Lĩnh vực công tác nào cũng đặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đức nghề nghiệp. Mỗi ngành nghề, bên cạnh tuân thủ những chuẩn mực chung đạo đức xã hội, cũng đặt ra những quy định riêng phù hợp với đặc thù công việc. Người thầy thuốc có nhiệm vụ rất cao cả là chữa bệnh cứu người, nên việc nâng cao y đức của đội ngũ những người làm công tác này luôn là vấn đề thời sự, được cả xã hội quan tâm. Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam năm nay, chúng tôi đã có những cuộc trao đổi và nhận được nhiều ý kiến đóng góp của cả những người trong và ngoài ngành Y về vấn đề này.
Bác sĩ Nguyễn Quốc Hùng, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh nhận định: “Về mặt kinh tế học, sự suy đồi đạo đức nghề nghiệp của một bộ phận trong ngành y bắt nguồn từ quy luật cung - cầu trong kinh tế thị trường”. Bác sĩ giải thích, bước vào kinh tế thị trường, các cơ sở cứu chữa bệnh, từ nghĩa vụ chăm sóc sức khoẻ đang chuyển sang dịch vụ chăm sóc sức khoẻ. Quan hệ cung - cầu hay mua - bán đi sâu vào các bệnh viện. Một mặt nó làm cho các bệnh viện năng động hơn, cải thiện công nghệ kỹ thuật hơn. Nhưng mặt khác, nó tạo ra tình trạng “thương mại hoá” trong các cơ sở khám chữa bệnh. Người điều trị sẵn sàng và chỉ bán các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ mà họ được Nhà nước và nhân dân giao nhiệm vụ và trả lương hàng tháng để làm. Còn bệnh nhân, tuy đã đóng thuế trả lương cho các bác sĩ, y tá điều trị để tạo ra các dịch vụ y tế, nhưng vẫn phải mua các dịch vụ mà mình được hưởng. Ví như, một người đã đóng bảo hiểm y tế thì họ được hưởng các dịch vụ y tế theo quy định. Nhưng khi vào bệnh viện họ vẫn bỏ tiền ra để “lót tay” cho bác sĩ, y tá. Còn người điều trị vẫn tự cho mình cái đặc quyền “được nhận quà” của người bệnh. Những tư duy như thế này đang lớn thêm và trở thành mối đe doạ cho môi trường y đức.
Nghề thầy thuốc vừa đòi hỏi có kiến thức và tay nghề vững vàng, vừa có lương tâm và ý thức trách nhiệm của người làm công việc đặc biệt quan trọng là trị bệnh cứu người. Mặt trái của cơ chế thị trường hiện đã tác động khá mạnh mẽ lên một bộ phận những người hành nghề y và dược; nhưng cách ứng xử của người bệnh cũng là một tác nhân gây ra tình trạng tiêu cực trong khám, chữa bệnh. Nhằm khắc phục tình trạng đáng buồn này, chúng ta cần có chính sách đãi ngộ thoả đáng đối với nghề thầy thuốc cũng như đổi mới cách quản lý của các bệnh viện công lập để vừa chăm lo tốt hơn đời sống của đội ngũ thầy thuốc, vừa đưa công tác khám, chữa bệnh vào nền nếp công khai, minh bạch, chấm dứt tệ nạn “phong bì” và “đi cửa sau” ở nơi khám bệnh và chữa bệnh. “Y đức phải trau dồi suốt đời làm nghề. Vì vậy, không chỉ giảng dạy về y đức cho học sinh, sinh viên trên giảng đường mà ngay cả các nhân viên y tế đang làm công tác khám, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học cũng cần phải học hỏi, luôn luôn tự rèn luyện về y đức” - Bác sĩ Mai Thanh Hằng, Trưởng Khoa Sản, Bệnh viện Đa khoa tỉnh đúc kết.
Thế hệ trẻ ngày nay, nhất là những y, bác sĩ tương lai cũng có nhiều trăn trở về hai chữ y đức. Bạn Hoàng Duy Bổng, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh nói: “Trong quá trình học tập, ngoài lý thuyết, sinh viên chúng tôi cần những gương sáng về nghề để noi theo. Những tấm gương đó chỉ đơn giản là các bác sĩ biết nở nụ cười với bệnh nhân, biết chăm sóc bệnh nhân bằng tất cả tấm lòng của mình. Khi ra trường cũng cần những người thầy, đồng nghiệp đi trước định hướng, tư vấn cho sinh viên nên làm như thế nào để tránh khỏi bỡ ngỡ”.
Bạn Nguyễn Duy Đông, sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh chia sẻ: “Đôi khi tự bản thân mình cũng băn khoăn về việc cuộc sống của người bác sĩ có quá nhiều áp lực, liệu bản thân có thể giữ trọn y đức trong tương lai? Đôi khi, sự phê phán của xã hội là chưa công bằng đối với ngành Y. Mình đã từng thực tập ở nhiều bệnh viện và thấy các bác sĩ luôn tận tình, chăm sóc bệnh nhân. Những bất cập được phản ánh hầu hết chỉ là những “con sâu” trong “nồi canh” mà thôi!”.
Đúng vậy. Còn hàng ngàn, hàng vạn những câu chuyện cảm động về cuộc chiến đấu của người thầy thuốc để giành giật sự sống cho người bệnh và về sự tri ân của người bệnh đối với thầy thuốc. Ai cũng biết y tế nước ta còn nghèo, đầu tư cho y tế chưa cao. Song trong điều kiện cơ sở vật chất khó khăn ấy, nhiều y, bác sĩ đã tình nguyện lên vùng sâu, vùng xa, vượt qua những thiếu thốn trong cuộc sống để chữa bệnh cứu người. Tại Quảng Ninh, hầu hết những người làm nghề y vừa có y thuật, vừa có y đức, đã thể hiện được những phẩm chất tốt đẹp của người thầy thuốc. Họ đã không quản khó khăn, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng để chăm sóc sức khoẻ, cứu sống người bệnh. Càng khâm phục hơn, bởi nhiều bác sĩ, y tá, y sĩ tự nguyện bám trụ hàng chục năm ở vùng sâu, vùng xa, đặc biệt khó khăn. Ở đó, họ đã vượt qua sự thiếu thốn về trang thiết bị, cơ sở vật chất nghèo nàn, đường sá xa xôi, nguy hiểm để tận tình cứu chữa, chăm sóc sức khoẻ cho đồng bào các dân tộc, cho người dân nghèo.
Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27-2) hằng năm là dịp để toàn xã hội tôn vinh những thầy thuốc chân chính, hết lòng vì bệnh nhân, đồng thời cũng là dịp để mỗi thầy thuốc tự nhìn nhận lại mình, xứng đáng với sự cao quý của nghề. Để nâng cao y đức của đội ngũ thầy thuốc, rất cần xây dựng mối quan hệ giữa thầy thuốc với bệnh nhân một cách trong sáng và lành mạnh trên tinh thần trách nhiệm. Sự quan tâm của toàn xã hội chăm lo nâng cao y đức có vai trò rất quan trọng để người bệnh và gia đình họ biết trân trọng tinh thần và thành quả lao động của người thầy thuốc.
Nguyễn Quý
| Tiến sĩ Bùi Văn Quế, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bãi Cháy: “Có những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn” Vấn đề y đức được chúng tôi coi là yếu tố hàng đầu trong tiếp cận với bệnh nhân và người thân của họ. Cứ 3 tháng một lần, Bệnh viện lại tổ chức thi quy tắc ứng xử cho tất cả các nhân viên, cán bộ ở bộ phận chuyên môn. Nếu thi trượt, nhân viên, cán bộ đó sẽ phải thi lại trước khi được tiếp tục làm việc. Nếu phải thi lại nhiều lần có thể sẽ ảnh hưởng tới lương thưởng, thi đua... Hiện Bệnh viện luôn thường trực đường dây nóng tới thẳng lãnh đạo, lắng nghe và xử lý những ý kiến đóng góp, phản ánh của người dân. Chúng tôi cũng tăng cường hệ thống camera, đội ngũ thanh tra ở những khu vực dễ xảy ra tiêu cực, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm về nguyên tắc làm việc hay y đức của người thầy thuốc, lãnh đạo Bệnh viện sẽ kịp thời xử lý. Theo tôi, gốc rễ của những tiêu cực trong bệnh viện xuất phát từ thực trạng y đức của phần nhiều bác sĩ hiện nay quá yếu, cộng với sự quản lý thiếu chặt chẽ của lãnh đạo các bệnh viện. Các y, bác sĩ trước hết cần phải luôn biết lắng nghe ý kiến đóng góp của người dân để hoàn thiện mình. Bà Nguyễn Thị Hân, tổ 60, phường Cẩm Đông, TP Cẩm Phả: “Chuyện vui thì nhiều, nhưng buồn cũng không ít” Đã gần 1 năm nay, tôi phải đưa chồng tôi qua nhiều bệnh viện để chạy chữa căn bệnh tai biến. Được chứng kiến nhiều tấm lòng thơm thảo của y tá, bác sĩ, nhưng cũng gặp không ít những chuyện buồn. Có nơi tôi và người thân phải đến cầu xin bác sĩ như mong được ban ơn, đổi lại là những thái độ lạnh nhạt, thiếu tôn trọng. Tuy vậy, tôi nghĩ vấn đề “phong bì” trong ngành Y không thể “vơ đũa cả nắm”. Hiện chồng tôi nằm tại Bệnh viện Bãi Cháy đã hơn 2 tháng, được các y, bác sĩ tại khoa điều trị rất nhiệt tình. Các con tôi trước và trong khi điều trị cho bố, có ý đưa phong bì một cách kín đáo để tỏ lòng cảm ơn, nhưng bác sĩ cương quyết từ chối, không nhận. Theo tôi, việc giáo dục người bệnh cũng rất quan trọng. Bởi trong nhiều trường hợp bác sĩ không đòi hỏi, nhưng bệnh nhân vẫn cứ “ép” bác sĩ cầm phong bì, có nhiều phong bì đưa với tính chất cảm ơn, nhưng sau đó họ lại hiểu khác đi, khiến vấn đề thêm trầm trọng. Thầy giáo Nguyễn Mạnh Tuấn, Hiệu trưởng Trường CĐ Y tế Quảng Ninh: “Dạy đức ngay từ khi mới bước chân vào trường” Để đào tạo ra những đội ngũ y, bác sĩ tốt cho xã hội, có 2 điều quan trọng nhất. Đó là đào tạo chuyên môn sâu, giỏi và kỹ năng giao tiếp, đạo đức nghề nghiệp tốt. Từ khoá học năm 2010, các sinh viên mới nhập học tại Trường phải qua 1 khoá đào tạo y đức, rồi sau đó mới tiếp tục học các môn khác. Trong các môn học, chúng tôi đưa ra giáo trình giảng dạy về kỹ năng giao tiếp cho các sinh viên. Đây không chỉ là những bài học mang tính lý thuyết, mà qua các buổi thảo luận nhóm, đóng vai, xử lý tình huống... các sinh viên được học hỏi rất nhiều về phương pháp ứng xử đối với bệnh nhân, người nhà bệnh nhân và ngay cả với đồng nghiệp. Cùng với đó, chúng tôi cũng đưa môn thi kỹ năng giao tiếp là môn thi bắt buộc vào các kỳ thi học sinh giỏi của Trường. Nhờ đó những y, bác sĩ tương lai đã có nhận thức khá đầy đủ về tầm quan trọng của y đức với nghề nghiệp của mình. Bằng chứng là các em đã biết bất bình, phản ánh gay gắt về một số hiện tượng xấu trong quá trình thực tập tại cơ sở. Ông Đỗ Văn Thấn, tổ 7, khu 1, phường Hồng Hà, TP Hạ Long: “Y đức bắt đầu từ những điều đơn giản nhất” Thời gian gần đây, tôi cũng có một số lần phải nhập viện, thấy được sự thay đổi toàn diện trong các bệnh viện của Quảng Ninh hiện nay. Từ cơ sở vật chất, đến vệ sinh trong bệnh viện đã được cải thiện rõ rệt. Điều quan trọng nhất đối với người dân chúng tôi là chữa cho khỏi bệnh, nhưng thái độ, cung cách ứng xử của y, bác sĩ với bệnh nhân, theo tôi cũng là một biện pháp điều trị tâm lý tốt. Khi bệnh nhân đau đớn, rõ ràng bắt gặp một khuôn mặt tươi cười của bác sĩ sẽ cảm thấy dễ chịu hơn, tinh thần cũng được giải toả... Hoà Phu (Thực hiện) |
