Tình trạng mất việc, thiếu việc làm hiện đang là áp lực đè nặng lên vai của nhiều lao động trong thời điểm kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn như hiện nay. Vì thế, khi chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) được triển khai là sự giúp đỡ hữu hiệu đối với người lao động trong thời điểm gặp khó khăn để họ có thể tiếp tục tham gia thị trường lao động. Ở Quảng Ninh, mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực ban đầu, nhưng trong quá trình thực hiện cũng còn nhiều tồn tại, khó khăn.
Hơn 14.000 người hưởng trợ cấp thất nghiệp
Chính sách BHTN áp dụng bắt buộc đối với người lao động và người sử dụng lao động có hiệu lực từ ngày 1-1-2009. Theo đó, người lao động tham gia BHTN khi không có việc làm sẽ được hưởng trợ cấp thất nghiệp; được hỗ trợ học nghề, tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí và được hưởng chế độ BHYT... Ở tỉnh ta, BHTN được triển khai từ đầu năm 2010. Là đơn vị được giao nhiệm vụ thực hiện việc giải quyết thủ tục BHTN, thời gian qua Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh (Sở LĐ-TB&XH) đã đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách BHTN cho người lao động và các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn; tổ chức cho cán bộ đi tập huấn nghiệp vụ, đi học hỏi kinh nghiệm giải quyết chính sách tại các tỉnh bạn; cơ sở vật chất được đầu tư đầy đủ, hoàn thiện. Trung tâm đã thành lập phòng BHTN với 4 văn phòng đại diện tại Hạ Long, Uông Bí, Cẩm Phả và Móng Cái, chuyên tiếp nhận, xử lý hồ sơ; hỗ trợ tư vấn giới thiệu việc làm, học nghề; theo dõi, thông báo tìm kiếm việc làm và trả kết quả cho người lao động của 9/14 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh. Với 5 địa phương còn lại, Trung tâm ký hợp đồng uỷ thác qua Phòng LĐ-TB&XH huyện Tiên Yên, Phòng LĐ-TB&XH Cô Tô để thực hiện chính sách BHTN.
Theo số liệu thống kê, từ năm 2010 đến nay, toàn tỉnh có 15.079 người đăng ký BHTN; trong đó, trên 14.000 người được hưởng trợ cấp thất nghiệp với tổng tiền chi trả gần 119 tỷ đồng. Qua hơn 6 năm thực hiện chính sách, không chỉ số người đăng ký hưởng trợ cấp tăng, số người được hưởng trợ cấp thất nghiệp cũng ngày càng tăng. Nếu như năm 2010, số người được hưởng là 663 với số tiền chi trả trên 2,1 tỷ đồng, thì đến năm 2014, số người được hưởng đã tăng lên 4.281 với số chi trả trên 42 tỷ đồng.
Anh Nguyễn Trọng Trung (phường Bãi Cháy, TP Hạ Long), chia sẻ: Trước đây anh làm ở Trung tâm Giới thiệu việc làm và dạy nghề (LĐLĐ tỉnh) nhưng từ tháng 6 năm nay, anh phải nghỉ việc. Ban đầu, anh chưa có ý định nộp hồ sơ hưởng BHTN mà đi tìm việc làm. Mãi không xin được việc, anh mới quyết định làm thủ tục để hưởng chính sách này. Anh đã được hưởng 3 tháng trợ cấp, mỗi tháng 1,5 triệu đồng. Được sự tư vấn của cán bộ phòng BHTN, anh đã đăng ký tham gia học lớp lái xe, chi phí 9 triệu đồng, trong đó được hỗ trợ 3 triệu đồng. Số tiền trợ cấp đã giúp gia đình anh giảm bớt khó khăn ở thời điểm đang tìm việc làm.
Chị Hoàng Minh Thắng (phường Bãi Cháy) đã làm việc cho Công ty TNHH MTV Dịch vụ và du lịch Cường Thịnh (Tiên Yên) được 13 năm nay với mức lương trên 2 triệu đồng/tháng. Thời gian gần đây Công ty không có việc làm nên chị phải nghỉ ở nhà gần 6 tháng nay. Chị Hạnh cho biết: “Gia đình tôi có 2 con nhỏ đang tuổi ăn, tuổi học. Lương hai vợ chồng chi tiêu tằn tiện mới tạm đủ trang trải cuộc sống hàng ngày, nên khi tôi bị thất nghiệp, gia đình tôi rất khó khăn. Cũng may thời gian này tôi được hưởng trợ cấp thất nghiệp, còn được hưởng chế độ bảo hiểm y tế nên cũng đỡ phần nào”.
Với anh Trung, chị Thắng cũng như hàng nghìn lao động khác trong tỉnh, BHTN thật sự là hỗ trợ ban đầu rất cần thiết giúp họ có thể vượt qua khó khăn khi mất việc làm.
Còn những khó khăn
Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Văn Viên, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh, cho biết: Công tác thực hiện chính sách BHTN dù đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng qua thực tế triển khai còn tồn tại rất nhiều khó khăn, vướng mắc. Khó khăn lớn nhất chính là người lao động khi thất nghiệp mới chỉ quan tâm đến mức hưởng trợ cấp thất nghiệp, chứ chưa quan tâm đến mục đích của chính sách là hỗ trợ tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề để người thất nghiệp sớm quay lại thị trường lao động. Cùng với đó, nhận thức của một số lao động, người sử dụng lao động, các cơ quan, ban, ngành về chính sách còn nhiều hạn chế. Thủ tục quy định với người lao động chưa thuận lợi, việc chi trả qua BHXH từ tỉnh đến xã, phường cho người lao động của cơ quan BHXH gây không ít khó khăn cho người lao động. Một số lao động và sử dụng lao động lợi dụng kẽ hở của chính sách để lách luật, nhằm trục lợi BHTN để hưởng cùng lúc 2 chế độ trợ cấp thất nghiệp và hưu trí, v.v..
Ngày 31-7 vừa qua, Bộ LĐ-TB&XH đã ban hành Thông tư số 28 hướng dẫn thực hiện Điều 52 của Luật Việc làm và một số điều của Nghị định số 28/2015/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Việc làm về BHTN, cũng gây nên không ít khó khăn trong việc triển khai thực hiện. Cụ thể, đối với người lao động đang trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp muốn chấm dứt hưởng trợ cấp để làm thủ tục hưởng chế độ hưu trí là rất khó, vì cơ quan BHXH thu sổ BHXH của người lao động, nên không thể đi làm chế độ hưu trí. Trong khi đó, người lao động muốn lấy sổ BHXH thì phải có quyết định chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp. Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh chỉ có thể dự thảo quyết định chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp khi người lao động có quyết định hưởng lương hưu hàng tháng. Hơn nữa, theo quy định tại Khoản 2, Điều 18, Nghị định 28/2015, BHXH thực hiện chi trợ cấp tháng đầu tiên của người lao động trong thời gian 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp. Hiện thời gian chi trả tiền trợ cấp thất nghiệp của BHXH tỉnh bị lệch so với thời gian hưởng; thường BHXH chi trước, nên gây nhiều khó khăn cho Trung tâm thực hiện các thủ tục tạm dừng, tiếp tục, chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp cho người lao động v.v..
“Để BHTN thực sự trở thành giúp đỡ hữu hiệu cho người lao động thất nghiệp, thời gian tới Trung tâm tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền để các đối tượng hiểu rõ về chính sách này; đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra quá trình thực hiện Luật BHXH, trong đó có quy định về BHTN tại các cơ quan đơn vị. Phòng BHTN phối hợp chặt chẽ để tư vấn, giới thiệu học nghề và việc làm cho người lao động trên địa bàn toàn tỉnh…” - ông Viên cho biết thêm.
Hoàng Anh
