Đổi mới tổ chức bộ máy, xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả không chỉ là chủ trương lớn của Đảng, mà còn là đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn phát triển và khát vọng của nhân dân về một nền hành chính phục vụ, gần dân, vì dân. Từ định hướng chiến lược của Trung ương đến hành động cụ thể ở địa phương, Quảng Ninh đã và đang quyết liệt thực hiện cuộc “cách mạng tinh gọn bộ máy” với quyết tâm chính trị cao, cách làm sáng tạo, từng bước củng cố niềm tin, tạo đồng thuận xã hội, mở ra giai đoạn mới trong xây dựng chính quyền kiến tạo, hiện đại.

Trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, đổi mới tổ chức bộ máy, tinh gọn hệ thống chính trị đang trở thành một yêu cầu bức thiết, gắn liền với yêu cầu nâng cao năng lực quản trị quốc gia và chất lượng phục vụ nhân dân. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, mà còn là đòi hỏi từ thực tiễn phát triển nhanh, mạnh, đa chiều của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trung ương đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng, nổi bật là Nghị quyết Trung ương 6 (khóa XII) về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Cùng với đó, việc sửa đổi Hiến pháp năm 2013 đã xác lập cơ sở pháp lý vững chắc cho quá trình này khi khẳng định nguyên tắc “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”, đồng thời yêu cầu tổ chức bộ máy nhà nước bảo đảm tính thống nhất, tinh gọn, hiệu quả. Đặc biệt, sau khi có Nghị quyết 39-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về tinh giản biên chế, và nhất là Nghị quyết 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả...

Qua 7 năm thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, đất nước đã đạt được một số kết quả quan trọng, bước đầu tạo chuyển biến tích cực trong đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong hệ thống chính trị. Tuy nhiên, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị vẫn còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, nhiều đầu mối; hiệu lực, hiệu quả hoạt động chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức, quan hệ công tác giữa nhiều cơ quan, bộ phận chưa thật rõ ràng, còn trùng lắp, chồng chéo; phân định trách nhiệm, phân cấp, phân quyền chưa đồng bộ, hợp lý, có chỗ bao biện làm thay, có nơi bỏ sót hoặc không đầu tư thích đáng…

Trong bài viết (ngày 5/11/2024) về xây dựng hệ thống chính trị với tiêu đề: “Tinh - Gọn - Mạnh - Hiệu năng - Hiệu lực - Hiệu quả” cũng như phát biểu trong các cuộc họp sau đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đều khẳng định, chúng ta đã đủ thế và lực, đã đủ ý chí và quyết tâm để bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh của dân tộc. Cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong bối cảnh hiện nay là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là vấn đề về quy mô hay số lượng, mà sâu xa hơn là phải tạo sự thay đổi về chất trong hoạt động của hệ thống chính trị nên các cấp, các ngành từ Trung ương tới cơ sở phải xác định quyết tâm chính trị cao nhất trong thực hiện chủ trương này. Hiện nay là thời điểm, thời cơ và là sự cấp thiết, là đòi hỏi tất yếu khách quan cho cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị để bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả. "Không thể chậm trễ hơn được nữa".

ĐBQH Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội cho rằng, việc Tổng Bí thư gọi sắp xếp tinh gọn bộ máy là “cuộc cách mạng” không chỉ thể hiện tầm quan trọng, mà còn nhấn mạnh sự quyết liệt cần có để thực hiện nhiệm vụ này. Đây thực sự là thay đổi mang tính đột phá, không chỉ nhằm cải thiện hiệu quả quản lý nhà nước mà còn đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Nhiều nhà chính trị, chuyên gia cũng nhận định, tinh gọn bộ máy không đơn thuần là việc cắt giảm số lượng đầu mối hay biên chế, mà quan trọng hơn là quá trình tái cấu trúc toàn diện, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm; giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động và hiệu quả quản lý. Đổi mới thể chế song hành với sắp xếp tổ chức là bước đi khởi đầu, tạo khuôn khổ pháp lý và động lực để các địa phương chủ động hành động sáng tạo, phù hợp đặc thù phát triển của mình.

Một cuộc cải cách bộ máy chỉ có thể thành công khi xuất phát từ lợi ích và đáp ứng được mong mỏi chính đáng của nhân dân. Trong thực tế đời sống, những bất cập của bộ máy hành chính cồng kềnh thể hiện rõ ở các thủ tục rườm rà, mất thời gian, thiếu liên thông. Người dân không nói bằng những khái niệm lý luận trừu tượng, mà bằng trải nghiệm hằng ngày, như làm giấy khai sinh phải chờ đợi bao lâu, xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có phải đi nhiều cửa không, việc khiếu nại có được giải quyết kịp thời hay không… Chính những trải nghiệm đó là thước đo sinh động nhất về hiệu quả của bộ máy hành chính.

Tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo của Quảng Ninh, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, khoảng cách địa lý lớn, yêu cầu về một bộ máy hành chính tinh gọn, phân cấp hợp lý càng trở nên bức thiết. Người dân mong muốn được phục vụ nhanh hơn, thuận tiện hơn, tiết kiệm thời gian và chi phí. Khi chính quyền địa phương được tổ chức lại hợp lý, ứng dụng công nghệ thông tin đồng bộ, phân cấp mạnh mẽ cho cơ sở, niềm tin của người dân cũng được củng cố, khát vọng đổi mới trở thành động lực thúc đẩy cải cách hành chính.

Nhận rõ tầm quan trọng và tính cấp thiết đó, Quảng Ninh một trong những địa phương năng động, đổi mới đã sớm triển khai quyết liệt các chủ trương của Trung ương về đổi mới, tinh gọn tổ chức bộ máy. Tỉnh là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, giảm các đầu mối, giảm số cán bộ lãnh đạo… Từ những mô hình thí điểm của Quảng Ninh, khi triển khai thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW, nhiều địa phương đã tham khảo và áp dụng theo lộ trình phù hợp. Từ năm 2015 đến nay, tỉnh đã thực hiện nhiều bước đi bài bản, đồng bộ: Sáp nhập, hợp nhất các cơ quan, đơn vị có chức năng tương đồng; nhất thể hóa một số chức danh lãnh đạo; thi tuyển cán bộ, lãnh đạo và gần đây nhất là thí điểm sớm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh - xã)…

Kết quả cho thấy những chuyển biến rõ rệt, Quảng Ninh đã sắp xếp 16 đơn vị hành chính cấp xã, 230 thôn, bản, khu phố, qua đó giảm được 115 thôn, bản; đồng thời tinh giản 887 công chức (tương đương 18,7%) và 2.280 viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập (tương đương 8,52%) so với giai đoạn trước. Việc tinh giản đầu mối không chỉ giúp tiết kiệm chi thường xuyên, mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả quản lý, tăng nguồn lực đầu tư cho hạ tầng và dịch vụ công thiết yếu, cải thiện chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Lãnh đạo tỉnh nhiều lần khẳng định quyết tâm chính trị cao trong đổi mới hệ thống chính trị, coi đây là “cuộc cách mạng trong cách quản trị địa phương”, với thước đo duy nhất là hiệu quả phục vụ nhân dân và doanh nghiệp. Chính quyết tâm này đã lan tỏa mạnh mẽ trong toàn hệ thống, tạo nên sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của đội ngũ cán bộ, công chức, đồng thời nhận được sự đồng thuận, ủng hộ ngày càng cao từ nhân dân.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, thời điểm 100 năm đất nước ta dưới sự lãnh đạo Đảng và 100 năm thành lập nước không còn xa, để đạt được các mục tiêu chiến lược, không chỉ đòi hỏi những nỗ lực phi thường, những cố gắng vượt bậc, mà còn không cho phép chúng ta chậm trễ, lơi lỏng, thiếu chính xác, thiếu đồng bộ, thiếu nhịp nhàng trên từng bước đi; muốn vậy cần khẩn trương thực hiện cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; càng làm sớm, càng có lợi cho dân, cho nước, không thể chậm trễ hơn được nữa.

Hưởng ứng lời hiệu triệu này, một lần nữa, Quảng Ninh trở thành địa phương tiên phong trong cả nước thực hiện cuộc cách mạng xây dựng bộ máy "tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả” theo chủ trương của Trung ương Đảng. Điều này thể hiện rõ ngay sau khi Trung ương có chỉ đạo thực hiện tổng kết, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII. Từ cuối năm 2024, tỉnh Quảng Ninh đã sớm thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, quyết liệt chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng, các cơ quan, đơn vị, địa phương đánh giá nghiêm túc, toàn diện về tình hình, kết quả đạt được, những hạn chế, vướng mắc và bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện Nghị quyết 18; đồng thời xây dựng và hoàn thiện các phương án sáp nhập, tinh gọn tổ chức bộ máy.

Tại Nghị quyết số 31-NQ/TU về phương hướng nhiệm vụ năm 2025 tỉnh xác định rõ mục tiêu: Tập trung sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng “Tinh - Gọn - Mạnh - Hiệu năng - Hiệu lực - Hiệu quả". Điều này cho thấy Quảng Ninh đã xác định quyết tâm chính trị cao nhất trong thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, coi đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của năm 2025. Trong đó, tỉnh sẽ tập trung thực hiện các giải pháp quan trọng như: Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; gắn với đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị…

Sự quyết tâm chính trị mạnh mẽ của tỉnh Quảng Ninh trong việc thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy không chỉ là chủ trương của Đảng và Nhà nước mà đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ và đồng thuận rất cao từ các tầng lớp nhân dân. Nhiều người dân cho rằng, việc tinh gọn bộ máy không chỉ là câu chuyện “giảm đầu mối” mà quan trọng là nâng cao chất lượng phục vụ, rút ngắn quy trình hành chính, tiết kiệm ngân sách để tái đầu tư phát triển. Các mô hình thí điểm ở Quảng Ninh thời gian qua đã chứng minh: Khi bộ máy tinh gọn, rõ người, rõ việc, hiệu quả điều hành tăng lên, cán bộ cơ sở gần dân, sát dân hơn, người dân cũng dễ tiếp cận thông tin và các dịch vụ công hơn trước.

Ông Nguyễn Ngọc Minh, đảng viên khu Hồng Hải 7A, chia sẻ:

Thời gian qua, tôi thấy bộ máy chính quyền ở tỉnh đã có nhiều đổi mới tích cực, thủ tục hành chính nhanh gọn hơn, cách làm việc cũng hiệu quả hơn trước. Người dân chúng tôi rất đồng tình và ủng hộ chủ trương tinh gọn bộ máy của Đảng. Bước vào giai đoạn mới, tôi mong tỉnh tiếp tục thực hiện mạnh mẽ hơn nữa việc sắp xếp tổ chức bên trong các cơ quan, giảm bớt tầng nấc trung gian để công việc được giải quyết nhanh hơn, thuận tiện hơn cho dân, như vậy sẽ phục vụ người dân tốt hơn, đáp ứng đúng nguyện vọng của bà con.

Ông Lương Văn Khuê, khu Thác Hàn, phường Móng Cái 2, chia sẻ:

Ngay từ cuối năm 2024, khi nghe về cuộc cách mạng tinh gọn, tôi đã tin tưởng với tư duy sâu, tầm nhìn rộng, quyết tâm chính trị cao, chắc chắn cuộc cách mạng do Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm khởi xướng sẽ được thực hiện thành công. Tổ chức bộ máy sau khi tinh gọn sẽ giảm thiểu các khâu trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, từ đó phục vụ doanh nghiệp và người dân một cách nhanh chóng, chủ động và hiệu quả hơn. Như thế thì được lợi nhất là người dân nên chúng tôi rất ủng hộ.

Trong hơn một thập kỷ qua, Quảng Ninh luôn được đánh giá là địa phương tiên phong, có nhiều cách làm sáng tạo trong đổi mới mô hình tổ chức bộ máy và cải cách hành chính. Từ chủ trương lớn của Trung ương về xây dựng nền hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, tỉnh đã cụ thể hóa thành nhiều giải pháp đột phá, phù hợp với điều kiện thực tiễn. Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh - xã) tiếp tục là bước đi mang tính chiến lược, giúp bộ máy hành chính tinh gọn hơn, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động cho cơ sở, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận các dịch vụ công nhanh chóng, minh bạch. Cùng với đó là hợp nhất các Ban quản lý dự án thành Ban quản lý khu vực; cải cách thủ tục hành chính toàn diện theo mô hình “Một cửa, một cửa liên thông” hiện đại. Tất cả đều thể hiện tầm nhìn dài hạn, quyết tâm chính trị và cách làm bài bản của tỉnh.

---

Cải cách bộ máy không đơn thuần là việc sắp xếp tổ chức, mà là quá trình đổi mới căn bản phương thức hoạt động của cả hệ thống chính trị, nhằm phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp. Mọi chủ trương, chính sách chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng hành động quyết liệt, thiết thực, được nhân dân đồng thuận và tham gia giám sát, xây dựng”.

Đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh.

---

Câu chuyện cải cách bộ máy ở Quảng Ninh không chỉ phản ánh sự đổi mới tư duy lãnh đạo, mà còn là minh chứng sinh động cho chân lý: Ý Đảng hợp lòng dân thì mọi khó khăn đều có thể vượt qua, mọi mục tiêu đều có thể trở thành hiện thực. Khi cải cách trở thành khát vọng chung của toàn xã hội, khi mỗi quyết sách được triển khai với tinh thần cầu thị, lắng nghe, vì nhân dân phục vụ, thì chắc chắn mục tiêu xây dựng nền hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả sẽ sớm trở thành hiện thực, góp phần đưa Quảng Ninh và đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên hội nhập.