Cách trụ sở UBND huyện Tiên Yên khoảng 700m nếu đi đường tắt còn nếu đi qua cầu Tiên Yên 1km có gần 6.000 người dân xã Tiên Lãng cũng như hàng nghìn người dân ở xã Yên Than vẫn mỏi mòn chờ nước máy từ nhiều năm nay. Và cứ mỗi mùa mưa qua đi là nỗi lo thiếu nước lại ám ảnh họ...
Khát khao chờ nước sạch
Ông Ngô Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Lãng (Tiên Yên) cho biết: Xã có gần 6.000 người dân, hầu hết các gia đình đều sử dụng nước giếng khoan phục vụ cho sinh hoạt, ăn uống. Mùa mưa, nguồn nước giếng cũng tạm đủ, nhưng đến mùa khô hầu hết các giếng đều cạn kiệt, nhiều người phải bơm nước dưới sông để dùng, không đảm bảo vệ sinh. Chưa kể mấy năm gần đây không hiểu sao mạch nước ngầm bị cạn, nhiều gia đình phải đào giếng sâu xuống 17-18m mới có nước, nhưng nguồn nước bị nhiễm mặn không sử dụng để ăn được chỉ dùng để rửa, giặt giũ. Đặc biệt, ở thôn Thác Bưởi 2 ,nước giếng lẫn quá nhiều tạp chất như cặn vôi, nếu rót nước ra cốc để một lúc thấy cặn đóng dày dưới đáy. Trong khi kinh phí để đào giếng mất từ 18 đến 20 triệu đồng, một số gia đình khó khăn không có tiền đành phải đi xin nhờ hàng xóm.
Ông Đinh Văn Ninh, thôn Thác Bưởi 1 tâm sự: Chúng tôi vẫn biết dùng nước giếng hay nước sông là không đảm bảo vệ sinh nhưng vẫn phải dùng vì nếu không dùng nước giếng thì biết lấy nước ở đâu. Nếu được lắp đặt đường ống và dùng nước máy chắc chắn đời sống của người dân chúng tôi sẽ được cải thiện nhiều lắm. Mùa hanh khô không còn lo cảnh nhiều khi phải chầu chực để vét từng gầu nước... Không chỉ người dân cần nước máy mà nhiều trường học, cơ quan ở khu vực Tiên Lãng cũng đang khát khao chờ nước sạch. Cô giáo Hà Thị Quý, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tiên Lãng cho biết thêm, nhà trường hiện đang trông giữ 118 cháu, mọi sinh hoạt của giáo viên và các cháu đều trông chờ vào nguồn nước giếng đi xin của những người dân xung quanh vì nhà trường không đào được giếng. Năm nào chúng tôi cũng thấy xã, huyện thông báo là sắp có nước máy nhưng chờ mãi, chờ mãi cũng chẳng thấy đâu. Không hiểu vì lý do gì mà bên kia cầu Tiên Yên thì có nước máy, bên này lại không, mà từ đây đến Xí nghiệp nước miền Đông nào có xa xôi gì đâu? Chung nỗi niềm với xã Tiên Lãng, người dân ở các khu Long Châu, Long Tiên xã Yên Than cũng đang khát khao có nước sạch.
Vì sao người dân chưa được dùng nước máy?
Khi được hỏi tại sao người dân có nhu cầu, nguyện vọng như vậy mà xã không báo cáo huyện đề nghị lắp đặt đường ống nước cho dân? Ông Ngô Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Tiên Lãng cho biết, kỳ họp HĐND xã lần nào cũng đều đưa vấn đề lắp đặt đường ống cấp nước máy cho dân để báo cáo HĐND huyện. Và Xí nghiệp nước miền Đông (Công ty TNHH MTV Kinh doanh nước sạch Quảng Ninh) cũng đã nhiều lần đi khảo sát để lắp đặt đường ống nước cho xã nhưng không hiểu sao đến bây giờ vẫn chưa thấy đâu.
Đem nỗi niềm của người dân Tiên Lãng ra chất vấn ông Đào Ngọc Minh, Giám đốc Xí nghiệp nước miền Đông, ông Minh giãi bày: Không phải là chúng tôi không lắp đặt đường ống nước cho dân nhưng hiện tại chưa tìm được “lối sang sông” cho đường ống nước. Trước đây Công ty TNHH MTV Kinh doanh nước sạch Quảng Ninh (gọi tắt Công ty cấp nước) đã thi công 2 tuyến ống HDPE DN110 cấp nước sang xã Tiên Lãng qua đập tràn Tiên Yên, nhưng trong trận lũ năm 2008, hai tuyến ống đó đã bị lũ cuốn trôi. Năm 2009, khi huyện Tiên Yên thi công cải tạo lại đập tràn, Công ty cấp nước đã có văn bản đề nghị cho lắp đặt lại đường ống qua đập tràn, nhưng phải đến một năm sau mới nhận được công văn trả lời của địa phương với nội dung không đồng ý cho lắp đặt. Lý do là đập tràn mới thi công xong, việc lắp đặt đường ống nước sẽ làm mất thẩm mỹ và ảnh hưởng đến chất lượng của công trình. Huyện yêu cầu Công ty cấp nước phải thi công đường ống ngầm dưới lòng sông, nhưng qua nhiều lần khảo sát thấy phương án này không khả thi vì việc thi công đường ống dưới lòng sông là vô cùng khó khăn, phức tạp cho quá trình thi công, cũng như độ an toàn của đường ống. Bởi nước ở sông Tiên Yên chảy rất xiết, muốn thi công được đường ống qua sông phải làm đập ngăn sông, chưa kể mùa mưa lũ nước sông dâng cuồn cuộn, nhiều tảng bê tông còn bị cuốn phăng nói gì đến đường ống nước.
Sau đó Công ty cấp nước cũng đã lập phương án lắp đặt đường ống nước qua cầu Khe Tiên và cầu Tiên Yên nhưng khi trình phương án này để xin phép Sở Giao thông Vận tải (đơn vị quản lý cầu), Sở đã yêu cầu phía Công ty phải thuê đơn vị tư vấn chuyên ngành cầu đường nghiên cứu thiết kế các phương án để xem xét. Công ty đã thuê Công ty CP tư vấn và Đầu tư xây dựng giao thông, Trung tâm Tư vấn kỹ thuật công trình tính toán thiết kế phương án thi công. Báo cáo của đơn vị tư vấn đã khẳng định là phương án thi công của Công ty không ảnh hưởng gì đến độ ổn định, bền vững của công trình cầu sau khi lắp đặt đường ống dẫn nước. Nhưng khi Công ty gửi báo cáo kinh tế kỹ thuật cho Sở GT-VT thì lại không được chấp thuận với lý do “trong tổ hợp tải trọng tính thiết kế hệ thống lan can của cầu không xem xét đến việc có thêm các trường hợp tải trọng khác... đề nghị Công ty TNHH MTV Kinh doanh nước sạch Quảng Ninh nghiên cứu phương án khác không đi qua 2 cầu trên”.
Sau đó Sở GT-VT lại có ý kiến nếu Công ty cấp nước muốn thi công đường ống qua cầu thì phải thuê đơn vị tư vấn đủ năng lực thiết kế, tính toán lắp đặt đường ống qua cầu đồng thời phải thuê đơn vị tư vấn kiểm định an toàn kỹ thuật cho công trình cầu bổ sung vào hồ sơ cấp phép thi công thì Sở GT-VT mới xem xét để cấp phép. Nhiều người đã đặt câu hỏi: Chẳng lẽ đơn vị tư vấn là Công ty CP tư vấn và Đầu tư xây dựng giao thông - Trung tâm tư vấn kỹ thuật công trình của Sở GT-VT Quảng Ninh không đủ năng lực thiết kế, uy tín khi thực hiện thiết kế kỹ thuật công trình?
Như vậy, xem ra còn lâu Tiên Lãng, Yên Than mới có nước sạch bởi lợi ích chung chưa được đôi bên chia sẻ, ngành gây khó khăn vì sợ hỏng cầu, huyện sợ mất thẩm mỹ đập tràn nên đã đẩy lùi cơ hội được nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Qua sự việc trên cho thấy công tác quy hoạch các công trình công cộng, hạ tầng còn nhiều vấn đề cần phải bàn. Tại Điều 7, điểm 1, Nghị định 117/2007 của Chính phủ quy định nguyên tắc kết hợp các công trình giao thông, thuỷ lợi và thuỷ điện với cấp nước, như sau: Các đồ án quy hoạch, dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông phải bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống cấp nước có liên quan và được cơ quan quản lý Nhà nước về cấp nước ở địa phương xem xét, thống nhất bằng văn bản trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Mặc dù Nghị định đã quy định như vậy nhưng khi thực hiện các công trình trên cùng địa bàn, hầu như không đơn vị nào xem xét đến yếu tố đó, dẫn đến lãng phí, gây khó khăn cho các đơn vị sau khi thực hiện công trình.
Được biết hiện tại Công ty cấp nước đang rất khó khăn trong việc tìm phương án khác để cấp nước cho các hộ dân ở các xã Tiên Lãng, Yên Than. Vậy bao giờ người dân xã Tiên Lãng được dùng nước sạch, câu hỏi này đang chờ lãnh đạo huyện Tiên Yên trả lời?
Đặng Nhung
