Giai đoạn 2021-2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của tỉnh Quảng Ninh trong việc hiện thực hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS), miền núi, biên giới và hải đảo. Từ việc ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU đến triển khai đồng bộ cơ chế, chính sách, đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sinh kế, Quảng Ninh đã tạo nên những đổi thay sâu sắc, bền vững và toàn diện, đưa nhiều địa phương bứt phá, từng bước thu hẹp khoảng cách vùng miền, hướng tới mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Giai đoạn 2021 - 2025, triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Nghị quyết Đại hội XV Đảng bộ tỉnh, Quảng Ninh tiếp tục kiên định đường lối phát triển bền vững, đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng gắn với chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”. Tỉnh tập trung cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, tăng cường tính tự chủ, khả năng thích ứng và sức cạnh tranh. Song song với đó, tỉnh cũng ưu tiên nguồn lực, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng - an ninh ở vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo, đạt được nhiều kết quả quan trọng và mang tính đột phá.

Ngày 17/5/2021 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU “về phát triển bền vững kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm vững chắc quốc phòng - an ninh ở các xã, thôn, bản vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030”- đây là một trong những Nghị quyết đầu tiên của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XV, đặt trọng tâm và hướng đến vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo, tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán trong chỉ đạo thực hiện các chính sách dân tộc và đầu tư phát triển đối với vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo của tỉnh theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, Kết luận số 65-KL/TW ngày 30/10/2019 của Bộ Chính trị. 

Nghị quyết số 06-NQ/TU được triển khai thực hiện đồng bộ với thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội, các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025; đồng thời Nghị quyết được ban hành trong thời điểm tỉnh Quảng Ninh đã đạt nhiều mục tiêu, chỉ tiêu đến năm 2025 của các chương trình mục tiêu quốc gia ngay từ đầu giai đoạn 2021 - 2025 và đã đặt ra các mục tiêu, chỉ tiêu cao hơn so với mặt bằng chung của cả nước, thể hiện cách làm chủ động, sáng tạo, đột phá, phù hợp với yêu cầu, tình hình thực tiễn của tỉnh.

Ngay sau khi ban hành, việc quán triệt và triển khai Nghị quyết được thực hiện nhanh chóng, đồng bộ. Ngày 20/7/2021, Ban Thường vụ Tỉnh ủy tổ chức hội nghị quán triệt trực tiếp tới đội ngũ cán bộ chủ chốt và chỉ đạo phổ biến sâu rộng đến từng chi bộ. Hệ thống tuyên giáo, MTTQ, cơ quan báo chí cùng hệ thống thông tin cơ sở tích cực tuyên truyền nội dung Nghị quyết bằng nhiều hình thức linh hoạt, phù hợp. Cùng với đó, tỉnh chỉ đạo xây dựng cuốn cẩm nang tích hợp các văn bản chỉ đạo thực hiện, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ huyện, xã, thôn, bản – lực lượng nòng cốt trong triển khai chính sách ở cơ sở.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cơ quan, đơn vị, địa phương đã nghiêm túc tổ chức học tập, quán triệt, tuyên truyền các nội dung của Nghị quyết thông qua tổ chức hội nghị hoặc các cuộc họp thường kỳ, các cuộc họp chuyên môn, sinh hoạt chi bộ, tổ dân, khu phố, thôn bản để triển khai nhiệm vụ đến toàn thể cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động trong cơ quan, đơn vị, và đông đảo Nhân dân, nhất là ở vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh công tác tuyên truyền, tỉnh cũng ưu tiên đổi mới cơ chế huy động nguồn lực theo hướng linh hoạt và sáng tạo. Từ chỗ ngân sách chủ yếu quản lý tập trung ở cấp tỉnh, Quảng Ninh mạnh dạn phân cấp, giao quyền tự chủ và trách nhiệm cho các địa phương; giảm dần đầu tư trực tiếp từ ngân sách, tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa. Chỉ trong 5 năm (2021-2025), tỉnh đã huy động được trên 120 nghìn tỷ đồng để thực hiện Nghị quyết 06 và các chương trình mục tiêu quốc gia. Đáng chú ý, vốn ngân sách chỉ chiếm khoảng 16%, trong khi vốn xã hội hóa chiếm 84% (chủ yếu từ tín dụng tới 82,5%). Như vậy, mỗi một đồng ngân sách bỏ ra đã giúp Quảng Ninh huy động được hơn 5 đồng nguồn lực ngoài ngân sách phản ánh rõ hiệu quả quản lý, điều hành và sức hút đầu tư của địa phương, góp phần nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo theo tinh thần Nghị quyết số 06-NQ/TU.

Kết quả đó đã mở đường cho những chuyển biến mạnh mẽ về kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo. Hệ thống giao thông, thủy lợi, giáo dục, y tế, văn hóa được đầu tư đồng bộ, tạo nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư, thúc đẩy doanh nghiệp và hợp tác xã phát triển. Giai đoạn 2021 - 2024, chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Quảng Ninh đã phát triển đúng định hướng, trong đó tỷ trọng ngành Công nghiệp - Xây dựng và ngành Dịch vụ và thuế sản phẩm trong cơ cấu kinh tế GRDP của Tỉnh có xu hướng tăng dần, tỷ trọng ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản trong cơ cấu kinh tế GRDP của tỉnh có xu hướng giảm dần từ 5,7% năm 2021 còn 4,5% trong năm 2024 theo đúng định hướng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh; đến hết năm 2025 đạt kế hoạch nằm trong khoảng 4% - 5%

Những kết quả nổi bật trong giai đoạn đầu cho thấy Quảng Ninh không chỉ ban hành nghị quyết đúng thời điểm mà còn triển khai quyết liệt, bài bản và đồng bộ ngay từ cơ sở. Trên nền tảng nhận thức thống nhất, cơ chế huy động nguồn lực linh hoạt và sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị, tỉnh đã tạo được bước chuyển quan trọng trong phát triển vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo. Từ đây, quá trình thực hiện Nghị quyết 06-NQ/TU tiếp tục được Quảng Ninh cụ thể hóa bằng nhiều cách làm sáng tạo, khác biệt, tạo động lực thúc đẩy chuyển biến rõ nét hơn trong thực tế.

Hải Sơn là xã biên giới đầu tiên của tỉnh đạt chuẩn NTM kiểu mẫu giai đoạn 2021-2025. Xã có đồng bào DTTS chiếm đa số, chủ yếu là đồng bào Dao, Sán Dìu…, năm 2020 thu nhập bình quân mới đạt 53,8 triệu đồng/người, đến cuối năm 2024 đạt 88,4 triệu đồng/người. Đời sống, diện mạo của vùng biên cương nơi đây thay đổi rõ rệt.

Hải Sơn giờ không còn những con đường gập ghềnh, đường đất lầy lội, thay vào đó là đường bê tông đi vào từng ngõ, xóm. Ông Nguyễn Văn Cảnh (thôn Pẹc Nả) phấn khởi nói: "Xã hiện không còn nhà ở tạm, nhà dột nát nữa. So với trước đây, đời sống của người dân được nâng lên rất nhiều".

Gia đình bà Chìu Xi Múi (dân tộc Dao Thanh Y, thôn Phình Hồ), chuyển từ nơi khác đến Hải Sơn. Thời gian đầu rất khó khăn, những năm gần đây gia đình bà được hỗ trợ vay vốn để phát triển kinh tế, nên cuộc sống tốt hơn trước. Bà Múi chia sẻ: "Không chỉ được vay vốn, gia đình tôi còn được cán bộ xã hướng dẫn cải tạo lại vườn tạp, trồng các loại cây cho giá trị kinh tế cao, nhờ đó có thu nhập khấm khá hơn".

Quảng Ninh hiện có 42 DTTS với trên 162.000 người, sinh sống chủ yếu ở vùng miền núi, biên giới, hải đảo còn nhiều khó khăn, song lại là những địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh. Với mục tiêu “Không để ai bị bỏ lại phía sau”, thời gian qua tỉnh đã triển khai đúng, đủ, kịp thời các chính sách để nâng cao đời sống cho người dân vùng DTTS.

Giai đoạn 2015-2020, thực hiện Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 29/5/2013 của Tỉnh ủy về công tác dân tộc, tỉnh đã cụ thể hóa các chương trình, chính sách, đề án, dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo, nhất là vùng đặc biệt khó khăn thông qua các chương trình MTQG giảm nghèo bền vững, xây dựng NTM. HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 50/2016/NQ-HĐND về việc bố trí nguồn lực đưa các xã, thôn ra khỏi diện đặc biệt khó khăn, hoàn thành mục tiêu Chương trình 135 giai đoạn 2017-2020 trên địa bàn tỉnh.

Từ các nguồn vốn ngân sách tỉnh, nguồn xã hội hóa gần 1.800 tỷ đồng, tỉnh đã đầu tư xây dựng mới 696 công trình hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất và tăng điều kiện tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản cho người dân, tạo được sự đồng thuận trong nhân dân, góp phần cải thiện rõ rệt diện mạo nông thôn, miền núi, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo giảm nhanh. Đến hết năm 2019, Quảng Ninh không còn xã đặc biệt khó khăn, còn 12 thôn đặc biệt khó khăn.

Giai đoạn 2021-2024, thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, quyết định của Thủ tướng Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS và miền núi; đặc biệt là thực hiện Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 17/5/2021 của Tỉnh ủy, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 16/2021/NQ-HĐND "Về phê duyệt Chương trình tổng thể phát triển bền vững kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm vững chắc quốc phòng - an ninh ở các xã, thôn, bản vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030".

UBND tỉnh đã cụ thể hóa bằng Đề án và các chương trình cụ thể, trong đó giao các địa phương thực hiện 414 dự án đầu tư hạ tầng thiết yếu do ngân sách tỉnh hỗ trợ đầu tư. Đến nay 100% xã vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới có đường ô tô đến trung tâm xã được nhựa hóa, bê tông hóa; 100% các tuyến đường từ trung tâm xã đến các thôn, bản được bê tông hóa theo tiêu chí NTM; 64/64 xã có trạm y tế đạt chuẩn theo Bộ tiêu chí quốc gia về y tế; 100% số hộ dân ở các xã, thôn được sử dụng điện lưới quốc gia, 98% số hộ dân tại xã, thôn mới ra khỏi diện đặc biệt khó khăn được sử dụng nước hợp vệ sinh. Đến hết năm 2021 tỉnh không còn thôn đặc biệt khó khăn.

Cùng với quan tâm đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu, các cơ chế, chính sách, nhất là về y tế, giáo dục, văn hóa, nhà ở, điện, nước sinh hoạt, giải quyết việc làm, tín dụng chính sách xã hội... được tỉnh xây dựng, triển khai đảm bảo kịp thời. Các chính sách an sinh, phúc lợi xã hội được duy trì và phát huy hiệu quả, góp phần nhanh chóng hiện thực hóa các chính sách dân tộc bằng kết quả, định lượng cụ thể, hoàn thành nhiều mục tiêu phát triển văn hóa, xã hội, con người của tỉnh nói chung, đồng bào DTTS nói riêng, cải thiện rõ rệt và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Những kết quả đạt được qua 5 năm triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TU đã trở thành điểm nhấn quan trọng trong thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2020-2025, đặc biệt trong lĩnh vực an sinh xã hội. Đây cũng là minh chứng sinh động cho hiệu quả của khâu đột phá về “xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh, gắn với thu hẹp nhanh khoảng cách giàu nghèo và chênh lệch vùng miền trong tỉnh”, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để tỉnh tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo trong giai đoạn 2026 – 2030.

Trên cơ sở những kết quả đó, Quảng Ninh bước vào giai đoạn mới với tinh thần tiếp tục cụ thể hóa và triển khai hiệu quả Nghị quyết số 06-NQ/TU, bám sát yêu cầu và tình hình thực tiễn. Đây cũng là thời điểm tỉnh xác định rõ mục tiêu vươn lên mạnh mẽ hơn, bắt nhịp với bước chuyển của đất nước trong “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Hướng tới mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành 100% các chỉ tiêu chung và từng mục tiêu cụ thể của chương trình, tỉnh tập trung ưu tiên thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng. Trong đó, trọng tâm là hoàn thành các chỉ tiêu thuộc Mục tiêu quốc gia về phát triển bền vững; thu hẹp dần khoảng cách về mức sống và thu nhập giữa vùng đồng bào DTTS, miền núi với bình quân chung toàn tỉnh; phấn đấu thu nhập bình quân đến năm 2030 của người dân vùng DTTS đạt tối thiểu 1/2 mức thu nhập chung của tỉnh. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 không còn hộ nghèo theo chuẩn của tỉnh; bảo đảm 100% hộ mới thoát nghèo đủ điều kiện đều được tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách; hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, liên thông với các vùng phát triển; 100% xã vùng DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Cùng với đó, Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh phát triển sản xuất gắn với tiềm năng, lợi thế từng khu vực; tổ chức các mô hình, dự án hỗ trợ sản xuất theo chuỗi liên kết từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ, tạo sinh kế bền vững cho người dân. Tỉnh cũng tiến hành phân tích cơ cấu thu nhập dựa trên khảo sát thực tế nhằm đưa ra giải pháp nâng cao thu nhập phù hợp hơn trong giai đoạn 2026 – 2030. Bên cạnh phát triển kinh tế, tỉnh tập trung xử lý dứt điểm tình trạng chồng lấn quy hoạch 3 loại rừng, tranh chấp đất lâm nghiệp; tăng diện tích rừng có chứng chỉ; đẩy mạnh chuyển đổi rừng sản xuất sang rừng phòng hộ, rừng cảnh quan; hoàn thành giao khu vực biển nuôi trồng thủy sản và thúc đẩy phát triển kinh tế biển tại những nơi có lợi thế.

Về hạ tầng, tỉnh tiếp tục ưu tiên đầu tư cho các công trình thiết yếu nhằm phục vụ sản xuất và nâng cao đời sống người dân, như: cải tạo, nâng cấp công trình thủy lợi đã xuống cấp; đầu tư mới các công trình thủy lợi quan trọng; nâng cấp các tuyến giao thông nông thôn còn hạn chế; cải tạo công trình cấp nước sạch tập trung và phân tán; tiếp tục đầu tư cho mạng lưới giáo dục, y tế, văn hóa, thương mại ở vùng DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo.

Song song với phát triển kinh tế - hạ tầng, tỉnh tiếp tục củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở, tăng cường xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân gắn với thế trận lòng dân vững chắc; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh.

Để bảo đảm nguồn lực thực hiện Nghị quyết 06-NQ/TU giai đoạn 2026 – 2030, Quảng Ninh tiến hành rà soát tổng thể và xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp; ưu tiên bố trí nguồn nhân lực và tài chính; tiếp tục huy động tổng thể các nguồn lực, trong đó ngân sách nhà nước đóng vai trò “vốn mồi” để kích hoạt các nguồn lực xã hội khác.

Tỉnh cũng chú trọng đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS; thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phong trào khởi nghiệp nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Các giải pháp này được triển khai đồng bộ với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Với những kết quả nổi bật trong giai đoạn 2021–2025, Nghị quyết số 06-NQ/TU không chỉ khẳng định tính đúng đắn, kịp thời của chủ trương mà còn trở thành điểm tựa vững chắc để Quảng Ninh tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo. Bước vào giai đoạn 2026–2030 với tâm thế mới, tỉnh kiên định mục tiêu thu hẹp nhanh chênh lệch vùng miền, nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân, hoàn thiện hệ thống hạ tầng hiện đại, đồng bộ và xây dựng thế trận quốc phòng – an ninh vững chắc từ cơ sở. Phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo và ý chí tự lực, tự cường, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển cân bằng, bao trùm và bền vững; đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.