Năm 2007, Quảng Ninh đã kiện toàn 14 trung tâm hướng nghiệp và giáo dục thường xuyên (HN&GDTX). Các trung tâm đi vào hoạt động đã tích cực triển khai công tác GDTX, liên kết đào tạo, dạy ngoại ngữ, tin học, dạy nghề xã hội và hướng nghiệp dạy nghề phổ thông, góp phần đáng kể xây dựng thành công xã hội học tập trên địa bàn tỉnh thời gian qua. Thực hiện chủ trương của Liên Bộ GD&ĐT, LĐ-TB&XH, Nội vụ, tháng 7-2015, Quảng Ninh đã hoàn thành sáp nhập hai loại hình trung tâm: Trung tâm dạy nghề và GDTX. Theo đó, ngoại trừ Trung tâm HN&GDTX tỉnh, 13 trung tâm HN&GDTX còn lại được chuyển từ Sở GD&ĐT về trực thuộc UBND cấp huyện, có tên mới là Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX).
Sau khi sáp nhập, các trung tâm này đã được bổ sung một số chức năng, nhiệm vụ mới. Thực tế cho thấy, việc sáp nhập là phù hợp với tình hình thực tế địa phương, qua đó tập trung hơn vào nhiệm vụ đào tạo nghề cho lao động nông thôn, tăng cường việc hỗ trợ các trung tâm học tập cộng đồng cấp xã, thực hiện nhiệm vụ xoá mù chữ, giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ, phổ cập giáo dục. Đồng thời giảm cơ cấu tổ chức, tận dụng được đội ngũ giáo viên; phát huy hiệu quả bảo quản và sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị giảng dạy; tăng cường liên kết đào tạo. Tuy nhiên, đến nay sau một năm, hoạt động của các trung tâm này còn nhiều khó khăn, vướng mắc…
Ngoài hoạt động dạy nghề và văn hoá, Trung tâm HN&GDTX tỉnh coi công tác liên kết đào tạo là một trong những hoạt động trọng tâm của trung tâm. Vì vậy, công tác này luôn được quan tâm, chỉ đạo theo dõi sát sao của Đảng uỷ, Ban Giám đốc đơn vị. Tuy nhiên, sau khi sáp nhập, công tác liên kết đào tạo không tuyển sinh được học sinh dẫn tới kinh phí hoạt động rất hạn hẹp, nguồn ngân sách được cấp chỉ đủ chi trả lương cho đội ngũ biên chế, nguồn thu từ học phí không đủ hỗ trợ cho hoạt động chuyên môn, càng không có điều kiện nâng cao đời sống cho đội ngũ cán bộ, giáo viên.
Cũng là đơn vị mới sáp nhập, thời gian qua, Trung tâm GDNN-GDTX Cẩm Phả đã củng cố, đa dạng hoá các loại hình đào tạo. Năm học vừa qua, trung tâm tổ chức đào tạo nghề cho trên 3.400 lao động, trong đó liên kết đào tạo hệ trung cấp nghề là 150 người, hệ sơ cấp nghề là 300 người và đào tạo trình độ dưới 3 tháng cho trên 1.900 người, 300 học viên được đào tạo dạy văn hoá THPT theo chương trình GDTX. Ngoài ra, Trung tâm còn đào tạo bồi dưỡng và tư vấn, hỗ trợ các trung tâm học tập cộng đồng tại các xã, phường trên địa bàn thành phố. Năm học 2016-2017, trung tâm dự kiến sẽ đào tạo trên 5.200 người lao động, tiếp tục đào tạo dạy văn hoá THPT theo chương trình GDTX, tổ chức dạy và cấp chứng chỉ tin học, ngoại ngữ cho trên 200 người. Bên cạnh những kết quả đạt được, trung tâm vẫn gặp những khó khăn, vướng mắc. Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Cẩm Phả Nguyễn Thị Luân, cho biết: Sau khi sáp nhập, trung tâm chịu sự quản lý về chuyên môn ngành dọc là Sở GD&ĐT và LĐ-TB&XH nên sự chỉ đạo chưa tập trung thống nhất. Chế độ, chính sách của giáo viên chưa đồng nhất, cán bộ, giáo viên dạy môn văn hoá được hưởng phụ cấp đứng lớp còn cán bộ, giáo viên dạy nghề thì không. Cùng với đó, mặc dù đã sáp nhập nhưng do điều kiện thực tế tại địa phương nên trung tâm vẫn đang hoạt động tại 2 cơ sở riêng biệt.
Sau khi sáp nhập, Trung tâm GDNN-GDTX huyện Tiên Yên đã đặt thêm điểm đào tạo theo cụm xã nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh và người dân tham gia học tập để nâng cao tỉ lệ lao động qua đào tạo. Cách làm của trung tâm là hướng về cơ sở, sử dụng tối ưu các trung tâm học tập cộng đồng. Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Đỗ Văn Giáp cũng chia sẻ: Đây là một hướng đi mới trong thời điểm hiện nay và trong thời gian tới của Trung tâm GDNN-GDTX huyện Tiên Yên. Tuy nhiên, lực lượng cán bộ, giáo viên của Trung tâm biên chế ít nên công tác thường trực theo cụm xã phải huy động cả giáo viên ngoài biên chế. Đồng thời việc vận chuyển các thiết bị, bảo quản, bảo vệ thiết bị đến tận cơ sở theo cụm xã để giảng dạy gặp nhiều khó khăn. Cùng với đó, lãnh đạo huyện Tiên Yên đang có chủ trương sáp nhập Trung tâm vào Trường Cao đẳng nghề Than - Khoáng sản Việt Nam vào năm 2017. Như vậy, mô hình xây dựng xã hội học tập ở Tiên Yên sẽ bị mất đi.
Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cho các trung tâm GDNN-GDTX trên địa bàn tỉnh, Sở GD&ĐT đã tổ chức hội nghị đánh giá và định hướng tăng cường công tác GDTX; hợp tác, liên kết đào tạo trong các Trung tâm GDNN-GDTX. Qua hội nghị vừa qua, nhiều ý kiến cho rằng việc sáp nhập trung tâm dạy nghề và GDTX sau một năm triển khai còn nhiều khó khăn, vướng mắc, thậm chí một số nơi chỉ có tính chất “phép cộng”. Mặc dù các trung tâm sắp xếp, điều chỉnh nhân lực theo chức năng, nhiệm vụ, song hiệu quả chưa được như mong muốn, chưa thu hút được nhiều học sinh. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, thiết bị giảng dạy chưa đồng bộ; một số trung tâm chưa có trụ sở hoạt động độc lập hoặc chưa đủ diện tích đáp ứng nhiệm vụ mới; mỗi địa phương có chỉ đạo riêng đối với mỗi trung tâm...
Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Ngô Văn Hợi, cho biết: Do mới sáp nhập nên không thể tránh khỏi những khó khăn, vướng mắc, vì vậy, các trung tâm cần chú trọng tham mưu, triển khai đầy đủ các chức năng, nhiệm vụ, đặc biệt là phát huy tính hiệu quả, tiên phong trong thực hiện nhiệm vụ GDTX và xây dựng xã hội học tập, xoá mù chữ, hỗ trợ trung tâm học tập cộng đồng của mỗi địa phương. Đồng thời là đầu mối quan trọng tổ chức hoạt động dạy nghề phổ thông, hướng nghiệp cho các trường trên địa bàn. Trong điều kiện phân cấp quản lý mới, trung tâm GDNN-GDTX cần tăng cường hơn nữa mối quan hệ với các cơ sở đào tạo, trường THPT và củng cố, phát triển bền vững mối quan hệ giữa các trung tâm với nhau để cùng trao đổi kinh nghiệm, cộng tác thống nhất trong toàn tỉnh.
Nguyễn Hoa
