Thôn Đài Van, xã Đài Xuyên (Vân Đồn) có 85 hộ với 356 nhân khẩu, đa phần là đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là thôn thuộc diện đặc biệt khó khăn của huyện. Hiện nay, các tiêu chí cứng trong xây dựng nông thôn mới, Đài Van đều chưa đạt và cần có nguồn lực đầu tư rất lớn, vượt quá khả năng của cấp uỷ, chính quyền địa phương. Do đó, việc đưa Đài Van thoát khỏi thôn đặc biệt khó khăn theo lộ trình vào năm 2018 là thách thức không nhỏ đối với xã khó khăn này.
Từ trung tâm xã đến thôn Đài Van chừng 10km, thế nhưng chỉ có 3km là đường bê tông, còn lại là đường đất. Sau khi bon bon trên đoạn đường bê tông phẳng lỳ, chiếc xe chở chúng tôi chồm lên, hẫng xuống, ì ạch bò qua đoạn đường đất đá. Anh Đỗ Văn Cung, Bí thư Chi bộ thôn Đài Van vừa ghì chặt tay lái vừa nói: May hôm nay trời nắng đường còn dễ đi, chứ vào đợt mưa, bùn ngập nửa bánh xe, trơn trượt xe máy không đi được mà phải đi bộ mất hơn tiếng đồng hồ mới vào được thôn. Đường sá đi lại khó khăn, dân cư sống không tập trung, nên mỗi lần cán bộ thôn đi tuyên truyền hay rà soát hộ nghèo phải mất gần 1 tuần mới đi đến hết các hộ trong thôn...
Chỉ cho chúng tôi những ngôi nhà mái đỏ tường gạch ở đầu thôn Đài Van, anh Cung, cho biết, những ngôi nhà đó do Nhà nước, các hội đoàn thể, tổ chức, doanh nghiệp hỗ trợ người dân xây dựng từ nhiều năm trước. Còn hiện giờ, thôn vẫn còn 12 nhà tạm, chiếm 16,21%. Chúng tôi dừng chân tại nhà anh Trần Xuân Tiếp, một trong 65 hộ nghèo trên địa bàn thôn. Bước vào căn nhà tuềnh toàng không có mấy đồ đạc, chúng tôi thấy vợ chồng anh chị đang cặm cụi bóc lạc. Nhìn những hạt lạc lép vừa mới bóc, tôi hỏi: Lạc năm nay mất mùa hay sao mà lép thế anh chị. Anh Tiếp cười: Không chỉ năm nay đâu mà năm nào cũng lép thế đấy. Hệ thống thuỷ lợi ở đây không có, nước tưới phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên. Nhà có 6 sào ruộng, nhưng thu hoạch cũng chỉ được 3 đến 4 tạ/vụ thôi. Gia đình còn có 2ha keo, nhưng chi phí vận chuyển cao do đường sá đi lại khó khăn nên thu nhập cũng chẳng được bao nhiêu; nuôi thêm con lợn, con gà cũng chẳng bán được mà chỉ để nhà ai có đám thì cho vay. Vợ chồng tôi còn trẻ, có sức lao động đấy nhưng cũng chẳng biết làm gì để thoát nghèo với điều kiện địa phương như thế này…
Đi một vòng quanh thôn, chúng tôi rất ngạc nhiên khi thấy nhiều nhà có những ụ đất quây tròn, giống như những vũng nước trâu đằm. Hỏi ra mới biết, đó là “bể” chứa nước sinh hoạt của bà con. Thấy sự ngạc nhiên của tôi, anh Cung bảo: Hiện, toàn thôn chỉ có 16 hộ dân có giếng khoan, còn đa số các hộ dân phải gánh nước từ các khe suối mang về dùng, hay tự đắp đất thành bể để chứa nước mưa, nước suối phục vụ sinh hoạt. Tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh chỉ có 16/85 hộ, chiếm 18,8%.
Gặp anh Tằng Ninh Bình đang múc nước dưới suối gần nhà, nhìn dòng nước suối đục ngầu, tôi cảm thấy ái ngại. Anh Bình cho biết: Hoàn cảnh khó khăn nên gia đình không có tiền để khoan giếng, bao lâu nay mọi sinh hoạt của gia đình chỉ trông chờ vào nguồn nước suối. Biết là không đảm bảo vệ sinh, nhưng chả còn cách nào khác. Có những đợt hạn hán kéo dài, nước suối kém, gia đình phải sang xin nước của những nhà có giếng khoan về để ăn, còn tắm giặt phải hạn chế tối đa...
Có thể thấy, điều kiện sống của người dân ở thôn Đài Van vô cùng khó khăn. Nguyên nhân chính được xác định là do thiếu nguồn lực đầu tư. Theo thống kê của thôn, hiện Đài Van còn rất nhiều tiêu chí cứng trong xây dựng nông thôn mới chưa đạt và những tiêu chí này đều cần nguồn lực đầu tư lớn, như: Bê tông hoá 12,5km đường trục thôn, ngõ xóm, mất khoảng 16,5 tỷ đồng; xây dựng 3 hồ, đập nhỏ và hệ thống kênh mương nội đồng phục vụ sản xuất khoảng 60 tỷ đồng; hỗ trợ 69 hộ dân khoan giếng nước, khoảng 10 triệu đồng/giếng/hộ; hỗ trợ nhân dân xoá nhà tạm khoảng 50 triệu đồng/hộ... Đây thực sự là rào cản lớn của thôn trong chặng đường về đích nông thôn mới và thoát khỏi thôn đặc biệt khó khăn vào năm 2018 theo lộ trình.
Ông Cao Thế Đơn, Chủ tịch UBND xã Đài Xuyên, cho biết: Thời gian qua, cùng với sự quan tâm đầu tư của huyện, xã đã cân đối ngân sách, tập trung đầu tư vào hạng mục chính tại Đài Van như: Đường giao thông, xây dựng các mô hình sản xuất để tăng thu nhập cho nhân dân... Thôn cũng đã phát huy nội lực, huy động các hội đoàn thể, nhân dân tham gia ủng hộ ngày công để làm đường, xây dựng nhà ở. Tuy nhiên, các hạng mục cần đầu tư ở Đài Van rất nhiều, nguồn vốn lớn, vượt quá khả năng của xã và thôn…
Quả thật, nếu để tự lực, Đài Van sẽ khó thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn. Hy vọng rằng, thời gian tới, thôn sẽ tiếp tục được quan tâm đầu tư để vươn lên, phát triển tốt hơn.
Trúc Linh
