Lộ trình đạt chuẩn phổ cập GD THCS của tỉnh Quảng Ninh ban đầu dự kiến là năm 2005, nhưng sau đó đã có sự điều chỉnh sang năm 2006. Ông Đỗ Văn Thuấn, Giám đốc Sở GD-ĐT, Phó Thường trực Ban Chỉ đạo phổ cập GD THCS tỉnh đã trả lời phỏng vấn làm rõ hơn vấn đề này.
- Được biết, lộ trình đạt chuẩn phổ cập GD THCS của tỉnh ban đầu dự kiến là năm 2005, nhưng sau đó đã có sự điều chỉnh sang năm 2006. ông có thể cho biết nguyên nhân nào khiến tỉnh phải lùi lại lộ trình?
+ Quả thực, khi bắt đầu tiến hành làm phổ cập, tỉnh đã dự kiến sẽ đạt chuẩn phổ cập GD THCS vào cuối năm 2005, nhưng trong quá trình triển khai, nhận thấy công tác phổ cập còn nhiều khó khăn, vướng mắc nên đã quyết định phải lùi lộ trình lại một năm.
Nguyên nhân thứ nhất xuất phát từ những khó khăn của Ba Chẽ. Đây là huyện miền núi khó khăn nhất của tỉnh. Điều kiện để phát triển kinh tế, giáo dục ở đây gần như không có gì. Vì vậy khi nhiều địa phương về đích, Ba Chẽ vẫn còn ở vạch xuất phát. Mà theo quy định của Bộ GD-ĐT, Ba Chẽ không được công nhận đạt chuẩn, thì cả tỉnh cũng không đủ điều kiện để công nhận đạt chuẩn. Nguyên nhân thứ hai là do số xã, phường miền núi của tỉnh quá lớn. ở 14 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh đều có xã miền núi, khó khăn; thậm chí có những địa phương có tới 80-90% là xã miền núi. Học sinh ở những nơi này thường có hoàn cảnh gia đình khó khăn; trường học lại cách nhà quá xa, khiến các em không thể đi về trong ngày, nên hầu hết các em chỉ học hết chương trình tiểu học, rồi nghỉ ở nhà. Một số học sinh học lực yếu, sinh ra chán nản, bỏ học; học sinh lớn tuổi bỏ học ở nhà để đi làm kiếm sống. Vì vậy, số đối tượng trong độ tuổi phổ cập lớn, các địa phương cần có thêm thời gian. Việc lui lại lộ trình này sẽ đảm bảo được chất lượng và tính bền vững của công tác phổ cập GD THCS; đồng thời, ngăn chặn và hạn chế được tình trạng chạy theo thành tích của một số địa phương, đơn vị.
- Như vậy, quá trình triển khai phổ cập, các địa phương đã vấp phải rất nhiều “rào cản”. Những “rào cản” ấy đã được tháo gỡ như thế nào, thưa ông?
+ Sở GD&ĐT đã tham mưu với UBND tỉnh cấp kinh phí cho các địa phương làm nhà ở nội trú và hỗ trợ kinh phí 50.000 đồng/học sinh/tháng cho học sinh vùng sâu, vùng xa có điều kiện đi học. Riêng huyện Ba Chẽ, đơn vị đặc biệt khó khăn được hỗ trợ 120.000 đồng/học sinh/tháng. Tháng 11-2006, Sở GD&ĐT đã tham mưu UBND tỉnh phê duyệt Đề án phát triển hệ thống nội trú dân nuôi ở các trường THCS, PTCS trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2006-2010, theo đó đến năm 2010 sẽ xây dựng kiên cố khu ở nội trú với đầy đủ các công trình phụ trợ cho học sinh 36 xã vùng sâu, vùng xa và nâng mức hỗ trợ cho học sinh nội trú lên 90.000 đồng/học sinh/tháng. Ban Chỉ đạo phổ cập giáo dục THCS tỉnh đã chỉ đạo các địa phương làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục, kêu gọi sự giúp đỡ, ủng hộ của các đơn vị, của cán bộ, giáo viên, học sinh ở những nơi có điều kiện thuận lợi, giúp các em học sinh những nơi còn khó khăn quần áo, sách vở, giấy bút và các đồ dùng học tập khác để giảm bớt khó khăn. Một số đơn vị đã làm tốt công tác này như: TX Móng Cái, cán bộ và nhân dân đã đóng góp từ năm 2002 đến năm 2006 được trên 300 triệu đồng hỗ trợ 101 học sinh xã Bắc Sơn, Hải Sơn (150.000 đồng/học sinh/tháng); huyện Đầm Hà, Hải Hà, hỗ trợ kinh phí để mua đèn dầu, sách vở cho các lớp bổ túc ban đêm; Đoàn Thanh niên các trường vùng thuận lợi huy động học sinh ủng hộ hàng nghìn cuốn SGK cũ cho học sinh các trường khu vực khó khăn (TP Hạ Long ủng hộ học sinh huyện Tiên Yên; TX Uông Bí, huyện Đông Triều ủng hộ học sinh huyện Hải Hà)...
Bên cạnh đó, BCĐ phổ cập GD THCS tỉnh có văn bản chỉ đạo các cấp chính quyền, ban ngành, đoàn thể các địa phương tuyên truyền sâu rộng mục đích của việc phổ cập giáo dục THCS đến từng người dân, tích cực vận động học sinh bỏ học vào các lớp bổ túc tiểu học, THCS và đề nghị UBND tỉnh cấp kinh phí để chi trả cho các lớp bổ túc. Các trường THCS, PTCS thực hiện “1 nhà trường 2 nhiệm vụ” (vừa dạy chương trình phổ thông, vừa dạy chương trình bổ túc), huy động giáo viên dạy cả những tháng hè. Một số huyện thiếu giáo viên đã có biện pháp hợp đồng thêm giáo viên, vận động sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Ninh tình nguyện ra huyện Bình Liêu dạy cho các lớp bổ túc để hoàn thành các chỉ tiêu phổ cập giáo dục THCS theo đúng tiến độ. Tổ chức lớp học theo mùa vụ, lớp học bổ túc ban đêm, nhưng vẫn đảm bảo chương trình quy định, để phù hợp với học sinh lớn tuổi vào các vụ mùa hoặc thời gian ban ngày bận đi làm không thể đi học được.
- Quảng Ninh đã đạt chuẩn phổ cập GD tiểu học-chống mù chữ, phổ cập GD tiểu học đúng độ tuổi và vừa qua tiếp tục được Bộ GD-ĐT công nhận đạt chuẩn phổ cập GD THCS. Thời gian tới tỉnh sẽ tiếp tục triển khai công tác phổ cập GD trung học, ông có điều gì cần chia sẻ, trao đổi?
+ Hiện, Sở GD-ĐT đang trình UBND tỉnh phê duyệt Đề án duy trì, nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục THCS và định hướng phổ cập giáo dục trung học. Đây vẫn sẽ là một “cuộc chiến” gian nan chống lại giặc dốt. Vì vậy, để có thể đạt được kết quả kế hoạch đề ra, các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương phải thật sự quan tâm, đôn đốc và chỉ đạo quyết liệt, cụ thể; điều hành có kế hoạch, khoa học, để duy trì và củng cố vững chắc những kết quả phổ cập GD đã đạt được trước đây. Phải phát huy được sức mạnh tập thể, tăng cường sự ủng hộ tích cực, hiệu quả của các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức kinh tế-xã hội và của mọi tầng lớp nhân dân trên địa bàn. Phải tổ chức tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về chủ trương của Đảng và Nhà nước về chương trình phổ cập GD nhằm nâng cao nhận thức trong nhân dân, góp phần nâng cao hiệu quả của công tác phổ cập. Các địa phương phải chủ động có những cơ chế, chính sách riêng vừa thích hợp, vừa động viên khuyến khích việc học tập của học sinh. Phòng GD và các trường học, một mặt phải làm tốt công tác tham mưu với cấp uỷ đảng và chính quyền địa phương, mặt khác phải nắm vững các vấn đề về kỹ thuật, chuyên môn, nghiệp vụ, tăng cường đội ngũ chuyên trách về phổ cập, đầu tư cơ sở vật chất, giải quyết kinh phí kịp thời cho công tác phổ cập; phải xây dựng được đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên đoàn kết nhất trí, có trách nhiệm, lương tâm, tay nghề vững vàng, nhiệt tình. BCĐ phổ cập các cấp phải kiểm tra đôn đốc thường xuyên đúc rút kinh nghiệm sau mỗi năm, mỗi kỳ; chỉ đạo phải có trọng tâm, trọng điểm (nhất là các đơn vị khó khăn) và bổ sung kịp thời những vấn đề còn tồn tại. Tích cực thực hiện xã hội hoá giáo dục. Tập trung hỗ trợ trẻ em, giúp đỡ các gia đình khó khăn để con em họ có điều kiện được đến trường…
- Xin cảm ơn ông!
