Theo kế hoạch của Bộ GTVT, đến hết năm 2020 sẽ thay thế hoàn toàn trạm thu phí 1 dừng bằng trạm thu phí không dừng xe kết hợp với kiểm tra trọng tải các phương tiện. Để triển khai tốt công nghệ này, từ nay đến hết năm 2015, Bộ GTVT sẽ thí điểm 3 trạm thu phí tự động trên QL1 và QL14. Hiện Quảng Ninh cũng đã xây dựng lộ trình thực hiện việc thu phí theo công nghệ này.
Công nghệ thu phí 1 dừng hiện cho thấy còn nhiều khiếm khuyết. Điều dễ thấy nhất là phải đầu tư tốn kém: Xây dựng trạm đồ sộ, bộ máy làm công tác thu phí. Nhưng hạn chế lớn nhất là vẫn gây ùn tắc, không đảm bảo ATGT; tăng ô nhiễm môi trường (do phải dừng xe, làm tăng thời gian lưu thông của phương tiện). Chưa kể đến việc thiếu minh bạch trong thu phí giao thông. Vì vậy, Bộ GTVT đã bắt đầu triển khai công nghệ thu phí tự động không dừng xe kết hợp với cân trọng tải có nhiều ưu điểm hơn.
Chủ trương của Bộ GTVT là phải nhanh chóng hiện đại hoá công tác thu phí, triển khai công nghệ thu phí tự động không dừng xe trên toàn bộ các tuyến quốc lộ và cao tốc vào năm 2020. Với công nghệ thu phí tự động, dòng xe lưu thông được một mạch liên tục trên quốc lộ, không phải dừng mỗi khi qua trạm thu phí. Điều này sẽ làm tăng tốc độ lưu thông của dòng xe trên đường, tiện lợi cho chủ xe và đặc biệt có tác dụng tích cực đối với nền kinh tế. Trạm thu phí tự động lúc này chỉ bao gồm 1 giá long môn trên đường, có gắn các thiết bị tự động ghi nhận thông tin về phương tiện, truyền về trung tâm kiểm soát để tính phí đường bộ cho từng phương tiện đi qua trạm. Như vậy các khoản chi phí cho xây dựng trạm, nhà trạm, trả lương cho nhân viên thu phí không còn. Tình trạng ô nhiễm không khí, ATGT được cải thiện. Theo yêu cầu của Bộ GTVT, trên tất cả các trạm thu phí được xây dựng, sẽ đồng thời đầu tư lắp đặt hệ thống cân tự động để kiểm soát tải trọng xe. Toàn bộ xe phải qua cân để xác định không chở quá tải mới được qua trạm thu phí để đi vào tuyến đường BOT. Đây là hệ thống cân động tự động, được đặt ngay trên mặt quốc lộ. Xe lưu thông qua đây bình thường. Giai đoạn 1, cân tự động phát hiện xe quá tải sẽ báo trên màn hình để xe vào cân tĩnh, đặt ở gần đó để được cân tĩnh kiểm tra quá tải, dỡ tải mới được lưu thông tiếp. Giai đoạn 2 sẽ sử dụng ngay kết quả của cân động trên đường, tiến hành xử phạt nguội xe quá tải.
Hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh có duy nhất trạm thu phí trên quốc lộ 18A (Trạm thu phí Đại Yên với gần 70 CBCNV) nhằm hoàn vốn đầu tư dự án cải tạo nâng cấp quốc lộ 18A đoạn Uông Bí - Hạ Long, theo hình thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao). Ông Nguyễn Quang Nam, Giám đốc Công ty Cổ phần BOT Đại Dương (đơn vị đầu tư dự án, được Bộ GTVT cho phép thu phí tại Trạm Đại Yên), cho biết: “Trạm thu phí không dừng kết hợp với cân trọng tải xe là một chủ trương đúng, phù hợp với sự phát triển về giao thông hiện nay. Nó đảm bảo về lưu lượng xe, không ách tắc và đặc biệt là giảm chi phí về nhân công, thuận lợi cho người điều khiển phương tiện tham gia giao thông, đảm bảo ATGT. Tuy nhiên, để triển khai đúng lộ trình mà Bộ GTVT đề ra thì còn rất nhiều việc phải làm…”.
Với các lái xe thường xuyên qua Trạm thu phí Đại Yên cũng có những quan điểm khác nhau. Nhiều người cho rằng, nếu áp dụng hình thức trạm thu phí không dừng kết hợp với kiểm tra trọng tải xe thì giá vé sẽ cao, điều này đồng nghĩa với việc giá vận tải cũng cao lên. Lái xe Nguyễn Thế Long (khu 6, phường Cẩm Trung, TP Cẩm Phả), nói: “Tôi cũng mới nghe nói đến công nghệ này cùng những lợi ích mà nó mang lại. Được biết Bộ GTVT đang thực hiện thí điểm việc thu phí không dừng xe. Nếu thực sự thuận lợi thì mong rằng được triển khai sớm ở Quảng Ninh”.
Việc đưa Trạm thu phí không dừng và cân trọng tải sẽ giúp cho công tác đảm bảo ATGT và thuận lợi cho người dân. Tuy nhiên, để nó phát huy hiệu quả theo đúng mục đích tính năng thì còn nhiều việc phải làm và Quảng Ninh đang từng bước nghiên cứu để tìm ra cách làm phù hợp với thực tế của tỉnh.
Duy Linh
