Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada, chiều 25/9 theo giờ địa phương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã có buổi gặp gỡ các chuyên gia, trí thức tiêu biểu đại diện cho Mạng lưới Chuyên gia và nhà khoa học Việt Nam tại Canada.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với các đại biểu. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)
Tham dự cuộc gặp có hơn 20 chuyên gia, trí thức đang làm việc trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ 5G/6G, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, năng lượng, khoáng sản chiến lược, hạ tầng đô thị, dữ liệu, máy bay không người lái…
Báo cáo tại buổi gặp, Đại sứ Việt Nam tại Canada Phạm Vinh Quang cho biết, Mạng lưới Chuyên gia và nhà khoa học Việt Nam tại Canada quy tụ hơn 150 nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu trên nhiều lĩnh vực công nghệ mũi nhọn, trong đó nhiều nhà khoa học giữ vị trí chủ chốt tại các trường đại học, viện nghiên cứu và tập đoàn công nghệ hàng đầu tại Canada và khu vực Bắc Mỹ. Nhiều chuyên gia đã được các tổ chức khoa học quốc tế ghi nhận, có công trình được công bố rộng rãi, sở hữu nhiều bằng sáng chế và đoạt được các danh hiệu, giải thưởng uy tín.
Giáo sư Lê Bảo Long, Viện Nghiên cứu Khoa học Quốc gia, Đại học Québec, chuyên gia về AI, mạng 5G/6G, an ninh mạng đề xuất xây dựng chương trình hợp tác tầm quốc gia giữa Việt Nam và Canada trong các ngành công nghệ chiến lược như AI, 6G, an ninh mạng, lượng tử…; gắn nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi với đào tạo nhân lực chất lượng cao, trong đó các chuyên gia kiều bào giúp kết nối các dự án tiềm năng của Việt Nam với các chuyên gia đầu ngành của Canada; đồng thời đề xuất xây dựng Quỹ khoa học song phương giữa Việt Nam và Canada.
Về lĩnh vực khoáng sản chiến lược và ứng phó biến đổi khí hậu, Phó Giáo sư Đặng Đức Huy, Đại học Trent, nhận định khoáng sản chiến lược, trong đó có đất hiếm, mở ra dư địa hợp tác lớn giữa Việt Nam và Canada về công nghệ khai thác, tuyển, tách và tinh chế; các quy trình ít phát thải; hóa học xanh; chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực. Hai nước cũng có tiềm năng hợp tác về ứng phó biến đổi khí hậu, trong đó nên tập trung vào những bài toán có thể sớm tạo ra kết quả, như giám sát phát thải, quản lý tài nguyên, nông nghiệp phát thải thấp và kinh tế tuần hoàn.
Tiến sĩ Trần Hồng Nhung, chuyên ngành kỹ thuật điện tại Đại học McGill cho biết, Canada có thế mạnh ở các phân khúc bán dẫn chuyên sâu như bán dẫn hợp chất, thiết bị quang tử, thiết kế chip AI và đóng gói tiên tiến, cùng hệ thống phòng sạch và các trung tâm chế tạo quy mô tiền sản xuất có thể bổ trợ cho hạ tầng bán dẫn đang được Việt Nam đầu tư mạnh. Trên cơ sở kết nối với các viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước, Tiến sĩ đề xuất mô hình hợp tác phát triển bán dẫn công suất nhằm đáp ứng nhu cầu nội địa hóa của Việt Nam cho các sản phẩm như xe điện.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh những ý kiến tâm huyết; đánh giá cao đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Canada - những người được đào tạo bài bản, có chuyên môn, kinh nghiệm và uy tín trong nhiều lĩnh vực, từ khoa học, công nghệ, giáo dục, y tế đến kinh tế, pháp luật và quản lý. Nhiều người đã có những đóng góp, thành tựu được ghi nhận tại Canada, qua đó không chỉ làm rạng danh cộng đồng mà còn là nguồn lực trí tuệ quý báu, cầu nối quan trọng giữa Việt Nam với Canada và với thế giới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh để hiện thực hóa những mục tiêu chiến lược phát triển đất nước rất cần sự chung tay đóng góp của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nói chung và đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài nói riêng. Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục kiến tạo cơ chế và tạo điều kiện thuận lợi tối đa để các chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia ngày càng sâu rộng vào dòng chảy phát triển của đất nước. Có chính sách đãi ngộ, tạo môi trường làm việc minh bạch, cạnh tranh, trao quyền, bảo đảm điều kiện tham gia lâu dài hoặc đóng góp linh hoạt từ xa; tôn vinh và sử dụng hiệu quả các công trình, sáng kiến, sản phẩm có giá trị phục vụ phát triển đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn các chuyên gia, trí thức người Việt tại Canada tiếp tục hiến kế giải quyết những vấn đề lớn của đất nước, những bài toán trong các lĩnh vực Việt Nam đang ưu tiên, nhất là trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học, y tế, năng lượng sạch, hàng không vũ trụ, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hiến kế cần đi vào những vấn đề cụ thể, giải pháp cụ thể và tạo ra kết quả cụ thể.
Bên cạnh đó, cần xây dựng mạng lưới chuyên gia, trí thức ngày càng vững mạnh, thực chất, hiệu quả. Các mạng lưới cần làm tốt vai trò tập hợp, kết nối và chia sẻ nguồn lực; nắm chắc năng lực, thế mạnh của từng chuyên gia, nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp để khi đất nước cần có thể tìm đúng người, giao đúng việc. Đóng góp cho đất nước không nhất thiết phải bằng việc về nước lâu dài; một công trình nghiên cứu, một dự án hợp tác, một chương trình đào tạo, một chuyển giao công nghệ hay một kết nối thành công đều có thể tạo ra giá trị, đều là đóng góp thiết thực cho đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước động viên các chuyên gia, trí thức cần chăm lo, dìu dắt và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ; phát huy vai trò cầu nối, kết nối tri thức, công nghệ, nguồn lực và cơ hội hợp tác giữa hai nước, nhất là trong khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, phát triển nhân lực và chuyển đổi xanh.
Đối với những đề xuất, kiến nghị và sáng kiến của các chuyên gia, trí thức, đồng chí Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, đã trả lời và cam kết Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các chuyên gia, trí thức nhằm tháo gỡ các vướng mắc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ tin tưởng, với truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết dân tộc, trí tuệ, bản lĩnh và kinh nghiệm quốc tế, cộng đồng người Việt Nam tại Canada nói chung và đội ngũ chuyên gia, trí thức nói riêng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, hội nhập thành công tại Canada và ngày càng có nhiều đóng góp thiết thực cho quê hương, đất nước.
