Ở một số doanh nghiệp, nữ CNLĐ đã được quan tâm, được hưởng thụ đầy đủ các thiết chế như nhà ở, nhà trẻ, khu vệ sinh, nhà tắm đảm bảo quy định, chế độ chính sách BHXH, thai sản... Tuy nhiên, ở nhiều doanh nghiệp, việc thực hiện các chế độ chính sách, thiết chế đối với lao động nữ vẫn còn nhiều bất cập.
Quyền lợi của nữ CNLĐ chưa được đảm bảo
Theo ông Đỗ Cao Thượng, Trưởng Ban Chính sách pháp luật, LĐLĐ tỉnh, thời gian vừa qua, LĐLĐ tỉnh đã nhận được một số đơn thư kiến nghị ở các doanh nghiệp có đông nữ CNLĐ về việc doanh nghiệp xử phạt người lao động không đúng quy định pháp luật; thực hiện chế độ chính sách cho lao động không hợp lý làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Cụ thể, tháng 10 vừa qua đã xảy ra vụ việc 11 CNLĐ ở Công ty TNHH bao bì Ánh Dương Việt Nam, trong đó có 9 công nhân nữ đã bị Công ty phạt tiền do vi phạm quy chế làm việc của Công ty. Thay vì xử lý kỷ luật lao động theo đúng pháp luật thì đơn vị này lại phạt tiền công nhân khiến quyền lợi của họ bị xâm phạm. Sau khi LĐLĐ tỉnh và các cơ quan chức năng vào cuộc, đơn vị này đã bồi hoàn lại số tiền đã thu của người lao động. Hay trường hợp chi trả trợ cấp công việc nặng nhọc, độc hại theo phương thức cào bằng ở Công ty TNHH Sao Vàng chi nhánh Uông Bí hồi tháng 10 đã gây bức xúc cho người lao động trực tiếp làm công việc nặng nhọc, độc hại ở bộ phận sơn in da và phết keo đế, mũi giày khiến họ đã ngừng việc tập thể. Trước đó một năm, từ ngày 12 đến 20-11-2014, tại Công ty này mỗi ngày đã có hàng trăm lao động, có ngày 1.000 lao động không vào xưởng làm việc mà tập trung đông ở cổng Công ty, đề nghị được giải quyết một số nội dung: Tăng tiền ăn ca từ 10.000-15.000 đồng; tăng tiền chuyên cần; được hưởng lương tháng thứ 13 dịp cuối năm; thay đổi 1 cán bộ quản lý vì đối xử với công nhân không tốt.
Còn ở Công ty TNHH điện tử Vạn Lực, hồi tháng 2, đã xảy ra một cuộc đình công của gần 100 lao động do Công ty thực hiện các chế độ chính sách chưa thoả đáng. Bức xúc nữa là với gần 500 công nhân, chủ yếu là công nhân nữ nhưng Công ty chỉ có 1 khu nhà vệ sinh. Tuy nhiên, với sự vào cuộc của LĐLĐ tỉnh và các cơ quan chức năng, Công ty đã giải quyết những đề xuất chính đáng của người lao động và ngay lập tức đầu tư xây nhà vệ sinh, trả tiền phép cho người lao động và đóng BHXH cho số CNLĐ chưa được đóng…
Mặc dù các cuộc đình công hay vi phạm tại các doanh nghiệp này đã được các cơ quan chức năng phát hiện và can thiệp kịp thời nên yêu cầu chính đáng của công nhân đã được giải quyết. Tuy nhiên, những vụ việc được phát hiện thường ở mức “tức nước vỡ bờ”, còn hầu hết lao động, nhất là lao động nữ đều ngấm ngầm chịu đựng do sợ mất việc. Điều này cho thấy, việc thực hiện các chế độ chính sách pháp luật cho CNLĐ nói chung và lao động nữ nói riêng còn nhiều bất cập, ở một số doanh nghiệp, chế độ BHXH, thai sản, tiền phép… thường bị trả chậm hoặc không trả. Bên cạnh đó, mức lương hiện nay của nữ CNLĐ còn khá khiêm tốn, phổ biến từ mức 2,7-3,5 triệu đồng nên đời sống của họ thường không được đảm bảo.
Bên cạnh đó, hiện nay các thiết chế phục vụ cho lao động còn thiếu thốn. Như KCN Cái Lân, dù tập trung số lượng công nhân đông nhất so với các KCN trên địa bàn tỉnh nhưng hoàn toàn “trắng” thiết chế cho người lao động: Không nhà ở, không nhà trẻ, không khu vui chơi giải trí, không nhà sinh hoạt công nhân… Tình trạng phổ biến nhất là nhà vệ sinh cho lao động nữ thường không được đảm bảo. Theo cán bộ Ban nữ công LĐLĐ tỉnh, nếu áp theo đúng quy định của pháp luật thì có tới 90% doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước chưa đảm bảo đúng yêu cầu xây nhà tắm, nhà vệ sinh cho nữ…
Cần sự vào cuộc của cả hệ thống
Trước thực tế trên, LĐLĐ tỉnh đã phối hợp với các cơ quan chức năng thường xuyên đi thanh, kiểm tra việc thực hiện chế độ chính sách tại các doanh nghiệp. Riêng năm 2015 các cấp công đoàn đã phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức 152 cuộc giám sát, kiểm tra việc thực hiện chính sách pháp luật đối với lao động nữ. Qua kiểm tra đã kịp thời phát hiện và xử lý những sai phạm và yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện.
Bên cạnh đó, LĐLĐ tỉnh cũng chỉ đạo các công đoàn cơ sở thực hiện tốt công tác kiểm tra, giám sát thực hiện chế độ, chính sách đối với lao động nữ, thường xuyên tìm hiểu, nắm bắt tâm tư nguyện vọng của chị em để kịp thời giải quyết những vướng mắc tại cơ sở. Tại nhiều nơi, doanh nghiệp đã thực hiện hỗ trợ một số khoản đặc biệt cho nữ CNLĐ như tiền thuê nhà từ 300.000-600.000 đồng/tháng; tiền gửi con cho CNLĐ ở mức 500.000 đồng/tháng cho trẻ dưới 36 tháng tuổi; có doanh nghiệp còn lắp cabin trữ sữa cho nữ CNLĐ; khám sức khoẻ định kỳ và khám chuyên khoa cho nữ; bố trí sắp xếp công việc phù hợp với lao động nữ...
Chăm lo đời sống cho nữ CNLĐ, năm 2015, Công đoàn cấp trên cơ sở đã khảo sát nắm tình hình, nhu cầu nguyện vọng của CNLĐ và đề xuất với LĐLĐ tỉnh giải quyết cho 625 lượt nữ CNLĐ được vay vốn từ Quỹ “Trợ vốn CNLĐ nghèo” với số tiền 8,5 tỷ đồng để sửa chữa nhà ở, cải thiện phương tiện sinh hoạt, phát triển SXKD, làm kinh tế gia đình; hỗ trợ 46 gia đình nữ CNLĐ được sửa nhà, 21 gia đình nữ CNLĐ được xây nhà mới với số tiền là 720 triệu đồng từ quỹ “Mái ấm công đoàn” của LĐLĐ tỉnh... Bên cạnh đó, các cấp công đoàn cũng tăng cường các hoạt động tuyên truyền, tư vấn pháp luật, các chính sách dân số - KHHGĐ; phương pháp chăm sóc sức khoẻ sinh sản cho nữ CNLĐ ở các doanh nghiệp ngoài nhà nước; triển khai nhiều hoạt động chăm lo cho con CNLĐ trên địa bàn. Các nữ CNLĐ cũng được công đoàn phối hợp với chuyên môn quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, phát triển trình độ mọi mặt...
Có thể khẳng định, với sự vào cuộc của các cấp, ngành, đặc biệt là vai trò của công đoàn, nhiều doanh nghiệp đã chủ động hơn trong công tác chăm lo đời sống, bảo vệ quyền lợi của nữ CNLĐ. Tuy nhiên, để việc chăm lo đời sống, bảo vệ quyền lợi lao động nữ được quan tâm hơn, thiết nghĩ các cấp công đoàn cần tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng, chuyên môn quan tâm bảo vệ quyền lợi lao động nữ. Công đoàn cơ sở cần theo dõi việc thực hiện thoả ước lao động tập thể tại các doanh nghiệp; tuyên truyền Bộ luật Lao động, Luật BHXH... để công nhân nắm và hiểu luật. Để tạo công trình phúc lợi cho nữ CNLĐ giúp họ yên tâm gắn bó với doanh nghiệp, Nhà nước cần có chính sách cụ thể về việc tạo quỹ đất cho doanh nghiệp xây dựng nhà ở cho CNLĐ; chính sách hỗ trợ CNLĐ vay vốn ưu đãi để mua nhà, hỗ trợ tiền gửi con cho CNLĐ có con nhỏ... Cùng với đó, các doanh nghiệp cần quan tâm nhiều hơn đến lao động nữ từ tạo điều kiện việc làm, thu nhập; chế độ chính sách riêng cho nữ. Các doanh nghiệp cần coi việc đầu tư xây dựng thiết chế văn hoá, cơ sở, chăm lo đời sống nữ CNLĐ là một chính sách quan trọng thu hút nguồn nhân lực, đảm bảo cho người lao động gắn bó lâu dài với công ty; đừng vì một chữ “lợi” trước mắt mà bỏ chữ “ích” lâu dài.
Thanh Hằng
