Như ở những bài báo trước của chuyên đề này đã đề cập (xem Báo Quảng Ninh số ra ngày 21 và 22-10), mặc dù tỉnh, người dân đều mong muốn sớm cải tạo, xây mới lại các chung cư cũ nát để đảm bảo an toàn, điều kiện sống cho các hộ dân và chỉnh trang đô thị... Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn rất dè dặt khi đầu tư vào lĩnh vực này.
Làm sao để các doanh nghiệp mạnh dạn hơn? Phóng viên Báo Quảng Ninh đã tìm hiểu thực tế và phỏng vấn các chuyên gia để tìm câu trả lời cho vấn đề này.
Nhiều ưu đãi...
Sau khi ban hành Quyết định phê duyệt Kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2010-2015, ngày 13-10-2010, UBND tỉnh cũng đã ban hành Quyết định số 3075/2010/QĐ-UBND về Quy chế cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Trong quy chế này đã có nhiều chế độ ưu đãi về đất đai; hỗ trợ cộng đồng dân cư, các hộ dân trong khu vực dự án; hỗ trợ chủ đầu tư... Cụ thể như: Xem xét, cho phép chủ đầu tư được chuyển mục đích sử dụng một phần diện tích đất để phục vụ nhu cầu kinh doanh dịch vụ; chủ đầu tư dự án được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với toàn bộ diện tích đất được giao (hoặc thuê) để thực hiện dự án; các hộ dân thuộc phạm vi dự án được xét điểm ưu tiên khi có nhu cầu thuê hoặc đấu thầu một đơn vị diện tích kinh doanh của dự án; được xét điểm bố trí con em vào làm một số việc phù hợp trong các lực lượng quản lý và dịch vụ khai thác dự án; các hộ dân đang thuê nhà của Nhà nước thuộc diện chính sách, nếu không có khả năng mua nhà tại diện tích ở hợp pháp cũ theo Nghị định 61/CP ngày 5-7-1994 của Chính phủ và diện tích tăng thêm để đạt diện tích sàn tại căn hộ tái định cư (có diện tích sàn tối thiểu) thì UBND các thị xã, thành phố có dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ xuống cấp sẽ hỗ trợ ngân sách để thanh toán diện tích tăng thêm với chủ đầu tư và hoàn thiện căn hộ tái định cư (nếu cần thiết), xong tiếp tục cho các hộ này thuê theo giá thuê nhà ở mới quy định của UBND tỉnh hoặc tạo điều kiện cho các hộ dân này thuê mua quỹ nhà ở xã hội của tỉnh Quảng Ninh (nếu đủ điều kiện theo quy định của Luật Nhà ở)…
Cũng theo quy chế này, tỉnh đã thể hiện quan điểm nhất quán là cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ xuống cấp trên địa bàn tỉnh sẽ thực hiện theo nguyên tắc xã hội hoá; khai thác quỹ đất nền cũ của chung cư; đầu tư xây dựng mới chung cư khác tạo ra lợi ích từ dự án để tự cân đối về tài chính và đáp ứng đủ quỹ nhà ở để phục vụ nhu cầu tái định cư tại chỗ, đảm bảo hài hòa lợi ích của người sử dụng cũng như nhà đầu tư.
Mặc dù vậy, nhiều nhà đầu tư và người dân vẫn không mặn mà.
Gỡ như thế nào?
Để thực hiện được việc cải tạo, xây dựng lại những khu chung cư cũ nát, cần phải có lộ trình từ trung ương. Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng: Bộ Xây dựng cần soạn thảo và ban hành nghị định về quản lý, cải tạo chung cư cũ xuống cấp để các địa phương có căn cứ thực hiện.
Mặc dù UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch cải tạo chung cư cũ xuống cấp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, song theo ông Phạm Xuân Đài, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư, để thực hiện được, tỉnh cần nghiên cứu, thành lập các quỹ liên quan đến dự án cải tạo, xây dựng mới nhà chung cư cũ, xuống cấp. Cụ thể: Tỉnh và các địa phương dành một phần ngân sách thành lập quỹ cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ để ứng chi bồi thường, GPMB và được hoàn trả quỹ sau khi có phương án tài chính đối với dự án của nhà đầu tư được lựa chọn. Bên cạnh đó, mỗi địa phương dành một phần ngân sách để xây dựng quỹ nhà tạm cư. Quỹ nhà này để phục vụ tạm cư khi phải thực hiện di dời khẩn cấp các hộ dân đang sống tại các chung cư có nguy cơ sập đổ. Quỹ nhà tạm cư này còn có thể được dùng để phục vụ cho các dự án GPMB trên địa bàn…
Đồng thuận với quan điểm này, ông Nguyễn Mạnh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho rằng, nguồn quỹ mà tỉnh và các địa phương dành ra có thể dùng trong việc xây dựng lại các khu chung cư tái định cư mới tại các địa điểm, vị trí thuận lợi; sau đó chuyển các hộ dân đó sang hoặc tạm di dân ra và xây dựng lại chung cư mới bố trí tái định cư tại chỗ với quy mô và tiêu chuẩn chất lượng cao hơn. Tỉnh, địa phương nên dành một số nguồn vốn từ ngân sách nhà nước để hỗ trợ việc cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ xuống cấp.
Bên cạnh đó, các ngành, địa phương đều khẳng định vai trò quan trọng của doanh nghiệp trong việc cải tạo, xây mới lại các khu chung cư cũ. Bởi vậy cần đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này thông qua cơ chế thông thoáng, ưu đãi với các thủ tục gọn, nhẹ, thuận lợi cho doanh nghiệp.
Trước việc khó khăn thu hút đầu tư, khó khăn trong GPMB, ông Hoàng Quang Hải, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long - nơi có nhiều chung cư cũ xuống cấp còn đề xuất: Để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, xuống cấp trên địa bàn, thiết nghĩ, ngoài việc cần có sự hướng dẫn thống nhất của các bộ, ngành trong triển khai thực hiện, thông thoáng hơn về chính sách nhằm hỗ trợ cho các nhà đầu tư, cũng cần tạo điều kiện ưu đãi về vay vốn ngân hàng, lãi suất để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực này. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh, quyết liệt trong công tác tuyên truyền chủ trương, chính sách của tỉnh trong việc cải tạo, xây dựng chung cư cũ, các quy định pháp luật có liên quan về việc di dời, hỗ trợ, bồi thường GPMB tới người dân, giúp bà con có cái nhìn khách quan, đa chiều, phối hợp cùng chính quyền địa phương, doanh nghiệp tìm ra tiếng nói chung, hài hoà lợi ích của hai bên, không nên có những đòi hỏi không chính đáng gây khó khăn cho việc đầu tư xây dựng.
Theo kế hoạch đề ra, giai đoạn 2010-2015, tỉnh sẽ tập trung cải tạo, xây mới một số chung cư trên địa bàn TP Hạ Long, TP Uông Bí và TP Cẩm Phả. Tuy nhiên đến nay, việc triển khai kế hoạch vẫn “giậm chân tại chỗ”. Bởi vậy, việc nhanh chóng có giải pháp để thực hiện việc xây mới, cải tạo chung cư cũ cần được tỉnh và các địa phương nhanh chóng triển khai để người dân không còn cảnh phấp phỏng, lo âu trong những ngôi nhà mất an toàn, đồng thời giúp bộ mặt đô thị của tỉnh khang trang, sạch đẹp hơn.
Thu Nguyệt - Thanh Hoa
[links()] Bài 1: Nỗi lo từ chung cư cũ nát; Bài 2: Vì sao vẫn giậm chân tại chỗ?
