Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) tại các chợ thời gian qua đã được các cấp, ngành đặc biệt quan tâm và UBND tỉnh đã phê duyệt dự án “mô hình chợ VSATTP trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2012-2015”. Tuy nhiên cho đến nay, dự án mới được triển khai tại chợ Hồng Hà (TP Hạ Long).
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương, UBND tỉnh Quảng Ninh về việc xây dựng mô hình chợ thí điểm đảm bảo VSATTP, năm 2012, Sở Công Thương đã phối hợp với UBND thành phố Hạ Long và Công ty CP Minh Anh (doanh nghiệp quản lý chợ Hồng Hà) triển khai thực hiện dự án “mô hình chợ VSATTP”. Theo đó, chợ Hồng Hà sẽ phải đáp ứng được các yêu cầu về nguồn hàng thực phẩm cung ứng vào chợ, phải đảm bảo được kiểm soát về nguồn gốc và VSATTP, đảm bảo được quyền lợi của người tiêu dùng... Các hộ kinh doanh phải được đào tạo, tập huấn và được cấp giấy chứng nhận về công tác đảm bảo VSATTP; đặc biệt, phải đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị kinh doanh tại chợ. Ngày 27-3-2013, “mô hình chợ VSATTP” tại chợ Hồng Hà đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Tổng kinh phí của dự án là 1,288 tỷ đồng, trong đó nguồn ngân sách Trung ương của Chương trình mục tiêu quốc gia về VSATTP hỗ trợ 500 triệu đồng cho hạng mục mua sắm; nguồn vốn đối ứng của doanh nghiệp là 788 triệu đồng cho hạng mục xây lắp. Sau khi đưa vào hoạt động, chợ đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ của tiểu thương và khách hàng. Tuy nhiên, do là chợ thí điểm nên sau một thời gian triển khai, công tác quản lý chợ hiện đã bộc lộ nhiều hạn chế. Theo đại diện Công ty CP Minh Anh, đơn vị quản lý chợ cho biết: Thực tế hiện nay có khoảng 60% lượng thực phẩm tiêu thụ trên địa bàn tỉnh nhập từ nơi khác về, trong đó có cả những thực phẩm thẩm lậu qua biên giới. Trong khi đó, phần lớn tiểu thương là chỉ hướng đến lợi nhuận và thu hút khách hàng, cứ nguồn hàng nào giá rẻ hơn thì họ nhập. Ngay cả người tiêu dùng nhiều khi cũng không cần quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ. Vì vậy, chúng tôi cũng gặp rất nhiều khó khăn trong công tác quản lý.
Qua tìm hiểu việc triển khai thực hiện mô hình tại các địa phương khác, chúng tôi được biết là theo mục tiêu của dự án, đến hết năm 2015, toàn tỉnh sẽ hoàn thành 12 mô hình chợ VSATTP. Cụ thể: Năm 2012 triển khai tại chợ Hồng Hà (Hạ Long); năm 2013, gồm: Chợ Hạ Long II, chợ thuỷ sản Hạ Long (Hạ Long), chợ Cái Rồng (Vân Đồn); năm 2014, gồm: Chợ Trung tâm Uông Bí, chợ 3 Móng Cái, chợ Rừng (Quảng Yên); năm 2015, gồm: Chợ Vườn Đào (Hạ Long), chợ thị trấn Trới (Hoành Bồ), chợ Mạo Khê (Đông Triều), chợ Trung tâm Cẩm Phả (Cẩm Phả), chợ thị trấn Đầm Hà (Đầm Hà). Sau năm 2015, mô hình chợ VSATTP sẽ áp dụng rộng rãi ra tất cả các chợ có kinh doanh các mặt hàng liên quan đến VSATTP trên địa bàn toàn tỉnh. Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Công Thương, việc triển khai dự án thực tế còn gặp nhiều khó khăn, bất cập. Cụ thể, việc bố trí muộn nguồn vốn hỗ trợ dẫn đến thủ tục triển khai cho đến khi phê duyệt dự án mất rất nhiều thời gian. Đặc biệt là các thủ tục liên quan đến phê duyệt giá, duyệt kế hoạch đấu thầu, đã ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và giải ngân vốn trong kỳ tài chính. Đồng thời, việc triển khai dự án cũng chưa có hướng dẫn cụ thể của Bộ Công Thương nên còn khó khăn, vướng mắc trong công tác triển khai. Đáng chú ý là hiện nay cũng không có các văn bản quy phạm pháp luật nào quy định các tiêu chí cụ thể về chợ đảm bảo VSATTP, nên khó khăn cho việc hướng dẫn và công tác quản lý về VSATTP tại chợ ngay khi đã được triển khai như chợ Hồng Hà. Trong khi đó, nguồn vốn từ ngân sách địa phương hỗ trợ xây dựng dự án cũng chưa được quan tâm, do đó việc triển khai dự án hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn vốn từ Trung ương và vốn huy động xã hội hoá, nên cho đến nay các địa phương nằm trong lộ trình vẫn không thể chủ động triển khai dự án.
Những cái được của “mô hình chợ VSATTP” đã thấy rõ, để dự án này sớm được hoàn thành theo mục tiêu đề ra, các cấp, ngành cần sớm có những giải pháp để giải bài toán trên.
Hoàng Nga
