Theo khảo sát của LĐLĐ tỉnh, nhiều công nhân còn thiếu kiến thức pháp luật về lao động, công đoàn và những hiểu biết về chế độ chính sách đối với người lao động. Trong khi đó, nhiều chủ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp ngoài nhà nước chưa chấp hành nghiêm việc thực hiện chế độ chính sách cho người lao động. Trước thực tế đó, Ban Thường vụ LĐLĐ tỉnh đã chỉ đạo Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn tích cực vào cuộc tư vấn và phổ biến pháp luật cho người lao động, tư vấn giải quyết các vụ đình công, tranh chấp lao động, nhằm mục đích nâng cao trình độ hiểu biết, bảo vệ quyền và lợi ích cho CNVC-LĐ, xây dựng mối quan hệ hài hoà trong doanh nghiệp.
Từ đầu năm 2012 đến nay, Trung tâm đã tư vấn giải quyết thành công 7 vụ đình công, tranh chấp lao động. Điển hình là vụ ngừng việc tập thể một ngày của 87 công nhân Công ty TNHH MTV Thực phẩm cà phê Di Nhiên (Hạ Long), doanh nghiệp nước ngoài. Nguyên nhân xảy ra đình công là mức thu nhập thực tế của người lao động thấp (2 triệu/tháng), không tổ chức nâng lương, nâng bậc. Trong khi đó 80% công nhân phải đi thuê nhà trọ, mức bình quân 350 nghìn đồng/người/tháng. Khi nhận được ý kiến tập thể người lao động thì chủ sử dụng lao động giải thích không đầy đủ, thậm chí có lời thách thức. Trước tình hình đó, LĐLĐ tỉnh phối hợp với CĐCS gặp, trực tiếp trao đổi với người sử dụng lao động và đề nghị tăng lương cơ bản; tăng tiền thâm niên với người lao động đủ 1 năm trở lên; tăng tiền ăn công nghiệp. Ngoài ra, các tiền thưởng hàng tháng từ 500 đến 800 nghìn đồng/người/tháng và tiền trợ cấp nhà ở 200 nghìn/người/ tháng vẫn giữ nguyên. LĐLĐ tỉnh cũng yêu cầu Công ty tham gia đầy đủ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp đúng mức lương theo thoả thuận trong HĐLĐ; đề nghị Công ty xây dựng và đăng ký lại thang bảng lương phù hợp với mức lương tối thiểu vùng hiện nay; xây dựng quy chế trả lương, nâng bậc lương định kỳ hàng năm cho người lao động; các cam kết như trên cần được bổ sung vào thoả ước lao động tập thể của Công ty. Sau khi tư vấn xong, Tổng Giám đốc Công ty đã cam kết thực hiện những điều trên với người lao động, đồng thời còn mong muốn được LĐLĐ tỉnh thường xuyên quan tâm giúp đỡ về nghiệp vụ pháp luật, BHXH; tư vấn, phổ biến, hướng dẫn về pháp luật cho cán bộ và người lao động trong Công ty một cách thường xuyên.
Tiếp đến là vụ đình công nửa ngày của 120 lao động Công ty Đất hiếm (100% vốn nước ngoài), ở Khu công nghiệp Việt Hưng, do chưa đảm bảo đúng chế độ tiền lương, định mức lao động, đơn giá sản phẩm, chế độ tiền lương làm thêm giờ vào ngày nghỉ hàng tuần, ngày lễ, chế độ ăn ca của người lao động. Sau khi đoàn liên ngành xuống thanh tra, kiểm tra cùng với LĐLĐ tỉnh vào cuộc tư vấn, bà Wang Yinh E, Phó Tổng Giám đốc Công ty đã buộc phải ký vào biên bản làm việc trước đại diện các cơ quan, ban ngành, cam kết thực hiện đúng quyền lợi cho người lao động.
Trung tâm Tư vấn pháp luật Công đoàn cũng đã nhận được nhiều đơn thư, ý kiến của người lao động. Trước tình hình đó, Trung tâm một mặt tư vấn cho chủ doanh nghiệp cách giải quyết, một mặt ổn định tinh thần, đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Đến thời điểm hiện tại, Trung tâm đã tổ chức được 13 hội nghị tư vấn cho 1.586 lượt người, chủ yếu là CNLĐ khu vực ngoài nhà nước và giáo viên. Trong Tháng Công nhân, Trung tâm đã tổ chức 5 hội nghị tư vấn, phổ biến pháp luật lưu động cho gần một nghìn lượt người lao động tại các địa bàn: Cẩm Phả, Hạ Long, Uông Bí, Đông Triều; tư vấn trực tiếp 11 cuộc và tư vấn qua điện thoại 45 cuộc. Những buổi tư vấn, giải đáp thắc mắc cho người lao động đã làm giảm đáng kể các vụ đình công trái pháp luật đang manh nha.
Nhiều lần theo các cán bộ Trung tâm đi tư vấn pháp luật mới thấy hết những khó khăn trong công tác tổ chức một buổi tuyên truyền. Trước mỗi chuyến đi, các cán bộ phải chuẩn bị lỉnh kỉnh những công cụ: Máy chiếu, băng rôn, tài liệu, bánh kẹo; rồi phải liên hệ thuê địa điểm, mời chuyên gia về BHXH, luật sư để giải đáp thắc mắc của người lao động. Những khó khăn mà Trung tâm thường gặp là chủ doanh nghiệp không muốn tổ chức Công đoàn “vẽ đường cho hươu chạy”, bởi theo họ khi công nhân hiểu luật sẽ chống đối lại chủ. Thêm nữa, nhiều doanh nghiệp sợ rằng cho CNLĐ nghe tư vấn sẽ mất nhiều ngày công và ảnh hưởng tới tiến độ sản xuất kinh doanh. Do vậy, thường thì các buổi tư vấn lưu động được tổ chức vào tối những ngày cuối tuần, tại các khu nhà trọ công nhân để người lao động có cơ hội tham gia đông đủ.
Trong những buổi tuyên truyền, Trung tâm đã nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình của người lao động. Ngoài việc nghe tư vấn, phổ biến pháp luật lao động, nhiều công nhân còn khao khát tìm hiểu kiến thức pháp luật về hôn nhân gia đình, pháp luật dân sự, hình sự... Nhiều chủ doanh nghiệp sau khi được tư vấn, tuyên truyền cũng tích cực hưởng ứng bởi qua các buổi tư vấn, người lao động hiểu rõ thêm vai trò, trách nhiệm, đóng góp của mình trong doanh nghiệp.
Ông Đỗ Văn Khánh, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Công đoàn cho biết: Tư vấn, phổ biến pháp luật cho CNLĐ góp phần quan trọng giải quyết cái gốc của tranh chấp, đình công trái pháp luật. Cần phải có chính sách đầu tư kinh phí, cán bộ chuyên trách để nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phổ biến pháp luật.
Thanh Hằng
