nhất là do giữa “cung” và “cầu” hiện đang có “độ vênh”… Anh Trần Văn Thành, cán bộ Phòng Hành chính - Nhân sự, Công ty Du lịch Life Heritage Resort Ha Long Bay (Tuần Châu, TP Hạ Long) mà chúng tôi đã nhắc ở phần đầu bài viết, nhấn mạnh: Mặc dù Công ty rất cần tuyển lao động, nhưng do đặc thù ngành nghề luôn phải thường xuyên tiếp xúc với du khách nước ngoài nên bắt buộc nhân viên phải giao tiếp được bằng tiếng Anh. “-Mà trong số các ứng viên là sinh viên mới ra trường, những em có trình độ tiếng Anh tốt ít lắm!” - Anh Thành nói. Theo anh, với công việc cụ thể hiện tại ở Công ty, một người tuy chưa có nghiệp vụ chuyên môn nhưng tiếng Anh giao tiếp tốt thì chỉ cần đào tạo thêm cho họ từ 3 đến 6 tháng là có thể làm việc được. Còn người cho dù đã biết nghiệp vụ nhưng trình độ tiếng Anh tồi thì có khi phải tốn thời gian đào tạo hàng năm trời cũng chưa chắc đã đáp ứng được yêu cầu…”.
Tại sàn giao dịch việc làm ngày 10-7 do Trung tâm Giới thiệu việc làm Quảng Ninh tổ chức, anh Trần Tiến Hưng, đại diện tuyển dụng của Công ty TNHH Liên doanh Hạ Long Plaza, cho biết: “Trong buổi sáng, chúng tôi đã nhận được 10 hồ sơ ứng tuyển vào các vị trí lễ tân, bàn, nhân viên kỹ thuật”. Thế nhưng, theo đánh giá của anh Hưng, chất lượng các ứng viên mới chỉ ở mức “tàm tạm”…
Cơ hội tìm việc của giới trẻ Quảng Ninh ngày càng được mở rộng qua rất nhiều kênh thông tin. Riêng Trung tâm giới thiệu việc làm Thanh niên, bên cạnh các hoạt động tại sàn giao dịch trực tuyến (tổ chức vào thứ hai, tư, sáu hàng tuần trên website Trung tâm), tới đây được sự chỉ đạo của Tỉnh Đoàn, đơn vị sẽ tổ chức “Ngày hội thanh niên công nhân” năm 2012 tại khu công nghiệp Cái Lân (TP Hạ Long). Trong khuôn khổ các hoạt động tại đây, Trung tâm sẽ tham gia tư vấn định hướng nghề nghiệp, phỏng vấn và tuyển dụng lao động cho các doanh nghiệp trên địa bàn. Thế nhưng, theo anh Nguyễn Tiến Độ, cán bộ tư vấn của Trung tâm, công việc làm “cầu nối” giữa người lao động và người sử dụng lao động của Trung tâm cũng gặp không ít khó khăn. Trình độ học vấn cũng như kinh nghiệm làm việc của các ứng viên tại sàn giao dịch khá đa dạng, nhưng chủ yếu vẫn là đối tượng sinh viên mới ra trường và những người có trình độ THPT; (hạn hữu cũng có những người có trình độ thạc sĩ). Tuy nhiên, kinh nghiệm nghề nghiệp vẫn là điều mà gần như tất cả những người này, kể cả các ứng viên có bằng thạc sĩ, còn thiếu. Anh Độ chia sẻ: “Khó khăn hiện nay của Trung tâm là chưa cân bằng được cung và cầu trong thị trường việc làm. Đa số ứng viên, kể cả những người mới ra trường, đều mơ ước một công việc nhàn hạ, ổn định, mức lương hấp dẫn… Trong khi đó hầu hết đơn vị có nhu cầu tuyển dụng lại đòi hỏi ứng viên phải có trình độ, có kinh nghiệm nhưng đưa ra mức lương khởi điểm khá thấp so với mặt bằng chung ở Quảng Ninh. Đơn cử, một doanh nghiệp tuyển kế toán viên với mức lương là 2 đến 3 triệu đồng/tháng nhưng yêu cầu phải có từ 1-2 năm kinh nghiệm, có phương tiện đi lại, ngoại hình ưa nhìn, giao tiếp tốt...”.
Trao đổi với chúng tôi, anh Vũ Bá Tấn, người phụ trách tuyển dụng nhân viên kinh doanh cho Công ty CP Viễn thông FPT, chi nhánh Quảng Ninh (85 Kênh Liêm, Bạch Đằng, Hạ Long) nhận xét: “Chúng tôi phải chấp nhận “tính chất động” của công việc tuyển dụng lực lượng nhân viên kinh doanh. Nghĩa là, người vào làm rồi có một số người giỏi khi tìm được cơ hội tốt hơn có thể sẽ ra đi. Điều này có thể xảy ra, nhưng số này ít, còn số bị đào thải thì lại rất nhiều... Nhìn chung, lao động Quảng Ninh thiếu và yếu những kỹ năng nghề nghiệp…”. Anh Tấn còn nói thêm: “-Có lẽ, lao động trẻ Quảng Ninh có chất lượng chưa cao là do nơi đây được ưu đãi quá nhiều về tài nguyên thiên nhiên nên họ dễ có tư tưởng an phận, ít cầu tiến, ít biết tự đào tạo mình. Nhiều khi, các ứng viên chỉ biết đi bán cái mà mình có thôi, chứ chưa biết tạo ra cho mình những cái mà xã hội đang cần”.
Những yêu cầu của doanh nghiệp và người lao động như nói ở trên đã tạo ra “độ vênh”, buộc các trung tâm giới thiệu việc làm phải có hệ thống lọc, phân loại hồ sơ để cân bằng sao cho phù hợp, đáp ứng tương đối được yêu cầu của cả hai bên. Nhưng điều đó vẫn chỉ là “giải quyết phần ngọn”; còn “phần gốc” là làm sao để giữa “cung” và “cầu” tìm được “tiếng nói chung” thì vẫn rất khó…
Vì vậy, xem ra lời giải cho bài toán việc làm của giới trẻ Quảng Ninh vẫn còn lắm gian nan…
Phương Thuý - Phạm Học
