Từ nghị trường Quốc hội đến các diễn đàn HĐND cơ sở, các đại biểu dân cử đã và đang trở thành cầu nối quan trọng, đưa tâm tư, nguyện vọng của đồng bào vùng dân tộc thiểu số (DTTS) tỉnh Quảng Ninh vào chính sách. Bằng sự tâm huyết và trách nhiệm, niềm tin của cử tri từng bước được đáp lại bằng những hành động cụ thể, để khoảng cách giữa miền ngược và miền xuôi ngày càng được thu hẹp, những bản làng từng heo hút nơi vùng cao nay đang chuyển mình thành những miền quê trù phú, bình yên và hạnh phúc.

Kể từ dấu mốc cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên ngày 6/1/1946 đến nay, tròn 80 năm hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam, những đại biểu dân cử luôn là nơi cử tri cả nước gửi gắm niềm tin và kỳ vọng. Tại Quảng Ninh, với đặc thù là địa phương có 43 dân tộc cùng sinh sống, trong đó 42 dân tộc thiểu số với hơn 162.000 người, chiếm 12,31% dân số toàn tỉnh, vấn đề dân tộc vì thế trở thành một trọng tâm xuyên suốt trong hoạt động của Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh.

Qua các nhiệm kỳ Quốc hội, Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh đã tham luận, nêu nhiều ý kiến chất vấn xác đáng, phản ánh trực diện đời sống của bà con thôn bản. Từ rất sớm, những vấn đề như: Cần quan tâm hơn nữa đến đồng bào miền núi; giám sát chặt chẽ các chương trình đầu tư cho vùng đồng bào DTTS; rút ngắn khoảng cách giàu nghèo ở các vùng và khu vực miền núi; bố trí vốn cho xóa đói giảm nghèo gắn với hướng dẫn khoa học kỹ thuật; ngân sách trợ cấp thuốc phòng bệnh cho đồng bào miền núi, vùng cao… đã được các đại biểu Quảng Ninh mạnh mẽ trình bày, chất vấn tại các kỳ họp Quốc hội.

Những đại biểu Quốc hội như Bàn Tiến Dũng (khóa IX), Linh Thị Xuân (khóa X) không chỉ đại diện cho tiếng nói của cử tri Quảng Ninh mà trên cương vị Ủy viên Hội đồng Dân tộc của Quốc hội còn thể hiện rõ bản lĩnh và trách nhiệm tại nghị trường. Từ sự am hiểu thực tiễn vùng đồng bào DTTS Quảng Ninh, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp mang tính bao trùm, góp phần hoàn thiện chính sách dân tộc ở tầm quốc gia, giúp Quốc hội ban hành các quyết sách có tính thực tiễn cao, trực tiếp giải quyết những "nút thắt" trong đời sống của đồng bào.

Trong nhiệm kỳ 2021-2025, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh tiếp tục dành sự quan tâm thường xuyên, sâu sát đối với vùng đồng bào DTTS. Thông qua hoạt động giám sát, Đoàn đã kịp thời chỉ ra những hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện, những bất cập trong cơ chế, chính sách của nhà nước và của tỉnh; đồng thời chủ động kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền nhằm hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về công tác dân tộc trên địa bàn.

Nếu sự quyết liệt tại nghị trường và vai trò giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội tạo ra hành lang pháp lý vĩ mô, thì công tác cụ thể hóa của cơ quan dân cử địa phương chính là mắt xích quyết định để chủ trương thực sự "chạm" tới từng bản làng. Trên cơ sở định hướng chiến lược từ trung ương, ngày 17/5/2021, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TU về phát triển bền vững kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm vững chắc quốc phòng - an ninh ở các xã, thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030.

Để hiện thực hóa nghị quyết chiến lược này, HĐND tỉnh Quảng Ninh đã khẩn trương ban hành Nghị quyết số 16/2021/NQ-HĐND ngày 16/7/2021 về phê duyệt Chương trình tổng thể phát triển bền vững kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm vững chắc quốc phòng - an ninh ở các xã, thôn, bản vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo giai đoạn 2021 - 2025. Đây chính là "đòn bẩy" nguồn lực, dồn sức từ ngân sách để cải thiện các tiêu chí về hạ tầng, giáo dục và y tế tại vùng khó.

Nhờ đó, giai đoạn 2021 - 2025, vùng DTTS của tỉnh đã có sự bứt phá mạnh mẽ. Trên 40 công trình trường học, phòng học, nhà bán trú tại các địa bàn khó khăn được sửa chữa, đầu tư xây mới; 100% các xã vùng đồng bào DTTS của tỉnh có trạm y tế đạt chuẩn. Tỷ lệ trẻ em đến trường duy trì trên 98% và tỷ lệ người dân tham gia Bảo hiểm y tế đạt tới 98,5%; các chính sách an sinh, phúc lợi xã hội được duy trì và phát huy hiệu quả; hoàn thành nhiều mục tiêu phát triển văn hóa, xã hội, con người của cả giai đoạn 2021-2025. Chất lượng đời sống nhân dân được nâng cao, cải thiện rõ rệt. Thu nhập bình quân đầu người vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo của tỉnh đạt 83,79 triệu đồng/người/năm (tăng 40,09 triệu đồng/người/năm so với năm 2020).

Tỉnh đã hoàn thành trước 3 năm chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, chuyển sang thực hiện theo chuẩn nghèo đa chiều của tỉnh, cao hơn mức bình quân chung của cả nước; tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng, bổ sung các tiêu chí/chỉ tiêu đạt chuẩn nông thôn mới theo bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 đối với các xã vùng đồng bào DTTS, miền núi, biên giới, hải đảo. Tỉnh Quảng Ninh cũng đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới năm 2024.

Cùng với cả nước, từ ngày 1/7/2025, tỉnh Quảng Ninh chính thức thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó sáp nhập 171 đơn vị hành chính cấp xã thành 54 xã, phường, đặc khu. Tình hình mới đặt ra những yêu cầu mới không chỉ đối với bộ máy quản lý, mà còn trực tiếp thử thách vai trò, bản lĩnh của người đại biểu dân cử ở cơ sở. Chính tại cấp xã, cấp thôn - nơi gần dân, sát dân nhất - tiếng nói và trách nhiệm của đại biểu HĐND trở thành cầu nối quan trọng để chủ trương, chính sách đi vào cuộc sống.

Thôn Khe Phương, xã Kỳ Thượng từng là một trong những thôn khó khăn nhất của tỉnh Quảng Ninh, song 5 năm qua, nơi đây đã có sự chuyển mình mạnh mẽ từ một vùng khó trở thành một điểm đến du lịch miền núi hấp dẫn. Sau khi mô hình du lịch cộng đồng đầu tiên được hình thành tại Khe Phương, mô hình thứ hai cũng đang được khởi tạo với kỳ vọng về một làng du lịch cộng đồng ngay trên đỉnh Thiên Sơn. Đằng sau sự phát triển ấy là sự đóng góp thầm lặng của những đại biểu HĐND xã như anh Bàn Văn Vy, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Khe Phương, đại biểu HĐND xã Kỳ Thượng.

Để có được một Khe Phương vừa bản sắc vừa mến khách như hôm nay, anh Bàn Văn Vy cùng các đại biểu dân cử của xã đã miệt mài “đi từng ngõ, gõ từng nhà” xây dựng niềm tin, kết nối tiếng nói cử tri với doanh nghiệp. Từ đó tạo sự thống nhất, đồng thuận cao trong xây dựng mô hình du lịch cộng đồng, để mô hình phát triển đúng như cam kết mang lại sinh kế cho người dân và tôn trọng, bảo tồn văn hóa truyền thống của cộng đồng dân cư.

Anh Vy chia sẻ: “Qua các cuộc tiếp xúc cử tri, bà con đều mong muốn xã sớm triển khai quy hoạch, trọng tâm là xây dựng điểm du lịch ngay tại thôn Khe Phương. Đây sẽ là căn cứ để tỉnh và xã có chính sách hỗ trợ kịp thời. Chỉ cần có quy hoạch, người dân sẽ đồng loạt bắt tay vào làm ngay để phát triển kinh tế”.

Ở những thôn bản vùng sâu, vùng xa của tỉnh, người đại biểu dân cử không chỉ là người phiên dịch những khái niệm, chính sách, thuật ngữ pháp luật thành ngôn ngữ gần gũi của đồng bào, họ còn là những người kiểm nghiệm thực tiễn quan trọng. Bằng trải nghiệm trực tiếp từ cuộc sống, lao động, sản xuất, các đại biểu hiểu rõ nơi nào cần được hỗ trợ làm đường, hộ dân nào cần hỗ trợ vốn phát triển du lịch hay phong tục nào cần bảo tồn và phát huy, làm mới như thế nào để đưa thành sản phẩm du lịch.

Tại thôn Khe Tiền (xã Hoành Mô, tỉnh Quảng Ninh), khi nhắc tới anh Dường Phúc Thím, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn, đại biểu HĐND xã, bà con nào cũng tin tưởng và nể phục. Trong khi nhiều hộ dân còn đắn đo chưa hiểu du lịch cộng đồng là gì, anh Thím đã quyết định dựng lên mô hình homestay từ chính nếp nhà đất truyền thống của gia đình. Với anh, đây không đơn thuần là một cuộc thử sức làm kinh tế mà là trách nhiệm của người đại biểu: Phải tự mình "mở đường" để đúc rút kinh nghiệm trước khi vận động cộng đồng.

Anh Thím chia sẻ: "Bà con mình còn e dè vì chưa biết du lịch cộng đồng có thành công hay không. Mình làm đại biểu, mình phải làm trước để bà con có cái mà soi vào, mà học theo". Từ những trăn trở của một người trực tiếp làm du lịch, anh nhận ra rằng, để chính sách thực sự đi vào đời sống, chỉ có vốn thôi là chưa đủ.

Tại các diễn đàn của HĐND xã, anh Thím đã mang đến những kiến nghị giàu tính thực tiễn. “Bên cạnh việc hướng dẫn bà con tuân thủ các quy định, cần đặc biệt chú trọng "cầm tay chỉ việc", đào tạo nghề du lịch bài bản. Cũng cần phát huy vai trò của các tổ, nhóm du lịch cộng đồng để người dân giúp nhau làm du lịch” - anh Thím nói.

Thực tế cho thấy, nhiều mô hình du lịch cộng đồng tiên phong, hướng tới phát triển bền vững tại Quảng Ninh hiện nay như Kỳ Thượng Am Váp Farm, CLB bảo tồn văn hóa Dao Thanh Phán gắn với phát triển du lịch tại thôn Khe Tiền hay mô hình du lịch cộng đồng thôn Khe Sú (phường Yên Tử)… đều ghi dấu vai trò hạt nhân của các đại biểu dân cử.

Tròn 80 năm kể từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam, cùng những bước chuyển mạnh mẽ của đất nước và của tỉnh Quảng Ninh, giá trị của mỗi quyết sách được kiểm chứng bằng hiệu quả trong đời sống nhân dân. Và khi mỗi đại biểu thực sự gần dân, sát dân, chính sách không còn dừng lại ở văn bản, mà trở thành động lực phát triển ngay từ cơ sở.