Từ một xã đảo còn nhiều cách trở, Tuần Châu hôm nay đã mang diện mạo của một điểm đến du lịch hiện đại, năng động và giàu sức sống. Trong không gian phát triển mới của Quảng Ninh, đảo ngọc đang tiếp tục mở rộng dư địa, hướng tới một không gian đô thị, du lịch và dịch vụ chất lượng cao, gắn với những giá trị riêng có của biển, cảnh quan và con người nơi đây.
Lời Bác dặn và ký ức không phai
Quảng Ninh là địa phương vinh dự nhiều lần được đón Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm. Với Tuần Châu, những lần Người đặt chân đến đảo vào các năm 1957, 1959 và 1962 đã trở thành những dấu mốc đặc biệt trong lịch sử hình thành, phát triển của vùng đất này. Những lời căn dặn ân cần của Người về đoàn kết, lao động, phát triển kinh tế, giữ gìn quốc phòng, an ninh và xây dựng cảnh quan đã được các thế hệ cán bộ, nhân dân ghi nhớ, trở thành nguồn động lực trong hành trình dựng xây quê hương.
Qua giới thiệu của ông Vũ Thế Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Tuần Châu, chúng tôi tìm đến nhà cụ Hán vào một ngày giữa tháng 8. Hơn 60 năm đã trôi qua, nhưng với cụ Trần Quang Hán, ở khu Ngọc Châu, phường Tuần Châu, ký ức về những lần được gặp Bác Hồ vẫn vẹn nguyên. Là một trong số ít người dân trên đảo có hai lần trực tiếp gặp Bác, vào các năm 1959 và 1962, ở tuổi ngoài 89, cụ Hán vẫn nhớ rõ hình ảnh vị lãnh tụ giản dị, gần gũi với người dân.
Trong câu chuyện của người đã sống gần trọn cuộc đời trên đảo, những kỷ niệm về Bác Hồ hiện lên mộc mạc mà xúc động. Cụ Hán kể, mỗi lần về thăm, Bác đều ân cần hỏi han đời sống, sinh hoạt và tình hình sản xuất của người dân. Người quan tâm đến cách bà con làm ăn, xây dựng cuộc sống mới, đồng thời nhắc nhở mọi người phải đoàn kết, khắc phục khó khăn, chăm lo phát triển kinh tế, từng bước xây dựng Tuần Châu trở thành “Ngọc Châu”. Những lời căn dặn ấy càng có ý nghĩa khi đặt trong hoàn cảnh Tuần Châu của hơn nửa thế kỷ trước. Theo hồi ức của cụ Hán, khi ấy Tuần Châu chỉ là một xã đảo nhỏ với khoảng 100 hộ dân. Hầu hết các gia đình sống trong những ngôi nhà tranh, vách đất, cuộc sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp và ngư nghiệp, mang tính tự cung, tự cấp. Đảo chưa có điện, nước sạch, trường học, trạm y tế, việc đi lại với đất liền cũng hết sức khó khăn. Sự cách trở về địa lý khiến cuộc sống của người dân khi ấy thiếu thốn cả về vật chất lẫn đời sống tinh thần.
Với người dân Tuần Châu, ước mong khi ấy thật giản dị, có đường giao thông thuận tiện hơn, có điện, có nước sạch, con em được học hành và cuộc sống ngày một đủ đầy. Từ một xã đảo nghèo, diện mạo Tuần Châu bắt đầu đổi thay theo từng bước phát triển của đất nước. Những ngôi nhà tranh, vách đất dần được thay thế bằng nhà xây kiên cố. Hạ tầng từng bước được đầu tư, giao thông kết nối với đất liền thuận lợi hơn, điều kiện sinh hoạt của người dân ngày càng được cải thiện. Cuộc sống từng bước thoát khỏi cảnh thiếu thốn, mở ra những cơ hội mới cho người dân trên đảo.
Từ xã đảo cách trở đến điểm đến của du khách năm châu
Nhận thấy vị trí thuận lợi và tiềm năng phát triển du lịch của Tuần Châu, được sự chấp thuận của tỉnh Quảng Ninh, năm 1999, Công ty TNHH Âu Lạc, tiền thân của Tập đoàn Tuần Châu ngày nay, đã hoàn thành dự án làm đường nối đảo với đất liền. Con đường ấy không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, với người dân Tuần Châu, đó còn là con đường mở ra một giai đoạn phát triển mới. Khi giao thông thuận lợi, những lợi thế vốn có của đảo từng bước được đánh thức, từ một địa bàn chủ yếu dựa vào nông nghiệp, thủy sản, Tuần Châu chuyển dịch mạnh sang dịch vụ, du lịch. Cảnh quan biển đảo, vị trí cửa ngõ Vịnh Hạ Long và những giá trị văn hóa riêng có trở thành nền tảng để hình thành một không gian du lịch mới.
Tuần Châu hôm nay đã khác xa hình ảnh xã đảo nghèo năm nào. Những tuyến đường rộng rãi, những khu đô thị, biệt thự, khách sạn, khu nghỉ dưỡng nối tiếp nhau tạo nên diện mạo khang trang. Cùng với sự phát triển của du lịch, đời sống người dân cũng từng bước được nâng lên. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường Tuần Châu mới có diện tích hơn 62km², dân số gần 15.000 người. Ông Vũ Thế Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Tuần Châu cho biết: tinh thần đổi mới, đoàn kết của cấp uỷ, chính quyền và nhân dân đang tiếp tục được phát huy, tạo nền tảng cho một giai đoạn phát triển toàn diện, bài bản hơn. Toàn phường hiện không còn hộ nghèo, điện, đường, trường, trạm cơ bản được đầu tư đồng bộ, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, giáo dục phát triển toàn diện, y tế từng bước hiện đại, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Tổng thu ngân sách trong 6 tháng đạt 714.674 triệu đồng, bằng 292,37% kế hoạch năm. Trong thời gian này, địa phương thu hút 5 doanh nghiệp thành lập mới, nâng tổng số lên gần 300 doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn phường.
Nhắc đến Tuần Châu, du khách trong và ngoài nước thường nhớ đến một quần thể du lịch, vui chơi giải trí quy mô lớn. Bờ biển với lớp cát trắng trải dài gần 10km trở thành một trong những điểm nhấn của đảo. Câu lạc bộ biểu diễn cá heo và sinh vật biển Tuần Châu được xây dựng mô phỏng những cánh buồm đón gió trên Vịnh Hạ Long. Khu biểu diễn vũ điệu nhạc nước và ánh sáng Laser từng là công trình đầu tiên và cũng là lớn nhất Việt Nam, hiện đại nhất Đông Nam Á, đồng thời là nơi được lựa chọn tổ chức nhiều sự kiện văn hóa lớn cấp quốc gia, quốc tế. Cùng với đó là câu lạc bộ trình diễn cá sấu, hệ thống khách sạn, khu nghỉ dưỡng, Villa, sân golf 18 lỗ tiêu chuẩn quốc tế… tạo nên một quần thể dịch vụ đa dạng.
Sự thay đổi của Tuần Châu không chỉ được nhìn từ những công trình, mà còn được cảm nhận qua trải nghiệm của du khách. Ông Jian Pei Shiu, du khách đến từ Hàn Quốc chia sẻ: Tôi đã 2 lần đến Tuần Châu, tôi ấn tượng Tuần Châu không chỉ có cảnh đẹp mà còn có nhiều lựa chọn trải nghiệm. Từ nghỉ dưỡng, tắm biển, thưởng thức ẩm thực đến tham quan Vịnh Hạ Long, vui chơi, giải trí và sử dụng các dịch vụ du lịch đều thuận tiện hơn. Hệ thống khách sạn, nhà hàng và dịch vụ cũng ngày càng đa dạng.
Từ ký ức của một xã đảo nghèo đến hình ảnh một điểm đến du lịch được nhiều du khách biết đến, Tuần Châu đã đi một chặng đường dài. Nhưng với Tuần Châu, chặng đường phía trước còn mở ra nhiều cơ hội mới.
Mở rộng không gian, đón những cơ hội mới
Trong không gian phát triển mới của Quảng Ninh, Tuần Châu đang đứng trước những thay đổi có thể tạo thêm động lực cho quá trình phát triển. Một trong những dấu ấn mới là khu công nghệ số tập trung do Tập đoàn FPT đầu tư, khởi công cuối năm 2025, với quy mô gần 9ha, dự án hướng tới xây dựng hạ tầng đồng bộ để thu hút các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ số, AI, Big Data, IoT, an ninh mạng và R&D, qua đó góp phần phát triển nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao. Sự xuất hiện của không gian công nghệ ngay trên địa bàn Tuần Châu mở thêm một hướng phát triển mới, bổ sung cho thế mạnh du lịch, dịch vụ vốn đã được hình thành. Đảo Ngọc không chỉ có biển, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí, mà còn có thêm cơ hội tiếp cận những lĩnh vực kinh tế mới.
Cùng với đó, các dự án quy mô lớn của Vingroup, trong đó có công viên công cộng và khu đô thị Hạ Long Xanh, được triển khai sẽ mở rộng đáng kể không gian phát triển của khu vực. Đáng chú ý là dự án công viên công cộng đối diện Vịnh Hạ Long, cách đảo Tuần Châu khoảng 6km và giáp khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh. Dự án có quy mô gần 620ha, chia thành 4 tiểu khu, với nhiều không gian chức năng như Trung tâm du khách ẩm thực, rừng hoa mai, khu BBQ, khu thả diều, cắm trại, trung tâm thể thao ẩm thực, khu yoga, bãi tập golf, chèo thuyền kayak, khu bảo tồn chim di, sàn câu cá, lối trekking rừng, quảng trường, công viên chủ đề rừng công cộng, dưỡng sinh… Khi hình thành, không gian này được kỳ vọng tạo nên một công viên quy mô lớn, bổ sung những trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên cho người dân và du khách.
Một động lực khác được kỳ vọng tạo ra thay đổi lớn đối với Tuần Châu là Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh. Theo quy hoạch, tuyến đường dài khoảng 120km, tốc độ thiết kế lên tới 350km/h, điểm cuối đặt tại khu vực công viên Tuần Châu, tổng vốn đầu tư khoảng hơn 147.000 tỷ đồng. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh có thể rút xuống còn khoảng 23 phút. Việc bố trí ga cuối tại khu vực Tuần Châu sẽ đưa Đảo Ngọc đến gần hơn với các trung tâm kinh tế lớn. Khoảng cách được rút ngắn đồng nghĩa với khả năng kết nối thuận lợi hơn, mở rộng cơ hội đón khách, phát triển dịch vụ, thương mại và các hoạt động đô thị.
Những dự án trên có thể nói đây là cơ sở để Tuần Châu từng bước cụ thể hóa mục tiêu được xác định tại Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ phường Tuần Châu khóa I: “Quyết tâm xây dựng phường Tuần Châu phát triển năng động, văn minh, hiện đại, hạnh phúc, cùng tỉnh Quảng Ninh tự tin, vững vàng, tiến mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới”. Theo đó, phường xác định phát triển không gian đô thị mở rộng gắn với dịch vụ, du lịch, vui chơi giải trí quốc tế và công nghiệp công nghệ cao; phát triển các trung tâm y tế, thể dục thể thao cấp vùng; đồng thời chú trọng hệ sinh thái, bảo tồn tài nguyên rừng và cảnh quan khu vực hồ Yên Lập. Lợi thế nằm gần các khu công nghiệp và những tuyến giao thông huyết mạch cũng được tính đến để phát triển dịch vụ logistics, thương mại, đô thị; du lịch sinh thái kết hợp tâm linh tại Di tích Quốc gia Hồ Yên Lập, Chùa Lôi Âm; phát triển các sản phẩm du lịch - dịch vụ chất lượng cao, đa dạng hơn. Cùng với đó là khuyến khích các ngành tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao phù hợp với điều kiện địa phương.
Ông Vũ Thế Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Tuần Châu cho biết: Phường tiếp tục thu hút đầu tư vào những dự án phù hợp quy hoạch, từng bước phủ sóng 5G, wifi công cộng chất lượng cao, phát triển nền tảng du lịch số và thanh toán không dùng tiền mặt. Hạ tầng du lịch biển thông minh sẽ được quan tâm, trong đó có việc nâng cấp cảng tàu khách quốc tế Tuần Châu theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành và nâng cao trải nghiệm của du khách. Cùng với đó, địa phương mong muốn thu hút đầu tư phát triển các đội du thuyền chất lượng cao và dịch vụ hậu cần cảng biển tương ứng. Quan điểm xuyên suốt là tăng trưởng kinh tế phải đi cùng tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; mọi chủ trương, chính sách đều hướng tới nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và chỉ số hạnh phúc của nhân dân.
Thiết thực lập thành tích chào mừng sự kiện lịch sử Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố, ngày 25/8/2026 tại kỳ họp HĐND phường Tuần Châu khóa XXII, kỳ họp thứ Năm đã quyết nghị phê duyệt phân bổ 82.553 triệu đồng từ kế hoạch đầu tư công năm 2026 cho 4 công trình hạ tầng trọng điểm. Việc đồng loạt triển khai các tuyến đường nối vòng xuyến đến khu Minh Châu, xây dựng tuyến đường và điểm vui chơi sau trụ sở Đảng ủy; cải tạo, chỉnh trang khu dân cư, tái định cư cho các dự án phía tây và cải tạo hạ tầng quanh khu di tích Ao cá Bác Hồ không chỉ thúc đẩy mạnh mẽ diện mạo đô thị du lịch kiểu mẫu, nâng cao chất lượng sống cho nhân dân địa phương mà còn góp phần tôn vinh, bảo tồn bền vững các giá trị lịch sử - văn hóa thiêng liêng của địa phương.
Tuần Châu hôm nay đang phát triển mạnh mẽ nhưng vẫn gìn giữ cảnh quan và những giá trị riêng có, đó có lẽ cũng là cách thiết thực nhất để địa phương tiếp tục thực hiện lời Bác căn dặn từ hơn nửa thế kỷ trước và nối dài đến mai sau.
