Tự hào về truyền thống lịch sử cách mạng hào hùng, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” của vùng Mỏ: Quảng Ninh, nơi thực sự đáng đến và đáng sống. Với tình yêu lịch sử, yêu quê hương, đất nước, yêu văn hóa, con người Việt Nam, mỗi người dân Việt Nam, nhất là thanh thiếu niên học sinh hãy là “đại sứ lịch sử số” để ngày càng lan tỏa lòng yêu nước, truyền thống lịch sử, niềm tự hào Việt Nam đến bạn bè trên mọi miền đất nước và quốc tế.

Đừng để lịch sử rời xa học sinh

Trong thời đại số, thanh thiếu niên, học sinh dễ dàng tiếp cận các xu hướng trên mạng xã hội, những bộ phim hay trò chơi trực tuyến mới. Tuy nhiên, khi nhắc đến lịch sử dân tộc, không ít học sinh vẫn cảm thấy đây là môn học khó nhớ, nhiều sự kiện và chủ yếu phục vụ cho các kỳ kiểm tra. Vì vậy, mặc dù đã được trang bị nhiều kiến thức lịch sử, nhưng không ít học sinh vẫn chưa thực sự hiểu hết ý nghĩa của những sự kiện ấy đối với sự phát triển của đất nước ngày hôm nay.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa học sinh ngày nay không yêu lịch sử. Thực tế cho thấy, những câu chuyện về các cuộc kháng chiến hào hùng, về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, về Đảng Cộng sản Việt Nam, về các vị lãnh tụ, các anh hùng dân tộc hay những di tích lịch sử vẫn luôn thu hút sự quan tâm của nhiều bạn trẻ, nhất là những bạn học sinh ham đọc sách lịch sử, mong muốn tìm hiểu chuyên sâu về lịch sử, theo đuổi niềm đam mê lịch sử và nghiên cứu lịch sử. Điều này cho thấy lịch sử chưa hề mất đi sức hấp dẫn, mà vấn đề nằm ở cách tiếp cận và truyền tải. Trong khi học sinh ngày càng quen thuộc với những hình ảnh trực quan, video ngắn và các nền tảng tương tác hiện đại, việc học lịch sử ở một số nơi vẫn còn nặng về ghi nhớ sự kiện, ngày tháng và nhân vật. Điều đó khiến lịch sử đôi khi trở thành kiến thức cần học thuộc hơn là những câu chuyện cần được khám phá.

Học lịch sử, khám phá lịch sử, giáo dục truyền thống, lý tưởng cách mạng, đây là vấn đề cần được quan tâm đúng mức. Nếu ngày nay, thanh thiếu niên học sinh dần xa lịch sử thì không chỉ một môn học bị ảnh hưởng mà còn tác động đến việc bồi đắp tình yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tự hào về văn hóa và truyền thống dân tộc, ước mơ và hoài bão cống hiến. Trong kỷ nguyên phát triển mới, giáo dục, bồi đắp tình yêu lịch sử trong học sinh không chỉ là đổi mới phương pháp giáo dục mà còn là nhiệm vụ quan trọng để bồi dưỡng bản lĩnh, lý tưởng và khát vọng cống hiến cho thế hệ tương lai. Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ quan điểm chỉ đạo: Khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hoá, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển . Và như vậy, để khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển không thể không có tình yêu quê hương đất nước, không thể không yêu lịch sử dân tộc, không thể không có niềm tự hào về lịch sử cách mạng và càng không thể nào quên được vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam và đóng góp vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lịch sử - vắc xin tư tưởng của thanh thiếu niên, học sinh. Lịch sử không chỉ là một môn học trong nhà trường mà còn là ký ức của dân tộc, nguồn cội của lòng yêu nước và nền tảng hình thành bản lĩnh của thế hệ trẻ. Những trang sử hào hùng không chỉ kể về quá khứ mà còn giúp chúng ta hiểu rõ giá trị của hòa bình, độc lập và những thành quả mà các thế hệ cha anh đã hy sinh để vun đắp. Qua đó bồi đắp thêm lòng yêu nước, lý tưởng cách mạng, bản lĩnh, đạo đức, lối sống cho thanh niên và hơn hết giáo dục lịch sử và yêu lịch sử góp phần xây dựng, hình thành lớp người mới xã hội chủ nghĩa, nâng cao tinh thần “tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc”, tinh thần khởi nghiệp và khát vọng cống hiến của thanh niên; nâng cao nhận thức, trách nhiệm, phát huy vai trò của thanh niên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

Người hiểu lịch sử sẽ có khả năng nhận diện tốt hơn trước những thông tin sai lệch và các luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng. Khi hiểu được giá trị của độc lập, tự do và những thành quả cách mạng, thế hệ trẻ sẽ thêm trân trọng hiện tại, củng cố niềm tin vào tương lai đất nước. Đây cũng là lý do các thế lực thù địch luôn tìm cách bóp méo lịch sử, tác động vào nhận thức của giới trẻ, tới học sinh, sinh viên.

Lịch sử có thể coi như một “vắc xin tư tưởng” đặc biệt. Nếu vắc xin giúp con người tạo sức đề kháng trước bệnh tật thì lịch sử giúp thế hệ trẻ, nhất là học sinh trong các trường phổ thông có “sức đề kháng” trước thông tin sai trái, những luận điệu chống phá và các biểu hiện làm suy giảm niềm tin xã hội. Trong kỷ nguyên số, khi học sinh hằng ngày tiếp nhận lượng lớn thông tin từ internet và mạng xã hội, thì “vắc xin tư tưởng” ấy càng trở nên cần thiết. Chỉ khi hiểu lịch sử, yêu lịch sử và tự hào về truyền thống dân tộc, thế hệ trẻ mới có thể xây dựng nền tảng nhận thức vững chắc, bản lĩnh và trách nhiệm công dân. Đó cũng chính là một trong những cách thiết thực để góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ gốc rễ, từ nhận thức và niềm tin của mỗi học sinh.

Hãy để học sinh sống cùng lịch sử

Nhằm cụ thể hóa chủ trương đổi mới, đột phá giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị, giáo dục lịch sử càng cần được đổi mới theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học, gắn kiến thức với thực tiễn và chuyển đổi số. Học sinh không chỉ tiếp nhận tri thức lịch sử mà cần được trải nghiệm, khám phá, sáng tạo và vận dụng kiến thức vào cuộc sống. Đây cũng là cơ sở quan trọng để hình thành thế hệ “công dân số” có bản lĩnh, trách nhiệm, năng lực thích ứng và khát vọng cống hiến trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Thay vì chỉ học lịch sử hãy để học sinh “sống cùng lịch sử”, được trải nghiệm cùng lịch sử, được “đắm mình” trong dòng chảy lịch sử, có như vậy mới thấy yêu lịch sử, đam mê lịch sử, tự hào truyền thống, yêu nước, yêu dân tộc. Nếu lịch sử là một “vắc xin tư tưởng” đối với thế hệ trẻ, với học sinh thì vấn đề đặt ra là làm thế nào để học sinh yêu lịch sử, hiểu lịch sử và chủ động tìm đến lịch sử. Điều quan trọng không chỉ là học lịch sử mà còn phải giúp học sinh được “sống cùng lịch sử” thông qua những trải nghiệm thực tế và phương pháp tiếp cận phù hợp với thời đại số.

Mặc dù việc dạy và học lịch sử đã có nhiều đổi mới, song ở một số nơi, học sinh vẫn chủ yếu tiếp cận kiến thức qua sách giáo khoa và việc ghi nhớ sự kiện. Điều đó là cần thiết nhưng chưa đủ để khơi dậy niềm yêu thích lịch sử. Học sinh sẽ cảm nhận lịch sử sâu sắc hơn khi được trực tiếp trải nghiệm tại các di tích, bảo tàng và địa danh lịch sử, những điểm du lịch văn hóa đã được đến, được đi, được trải nghiệm.

Quảng Ninh, nơi được ví như một “Việt Nam thu nhỏ”, không chỉ Nhân dân mà mỗi thanh thiếu niên, học sinh trên mảnh đất thân yêu này cũng rất tự hào về vùng đất truyền thống, vùng đất cách mạng và văn hóa, nơi có nhiều di tích lịch sử văn hóa, tự hào có di sản thế giới, tự hào với hàng loạt công trình kiến trúc độc đáo, xứng tầm khu vực và quốc tế. Quảng Ninh là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa với nhiều “lớp học lịch sử” đặc biệt. Những bài học về Phật hoàng Trần Nhân Tông tại Khu di tích và danh thắng Yên Tử, về chiến thắng Bạch Đằng tại khu di tích bãi cọc lịch sử hay các hoạt động trải nghiệm tại Bảo tàng Quảng Ninh sẽ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về lịch sử dân tộc, lòng yêu nước và truyền thống dựng nước, giữ nước của cha ông. Đặc biệt tự hào có Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, cùng Vịnh Bái Tử Long, Di sản văn hóa thế giới- Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn – Kiếp Bạc, trong đó Yên Tử với niềm tự hào không chỉ là điểm du lịch hấp dẫn, nơi tìm về cội nguồn Phật giáo Trúc Lâm của Nhân dân, Phật tử, du khách mà còn là một điểm trải nghiệm, dã ngoại bổ ích cho thế hệ trẻ, cho học sinh, sinh viên khám phá, tìm hiểu và trân trọng trang sử hào hùng của cha ông. Một số công trình như Quảng trường 30/10, Cung quy hoạch, Thư viện - Bảo tàng Quảng Ninh, Sunwell,... đã và đang là những nơi checkin hấp dẫn, trở thành điểm đến không thể bỏ qua trong hành trình khám phá du lịch, mà còn là điểm giáo dục lịch sủ tuyệt vời cho học sinh.   

Khi được trực tiếp tìm hiểu, trải nghiệm và lan tỏa các giá trị lịch sử, học sinh sẽ dần hình thành niềm yêu thích, lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước. Đó cũng là con đường bền vững để bồi đắp lòng yêu nước, xây dựng bản lĩnh cho thế hệ trẻ và góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ những điều gần gũi nhất trong môi trường học đường.

Trong kỷ nguyên số, làm thế nào để học sinh ngày càng yêu lịch sử, thêm yêu quê hương, đất nước và tự hào dân tộc. Dạy và học lịch sử càng cần xác định vị trí quan trọng ưu tiên, trong đó đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo, podcast, video ngắn hay các dự án sáng tạo nội dung số. Những hình thức này sẽ giúp lịch sử trở nên trực quan, sinh động và gần gũi hơn với học sinh. Hãy để học sinh sống cùng lịch sử thay vì học lịch sử, học sinh sẽ là người kể chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ và cách tiếp cận của chính thế hệ mình.    

 Từ tình yêu lịch sử đến vai trò “Đại sứ lịch sử số”

Trong kỷ nguyên số, học sinh không chỉ là người tiếp nhận mà còn là người tạo và lan tỏa thông tin mỗi ngày. Chỉ với một thiết bị kết nối internet và một tài khoản mạng xã hội, mỗi học sinh đều có thể tác động đến nhận thức của cộng đồng. Nếu các thế lực thù địch lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc lịch sử thì thế hệ trẻ cũng hoàn toàn có thể sử dụng chính môi trường đó để lan tỏa những giá trị tốt đẹp của văn hóa con người Việt Nam, truyền thống yêu nước, lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc. Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII đã xác định mục tiêu trong nhiệm kỳ 2022-2027: Xây dựng thế hệ thanh niên thời kỳ mới có lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, có bản lĩnh, hoài bão, có đạo đức tốt, có trí thức sâu rộng, thể chất khỏe mạnh và tâm hồn giàu bản sắc văn hóa Việt Nam.

Những năm qua, tỉnh Quảng Ninh luôn xác định công tác giáo dục lý luận chính trị, lịch sử Đảng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, là yếu tố nền tảng để bồi đắp tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và trách nhiệm đối với sự nghiệp cách mạng. 

Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh và các cấp, các ngành luôn quan tâm công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, truyền thống lịch sử, đạo đức, lối sống cho thanh thiếu niên, học sinh. Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của Tỉnh ủy về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh đã tạo cơ sở quan trọng để xây dựng thế hệ thanh niên với các phẩm chất: Bản lĩnh – Tự cường – Tiên phong sáng tạo – Khát vọng cống hiến – Làm chủ tương lai. Vì vậy, giáo dục lịch sử và lý tưởng cách mạng ngày càng có ý nghĩa đặc biệt đối với thế hệ trẻ. Hằng năm, hoạt động nghiên cứu, biên soạn lịch sử gắn với công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức như văn hóa, văn nghệ, cổ động trực quan, thông tin cơ sở, góp phần lan tỏa sâu rộng các giá trị truyền thống đến Nhân dân, học sinh, sinh viên. Từ năm 2018 đến 2025, toàn tỉnh đã tổ chức trên 400 lớp bồi dưỡng, phát triển đoàn viên, kết nạp hơn 126.000 đoàn viên mới; giai đoạn 2018-2024, các tổ chức đoàn giới thiệu trên 29.000 đoàn viên ưu tú cho Đảng, trong đó hơn 16.800 đồng chí được kết nạp. Nhiều lễ kết nạp được tổ chức tại các “địa chỉ đỏ”, di tích lịch sử, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống và lý tưởng cách mạng cho thanh niên.

Quảng Ninh tự hào có trên 600 di tích, cụm di tích lịch sử - văn hóa và danh thắng, trong đó có 8 di tích quốc gia đặc biệt, trên 50 di tích cấp quốc gia, trên 80 di tích cấp tỉnh và hơn 470 di tích đã được kiểm kê, phân loại. Đây là nguồn tài sản văn hóa, lịch sử quý giá, đồng thời là tư liệu trực quan sinh động phục vụ hiệu quả công tác giáo dục lịch sử, nhất là giáo dục lịch sử địa phương, giúp học sinh hiểu đúng và sâu sắc hơn về truyền thống dân tộc và quê hương

Ông Hoàng Đại Dương, Phó Trưởng phòng Lý luận chính trị, lịch sử Đảng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh cho rằng, giáo dục lịch sử truyền thống và di sản văn hóa có vai trò quan trọng trong việc trang bị cho học sinh, sinh viên, thanh niên những hiểu biết cơ bản về giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống tốt đẹp của dân tộc, quê hương Quảng Ninh; từ đó bồi đắp lòng tự hào, ý thức trách nhiệm trong bảo tồn, phát huy các di tích lịch sử, di sản văn hóa. Trong giai đoạn hiện nay, nâng cao chất lượng công tác giáo dục lịch sử truyền thống không chỉ là nhiệm vụ quan trọng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 17-NQ/TU mà còn góp phần lan tỏa các giá trị đặc trưng của Quảng Ninh và xây dựng con người Quảng Ninh phát triển toàn diện với những phẩm chất: “Bản lĩnh, Tự cường, Kỷ cương, Đoàn kết, Nghĩa tình, Hào sảng, Sáng tạo, Văn minh”.

Phát biểu tại cuộc làm việc giữa Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh, Đoàn công tác Viện lịch sử Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (năm 2025), bà Châu Thị Hoài Thu, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh khẳng định: việc biên soạn lịch sử địa phương, môn giáo dục lịch sử địa phương đã được đưa vào giảng dạy ở tất cả cấp học của tỉnh. 100% các trường đã triển khai nội dung giáo dục địa phương theo đúng hướng dẫn của các cấp. 

Nhà giáo ưu tú Khổng Thị Thu Trang (trường THPT Chuyên Hạ Long) với chuyên ngành Sư phạm Lịch sử, với trên 20 năm làm nhiệm vụ giáo dục, là giáo viên cốt cán bộ môn Lịch sử của Trường THPT chuyên Hạ Long, Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh. Cô Thu Trang chia sẻ: Lịch sử là môn học có vai trò quan trọng trong giáo dục tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào về truyền thống dân tộc cho học sinh, nhưng ở góc độ nào đó, vẫn có tư duy cho rằng đây là môn phụ. Môn Lịch sử lại “khô”, “khó”, nhiều con số, sự kiện, nên học sinh ngại học, ít hào hứng với môn học. Bí quyết để lịch sử không đơn thuần là bài học trên giấy và không mấy thiết thực với học sinh, mà còn là bài học để các em vận dụng vào cuộc sống. Cách làm là giúp học sinh rút ra từ lịch sử những quy luật, bài học, sau đó vận dụng đưa những giá trị lịch sử áp dụng vào cuộc sống hiện tại.

Từ chia sẻ của Nhà giáo ưu tú Thu Trang có thể thấy, việc giáo dục lịch sử cần được đổi mới bằng nhiều hình thức phong phú, không chỉ trong lớp học mà còn thông qua các hoạt động tọa đàm, ngoại khóa, trải nghiệm thực tế tại các di tích lịch sử địa phương. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức sinh động hơn mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và tình yêu quê hương. Mỗi nhà trường, địa phương có thể xây dựng và nhân rộng mô hình “Mỗi học sinh là một đại sứ lịch sử số”. Để trở thành một “đại sứ lịch sử số”, trước hết học sinh cần hiểu lịch sử, tích cực tìm hiểu truyền thống quê hương, đất nước và các nhân vật lịch sử. Từ nền tảng đó, các em có thể kể những câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ của thế hệ mình thông qua video ngắn, podcast, infographic, bài viết hoặc các sản phẩm sáng tạo trên nền tảng số, góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với giới trẻ.

Nghị quyết số 71-NQ/TW cũng đặt ra yêu cầu xây dựng nền giáo dục hiện đại, phát triển toàn diện con người Việt Nam, trong đó năng lực số, tư duy sáng tạo, khả năng làm chủ công nghệ và trách nhiệm xã hội là những năng lực cốt lõi của thế hệ trẻ. Mô hình “Đại sứ lịch sử số” là cách tiếp cận phù hợp, giúp học sinh vừa nâng cao hiểu biết lịch sử, vừa rèn luyện kỹ năng số, kỹ năng truyền thông và sáng tạo nội dung tích cực trên không gian mạng. Mỗi học sinh có thể lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc bằng những việc làm thiết thực như giới thiệu danh thắng Yên Tử, chiến thắng Bạch Đằng hay truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” của vùng mỏ Quảng Ninh trên các nền tảng số; đồng thời biết kiểm chứng thông tin, nhận diện đúng - sai và ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng. Trong kỷ nguyên số, lịch sử không chỉ được lưu giữ trong sách vở hay bảo tàng mà còn hiện diện trong đời sống hằng ngày. Khi được truyền cảm hứng và tiếp cận bằng những phương thức hiện đại, học sinh sẽ nhận thấy lịch sử không chỉ là môn học mà còn là nền tảng bồi đắp nhân cách, lý tưởng sống, lòng yêu nước và khát vọng cống hiến.

Mỗi học sinh hôm nay hoàn toàn có thể trở thành một “Đại sứ lịch sử số” – người hiểu lịch sử, trân trọng lịch sử và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc bằng tri thức, sự sáng tạo và trách nhiệm của tuổi trẻ. Bởi muốn xây dựng tương lai vững chắc thì phải hiểu và trân trọng quá khứ; muốn vững tin bước tới ngày mai thì cần gìn giữ những giá trị lịch sử của dân tộc hôm nay.

Để công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, truyền thống lịch sử hiệu quả

“Một dân tộc muốn đi xa phải biết mình đã đi từ đâu”. Lịch sử chính là nơi lưu giữ hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam qua hàng nghìn năm. Những trang sử hào hùng, những chiến công bảo vệ Tổ quốc và sự hy sinh của các thế hệ cha anh giúp thế hệ trẻ hiểu rằng hòa bình, độc lập hôm nay được đánh đổi bằng biết bao công sức, máu xương và lòng yêu nước. Thời gian tới, mỗi cấp, mỗi ngành cần quan tâm hơn các nội dung:

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân về vai trò, tầm quan trọng của công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ trong giai đoạn đổi mới của đất nước; các nội dung xây dựng Đảng về đạo đức, nêu cao tính tiền phong, gương mẫu, tinh thần tự giác tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng viên được đặt ra tại Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Xem đây là nhiệm vụ chiến lược, cấp bách, quan trọng và lâu dài, cần ưu tiên các nguồn lực để thực hiện. Xây dựng, nhân rộng các cách làm hay, sáng tạo, mô hình mới trong giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh thiếu nhi.

Thứ hai, thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên, học sinh. Không để thanh thiếu niên, học sinh nào đứng ngoài tổ chức đoàn, hội. Đa dạng hóa các kênh truyền thông, phát huy tối đa thế mạnh của các phương tiện truyền thông hiện đại, Internet, mạng xã hội, chuyển đổi số trong công tác bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ.

Thứ ba, tiếp tục nghiên cứu, phát huy có hiệu quả các ấn phẩm, tài liệu lịch sử, truyện đọc lịch sử đã được xuất bản, các đề cương tuyên truyền, giáo dục truyền thống lịch sử của Đảng, của tỉnh bằng nhiều hình thức truyền tải đến các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ; nghiên cứu, biên soạn, cập nhật thêm một số nội dung, tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 17-NQ/TU vào các cuốn sách lịch sử đảng bộ, tài liệu giáo dục địa phương các cấp.

Thứ tư, các cơ sở giáo dục của tỉnh từ mầm non đến trung học phổ thông cần phối hợp với cha mẹ học sinh, các cơ quan quản lý văn hoá, các cơ sở, thiết chế văn hoá để tổ chức hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm thiết thực gắn với các điểm di tích lịch sử của địa phương trong giáo dục lịch sử truyền thống góp phần đẩy mạnh, hướng dẫn hoạt động nhận thức cho học sinh, giúp hình thành ở học sinh một hệ thống các quan điểm, các khái niệm về nhận thức thế giới xung quanh.

Thứ năm, khuyến khích, tạo điều kiện để đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tác, phổ biến, biểu diễn các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị về tư tưởng và nghệ thuật, góp phần định hướng, giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ. Quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, đẩy mạnh xã hội hóa; bảo đảm thiết chế tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao cho thanh thiếu niên học sinh.

Thứ sáu, tiếp tục xây dựng môi trường lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho thế hệ trẻ được học tập, lao động, cống hiến và trưởng thành. Tăng cường công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội, các ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội từ Trung ương đến cơ sở trong giáo dục thế hệ trẻ; tăng cường giáo dục kỹ năng sống, bồi dưỡng năng lực số, phát huy vai trò “đại sứ lịch sử số”. Chú trọng tổ chức nhiều hoạt động gia tăng vai trò, trách nhiệm và nâng cao bản lĩnh của thế hệ trẻ Quảng Ninh “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung” trong tham gia công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị các cấp.

 Trên hành trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ở kỷ nguyên mới, tình yêu lịch sử sẽ là nền tảng để bồi đắp lòng yêu nước, hình thành bản lĩnh, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến và xây dựng niềm tin cho thế hệ trẻ. Đó cũng là “lá chắn” vững chắc góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ nhận thức, niềm tin và trách nhiệm của thế hệ thanh thiếu niên, học sinh Việt Nam.

Giữ lửa lịch sử hôm nay chính là thắp sáng tương lai ngày mai. Khi mỗi thanh thiếu niên học sinh đều mang trong mình lòng yêu nước, niềm tự hào về lịch sử dân tộc, đủ bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng, thế hệ trẻ Việt Nam sẽ tự tin, vững vàng tiếp bước cha anh, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Kỷ nguyên số: cơ hội và thách thức, trách nhiệm và khát vọng vươn lên

Từ những bài học ở gia đình và nhà trường, thế hệ trẻ hôm nay ngày càng hiểu sâu sắc hơn về lịch sử đấu tranh dựng nước, giữ nước của dân tộc, vai trò lãnh đạo của Đảng và những hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh. Đó không chỉ là niềm tự hào dân tộc mà còn là hành trang quý giá cho tương lai.

Ngày nay, thế hệ trẻ đang sống trong kỷ nguyên số - kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ. Việc tiếp cận thông tin trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn bao giờ hết, mở ra nhiều cơ hội học tập, sáng tạo và hội nhập. Tuy nhiên, bên cạnh những thông tin tích cực vẫn tồn tại không ít thông tin sai sự thật, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng hoặc làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Đáng lo ngại hơn, những nội dung này thường được thể hiện dưới hình thức hấp dẫn, dễ lan truyền trên không gian mạng, khiến thanh thiếu niên dễ tiếp nhận mà chưa kịp kiểm chứng. Đối với học sinh và thanh thiếu niên, đây là một thách thức không nhỏ. Tuổi trẻ luôn mang trong mình khát vọng học hỏi, khám phá và khẳng định bản thân, nhưng cũng là giai đoạn nhận thức xã hội và kinh nghiệm sống còn hạn chế. Nếu không được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh, thanh thiếu niên rất dễ bị tác động bởi những thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Chính vì vậy, trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ của các cấp, các ngành hay của người lớn mà còn là trách nhiệm của thế hệ trẻ. Mỗi học sinh cần nâng cao nhận thức, chủ động tiếp cận thông tin từ các nguồn chính thống, rèn luyện tư duy phản biện, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm và lan tỏa những giá trị tích cực. Đó cũng chính là cách để thế hệ trẻ góp phần bảo vệ những thành quả cách mạng, củng cố niềm tin xã hội và chung tay xây dựng đất nước ngày càng phát triển trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Kỷ nguyên số mang đến nhiều cơ hội học tập, kết nối và sáng tạo, nhưng cũng tạo điều kiện để các thông tin sai trái, xuyên tạc lan truyền nhanh chóng trên không gian mạng. Nhiều nội dung xấu độc được ngụy trang tinh vi, đánh vào tâm lý tò mò của người dùng internet, đặc biệt là lứa tuổi học sinh và thanh thiếu niên.

 Trước hết, “bẫy lịch sử”. Các đối tượng cố tình cắt ghép sự kiện, bóp méo sự thật hoặc xuyên tạc những trang sử vẻ vang của dân tộc. Nhiều bài viết, video sử dụng những tiêu đề hấp dẫn như “sự thật chưa từng được tiết lộ” hay “góc nhìn khác về lịch sử” để tạo cảm giác khách quan, nhưng thực chất nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, bôi nhọ các lãnh tụ cách mạng và làm suy giảm niềm tự hào dân tộc. 

Thứ hai, “bẫy cảm xúc”. Lợi dụng các vụ việc được dư luận quan tâm, các đối tượng tìm cách thổi phồng, suy diễn hoặc quy chụp bản chất sự việc nhằm kích động tâm lý bức xúc, hoài nghi, từ đó dẫn dắt người xem đến những nhận thức sai lệch về tình hình đất nước và hoạt động của các cơ quan nhà nước.

Thứ ba, nguy cơ khác đang xuất hiện trong môi trường trò chơi trực tuyến. Nhiều trò chơi hiện nay cho phép người chơi trò chuyện, kết nối và tham gia các cộng đồng trực tuyến. Lợi dụng điều này, một số đối tượng sử dụng tài khoản ẩn danh để phát tán thông tin sai lệch, lôi kéo người chơi tham gia các hội nhóm có nội dung tiêu cực hoặc chia sẻ các quan điểm xuyên tạc lịch sử, tình hình đất nước. Đây là nguy cơ đáng quan tâm bởi học sinh là nhóm thường xuyên sử dụng internet và các nền tảng trực tuyến.

Thực tế cho thấy phần lớn các thông tin sai trái không xuất hiện dưới dạng cực đoan ngay từ đầu mà thường được che giấu khéo léo dưới vỏ bọc của những câu chuyện hấp dẫn hoặc những ý kiến có vẻ khách quan. Vì vậy, không ít học sinh vô tình chia sẻ hoặc lan truyền những nội dung chưa được kiểm chứng. Trong mọi thời kỳ, muốn làm suy yếu một dân tộc thì trước hết phải tác động đến nhận thức và niềm tin của thế hệ trẻ. Do đó, việc nhận diện đúng các thủ đoạn trên không gian mạng không chỉ giúp học sinh tự bảo vệ mình mà còn góp phần bảo vệ những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ cha anh đã dày công xây dựng và gìn giữ.

“Tại sao phải bảo vệ nền tảng tư tưởng? với lứa tuổi học sinh, có liên quan gì đâu?”. Câu hỏi ấy rất chính đáng, nhiều bạn trẻ nhận thấy rằng mọi cuộc chiến tranh xâm lược trong quá khứ không chỉ diễn ra bằng súng đạn mà còn bằng những âm mưu làm lung lay niềm tin, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc và làm suy yếu ý chí của Nhân dân. Trong suốt chiều dài lịch sử, dân tộc Việt Nam đã nhiều lần vượt qua những thách thức đó nhờ tinh thần đoàn kết, lý tưởng đúng đắn và niềm tin vững chắc vào con đường đã lựa chọn. Điều đó cho thấy sức mạnh của một quốc gia không chỉ nằm ở tiềm lực kinh tế hay quốc phòng mà còn ở nền tảng tư tưởng và niềm tin của Nhân dân.

Ngày nay, các thế lực thù địch chuyển từ những phương thức truyền thống sang sử dụng mạng xã hội, nền tảng số và các công cụ truyền thông hiện đại để tác động đến nhận thức xã hội. Nếu trong chiến tranh mục tiêu là chiếm đất đai thì trong thời bình, mục tiêu là tác động đến nhận thức và niềm tin của con người. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng chính là bảo vệ sự ổn định và tương lai phát triển của đất nước. Đối với thế hệ trẻ, nhận diện và đấu tranh với thông tin sai trái không chỉ là trách nhiệm công dân mà còn là biểu hiện của lòng yêu nước trong thời đại số. Yêu nước hôm nay không chỉ là học tập và rèn luyện tốt mà còn là biết bảo vệ sự thật, bảo vệ lịch sử và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc trên không gian mạng.

Mỗi học sinh là “lá chắn số” bằng bản lĩnh, trí thức và trách nhiệm

Từ nhận diện những thủ đoạn tinh vi của các thế lực thù địch trên không gian mạng, nhiều học sinh đặt ra câu hỏi: Thế hệ trẻ, học sinh có thể làm gì để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng? Dù còn ngồi trên ghế nhà trường, học sinh hoàn toàn có thể trở thành những “lá chắn” vững vàng bằng chính tri thức, bản lĩnh và trách nhiệm của mình.

Thứ nhất, cần rèn luyện tư duy phản biện - “vũ khí” quan trọng của công dân số. Trong môi trường internet, không phải thông tin nào được chia sẻ nhiều cũng là sự thật. Vì vậy, học sinh cần hình thành thói quen kiểm chứng nguồn tin, suy nghĩ trước khi tin và cân nhắc trước khi chia sẻ. Một phút cẩn trọng có thể góp phần ngăn chặn sự lan truyền của thông tin sai lệch.

Thứ hai, học tốt môn Lịch sử và Giáo dục công dân để nâng cao khả năng nhận diện đúng, sai. Hiểu biết về lịch sử dân tộc, về những hy sinh của các thế hệ cha anh và những thành quả cách mạng giúp học sinh có cơ sở phân biệt giữa sự thật và các luận điệu xuyên tạc. Kiến thức lịch sử không chỉ giúp hiểu về quá khứ mà còn bồi đắp trách nhiệm đối với hiện tại và tương lai đất nước.

Thứ ba, chủ động bảo vệ bản thân trên không gian mạng và trong môi trường trò chơi trực tuyến. Học sinh cần thận trọng với các tài khoản lạ, những đường liên kết không rõ nguồn gốc hoặc các hội nhóm có nội dung tiêu cực. Khi gặp thông tin đáng ngờ, cần bình tĩnh kiểm chứng, không vội tin, không vội chia sẻ và trao đổi với cha mẹ, thầy cô để được hướng dẫn.

Thứ tư, dũng cảm bảo vệ sự thật và những giá trị đúng đắn. Khi bắt gặp thông tin sai lệch hoặc những nhận xét thiếu khách quan, học sinh không nên thờ ơ mà cần ứng xử văn minh, chia sẻ thông tin chính xác từ các nguồn đáng tin cậy. Sự hiểu biết, bình tĩnh và tôn trọng sự thật luôn là cách thuyết phục hiệu quả nhất.
 Thứ năm, lan tỏa những điều tích cực để xây dựng môi trường mạng lành mạnh. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là “chống” mà còn là “xây”. Mỗi học sinh có thể góp phần lan tỏa những câu chuyện đẹp về lịch sử dân tộc, những tấm gương vượt khó, các hoạt động vì cộng đồng và những thành tựu phát triển của quê hương, đất nước. Những thông tin tích cực ấy sẽ góp phần củng cố niềm tin, khơi dậy lòng tự hào dân tộc và tình yêu quê hương trong thế hệ trẻ.

Mỗi học sinh đều có ý thức học tập, rèn luyện và sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm sẽ trở thành những “lá chắn số” vững vàng, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới. 

Nghị quyết số 71-NQ/TW xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Vì vậy, việc xây dựng thế hệ thanh thiếu niên có lý tưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực số, tư duy phản biện và khả năng thích ứng với môi trường số là yêu cầu quan trọng của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Mỗi học sinh trở thành một “Đại sứ lịch sử số”, một “Lá chắn số” chính là sự cụ thể hóa mục tiêu đào tạo công dân phát triển toàn diện, có tri thức, đạo đức, khát vọng cống hiến và năng lực hội nhập trong thời đại mới.

Từ thực tiễn học đường hiện nay, mô hình “Mỗi học sinh là một Đại sứ lịch sử số” đến “Đội hình Lá chắn số” có thể trở thành cách làm phù hợp, góp phần trang bị kỹ năng số, nâng cao năng lực nhận diện thông tin, phát huy trách nhiệm của tuổi trẻ trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh và nhân văn. Một số khuyến nghị được đề xuất như sau:

(1) Thành lập câu lạc bộ “Đại sứ lịch sử số” - “Công dân số” trong nhà trường để trang bị cho học sinh các kỹ năng nhận diện tin giả, kiểm chứng thông tin, sử dụng mạng xã hội văn minh, an toàn và có trách nhiệm. 

(2) Xây dựng và phát triển trang thông tin, kênh truyền thông của lớp và nhà trường có sự quản lý và kiểm soát thông tin theo quy định của pháp luật, nhằm lan tỏa những nội dung về học tập, hoạt động Đoàn – Hội -  Đội, truyền thống quê hương, đất nước và các tấm gương người tốt, việc tốt. Thông tin tích cực được lan tỏa rộng rãi sẽ góp phần hạn chế tác động của các thông tin xấu độc.

(3) Tổ chức các chuyên đề “Giải mã tin giả”, tạo điều kiện để học sinh trực tiếp phân tích, đánh giá các tình huống trên mạng xã hội, từ đó nâng cao kỹ năng nhận diện và xử lý thông tin một cách khách quan, khoa học.

(4) Đưa nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đề kháng với các thông tin xấu độc vào các hoạt động giáo dục phù hợp với cấp học, bậc học qua infographic, vẽ tranh, làm video ngắn, podcast hoặc các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, văn hóa dân tộc, tìm hiểu về Đảng, về Bác Hồ, về  quê hương, đất nước. 

Từ “Đại sứ lịch sử số” đến “Đội hình lá chắn số” sẽ là tấm khiên vững chắc bảo vệ thanh thiếu niên, học sinh trước luồng thông tin xấu độc, không chỉ nâng cao nhận thức, trách nhiệm mà còn giúp hình thành thế hệ công dân trẻ có trách nhiệm, bản lĩnh, tự chủ, tự tin, tự cường và sáng tạo trong thời đại số.