Tình trạng taxi “dù” không phải bây giờ mới diễn ra. Các cơ quan chức năng cũng đã có nhiều đợt ra quân dẹp bỏ. Tuy nhiên, vấn nạn taxi “dù” ở một số trung tâm đô thị trên địa bàn tỉnh vẫn đang trong tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa”, dẹp chỗ này lại tái diễn ở chỗ khác...
Taxi “dù” lộng hành
Taxi “dù” là cách gọi để chỉ những xe taxi hoạt động tự do, không có đăng ký kinh doanh với cơ quan chức năng, cũng không có trung tâm điều hành liên lạc… Quảng Ninh là một tỉnh công nghiệp và dịch vụ du lịch có lượng khách đi lại bằng taxi rất lớn, trong khi các hãng taxi chính ngạch thì lại chưa đáp ứng đủ nhu cầu đi lại, nên taxi “dù” đang có xu hướng bùng phát ngày càng nhiều hơn… Thế nhưng, cái khó với hành khách là taxi “dù” bề ngoài không khác mấy so với taxi chính hãng, vì thế rất dễ bị lừa. Một lái xe của hãng Hoàng Minh (TP Cẩm Phả) cho biết: “Các xe taxi “dù” cũng có phù hiệu hai bên cánh cửa (ghi tên hãng, số điện thoại) và mào như các taxi chính hãng, nhưng nếu để ý sẽ thấy nó không được gắn cố định mà chỉ “dính” bằng nam châm. Điều này là để lúc cần, các tài xế có thể “tuỳ hứng” thay đổi nhãn mác. Ngoài ra, nếu taxi chính hãng có bảng niêm yết giá nguyên vẹn, có đồng hồ taximeter được kẹp chì và dán tem kiểm định, có phù hiệu (gắn ở kính trước xe) đủ tiêu chuẩn hoạt động taxi của Sở Giao thông - Vận tải cấp v.v.. thì taxi “dù” lại thiếu những thứ đó…”.
Đi cùng người tài xế này qua một số điểm đỗ taxi dọc đường Trần Phú (TP Cẩm Phả), chúng tôi nhận thấy khá nhiều những taxi “dù” với những dấu hiệu như anh vừa nói. Có không ít taxi có phù hiệu, mào xe taxi được gắn lung tung, xộc xệch. Có chiếc biển số 29 nhưng trên mào xe lại là thương hiệu của một hãng tại Cẩm Phả v.v.. Thậm chí, cùng một hãng taxi nhưng các xe lại có màu sắc, kiểu dáng, chủng loại rất khác nhau; trang phục của tài xế cũng mỗi người một kiểu, chẳng ai giống ai…
Theo ông Nguyễn Trung Tính, cán bộ quản lý Trạm Kiểm định taximeter (Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh), ngoài những điểm nêu trên, taxi “dù” thường không gắn đồng hồ thanh toán tiền cước bên ngoài mà để trong cốp ghế phụ. Nếu cần thanh toán, lái xe chỉ việc mở cốp có đồng hồ bên trong và yêu cầu khách hàng thanh toán theo đồng hồ. Đây là cách để các tài xế vừa trốn thuế, vừa tránh sự kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng. Ông Tính cũng cho hay, những chiếc đồng hồ này đa số không đạt chuẩn, không kẹp chì, không tem kiểm định, hoặc có nhưng đã quá hạn. “Khi chúng tôi kiểm định, thường ghi số tem kiểm định, số đồng hồ, kẹp chì hai bên đồng hồ ghi hiệu lực của phương tiện cùng biển kiểm soát phải thống nhất trên một xe. Nhưng sau đó, các hãng taxi hoặc tài xế taxi chuyển đồng hồ sang xe khác để lưu hành, sử dụng thì khó mà kiểm soát được…” - Ông Nguyễn Văn Tính nói.
Vào những dịp lễ, tết, mùa du lịch hay khi trên địa bàn có những sự kiện lớn thu hút đông người v.v.. thì taxi “dù” lại có cơ bùng phát. Anh Phạm Hồng Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Tâm Đức, đơn vị kinh doanh taxi hoạt động chủ yếu ở Khu du lịch Bãi Cháy, cho biết: “Chúng tôi ưu tiên chở khách quen, hay nhân dân trên địa bàn. Trong khi đó, taxi “dù” thường hay nhắm đến du khách từ nơi khác đến. Trong mùa du lịch, tài xế taxi “dù” thường nâng giá vô tội vạ để “móc túi” khách hàng…”. Anh Thắng cũng cho biết, địa điểm taxi “dù” thường xuyên dừng đỗ để đón khách là trước cổng các bệnh viện, bến xe khách Bãi Cháy, cổng chợ Hạ Long I, Hạ Long II v.v..
Cũng như vậy, tình trạng taxi “dù” ở TP Cẩm Phả cũng khá nhức nhối. Hiệp hội Doanh nghiệp kinh doanh vận tải taxi TP Cẩm Phả đã nhiều lần bức xúc, viết đơn “cầu cứu” các cơ quan chức năng. Trong lá đơn kiến nghị gửi ngày 2-1-2014, Hiệp hội đã nêu rõ: “Kể từ năm 2010 đến nay, trên địa bàn TP Cẩm Phả có rất nhiều taxi trá hình treo số điện thoại, lôgô và mào bằng nam châm của một số hãng taxi để hợp thức hoá thủ tục, đối phó với cơ quan chức năng”.
Một đại diện của Hiệp hội Doanh nghiệp kinh doanh vận tải taxi TP Cẩm Phả cho biết, cách thức để một taxi “dù” hoạt động trá hình là sự thoả thuận giữa tài xế với một hãng taxi nào đó để treo thương hiệu, mào của hãng và hãng sẽ hưởng lợi từ 1-1,5 triệu đồng/tháng. Cái vẫn gọi là “cho thuê thương hiệu”, hoặc “đóng cổ phần” v.v.. này nguy hại là ở chỗ, các tài xế sau khi thoả thuận với hãng, cứ tuỳ ý hoạt động, hãng không quản lý, dẫn đến tình trạng “sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi”. Theo ước tính của Hiệp hội Doanh nghiệp kinh doanh vận tải taxi TP Cẩm Phả, trên địa bàn thành phố hiện nay có trên 300 xe taxi tự khai thác khách như vậy. Nhẩm tính, tỉ lệ taxi trong luồng chỉ bằng 1/8 taxi ngoài luồng. Các xe này hầu như không có bãi tập kết, phần lớn đã cũ nát, chất lượng kém, lôgô cắt dán, méo mó, giá cả mập mờ…
Taxi chính hãng điêu đứng
Tình trạng taxi “dù” hoành hành không chỉ kéo theo hệ quả mất mỹ quan đô thị, mất an toàn giao thông mà còn làm các hãng làm ăn chính đáng điêu đứng. Một lái xe taxi trên địa bàn Cẩm Phả cho biết, tình trạng phổ biến hiện nay là các taxi chính hãng và taxi “dù” cứ thoải mái “tự do cạnh tranh”… Và hệ quả tất yếu là việc lời ra tiếng vào, thậm chí còn xô xát, gây sự với nhau giữa các tài xế.
Chính điều này khiến cho các hãng taxi làm ăn nghiêm chỉnh gặp rất nhiều khó khăn. Theo lãnh đạo Hiệp hội Doanh nghiệp kinh doanh vận tải taxi TP Cẩm Phả, trên địa bàn thành phố trước đây có gần 20 hãng taxi và hầu hết đều tham gia Hiệp hội. Thế nhưng đến nay Hiệp hội chỉ còn có 2 doanh nghiệp thành viên trụ nổi và trong tương lai cũng khó tránh khỏi nguy cơ tan rã vì không cạnh tranh nổi với taxi “dù”. Trong khi đó, có nhiều hãng taxi chỉ có vài xe, còn lại là xe bên ngoài góp vào. Các hãng này không phải đầu tư gì, chi phí quản lý ít nhưng thu nhập từ việc “bán” thương hiệu lại rất lớn.
Tình trạng này không chỉ diễn ra ở TP Cẩm Phả mà là ở hầu khắp các khu đô thị trên địa bàn tỉnh. Theo ông Nguyễn Trung Tính, cán bộ Trạm Kiểm định taximeter, toàn tỉnh hiện có khoảng 50 hãng taxi với gần 1.000 xe chính ngạch được doanh nghiệp mang đi kiểm tra, kiểm định taximeter (hộp số đồng hồ đo quãng đường xe chạy và tính giá cước) định kỳ hàng năm. Nhưng đó là với “hàng thật”, còn “hàng giả” (tức taxi “dù”) thì cơ quan chức năng không thể kiểm tra, quản lý được. Bởi vậy, không có một cơ quan chức năng nào thống kê được taxi “dù” trên địa bàn tỉnh hiện nay là bao nhiêu. Thậm chí, có nhiều hãng taxi còn không có cả trụ sở; chỉ khi cơ quan chức năng đến kiểm tra mới phát hiện ra địa chỉ đăng ký chỉ là nhà dân, gọi điện đến số máy đã đăng ký cũng không liên lạc được...
Taxi “dù” lộng hành tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, khiến cho các hãng taxi chính ngạch điêu đứng. Đơn cử như Công ty taxi Vạn Lộc hoạt động ở khu vực Bãi Cháy xưa bề thế là vậy, nay co lại chỉ còn cỡ chục xe. Công ty taxi Hoàng Minh ở Cẩm Phả thì đã phải bán dần đi hàng chục xe. Hơn nữa, cứ đến giáp Tết người ta ăn nên làm ra nhưng đơn vị này lại phải chuẩn bị hàng trăm triệu đồng để bù lỗ nếu muốn duy trì hoạt động và giữ chân người làm...
Đâu là “phương thuốc đặc trị”?
Thực tế ai cũng biết để hoạt động kinh doanh taxi đi vào trật tự sẽ có rất nhiều cái lợi, như: Xây dựng được môi trường cạnh tranh lành mạnh, giữ gìn văn hoá giao thông và đem lại lợi ích cho hành khách v.v.. Nhưng “phương thuốc đặc trị” tận gốc vấn nạn này xem ra hiện vẫn chưa có. Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Văn Doanh, Trưởng Phòng Quản lý vận tải (Sở Giao thông - Vận tải Quảng Ninh), cũng chỉ cho biết một cách chung chung, rằng: Sở đã phối hợp với Công an, Thanh tra giao thông và các ngành liên quan mở nhiều đợt kiểm tra các doanh nghiệp taxi. Sau các đợt kiểm tra, lượng taxi “dù” cũng đã có phần giảm đi… Nhưng khi chúng tôi đặt câu hỏi: “Nguyên nhân của vấn nạn taxi “dù” tràn lan phải chăng do các cơ quan chức năng vào cuộc chưa thực sự quyết liệt?” thì ông Doanh trả lời: “Không phải cơ quan chức năng chưa vào cuộc quyết liệt mà nguyên nhân chính nằm ở chỗ các văn bản pháp quy vẫn còn kẽ hở, cần phải chỉnh lý cho phù hợp. Cần có quy định chặt chẽ về màu sơn, chỉ lựa chọn 1 màu sơn thay vì một vài màu sơn đặc trưng…”. Ông Doanh đề xuất, ngoài màu sơn của từng hãng, tất cả xe taxi cần phải có đường sơn 40cm giống nhau vòng quanh xe để nhận dạng đâu là xe taxi, đâu là xe thường. Sở Giao thông - Vận tải cũng đã quy định đơn vị phải đăng ký màu sơn đặc trưng, lôgô, đèn mào phải gắn cố định. Riêng đèn mào phải sáng. “Doanh nghiệp phải đạt tất cả các tiêu chí đó mới được Sở cấp phù hiệu hoạt động taxi. Sau đó chúng tôi sẽ cung cấp thông tin đến cơ quan công an để phối hợp kiểm tra” - Ông Doanh cho biết.
Trao đổi về vấn đề “cho thuê thương hiệu” hay “đóng cổ phần” ở các hãng taxi, ông Lê Văn Doanh cho biết, có một số doanh nghiệp kinh doanh taxi chỉ đăng ký hoạt động khoảng dăm xe, vậy nếu chỉ dựa vào doanh thu từ mấy xe này thì làm sao có thể nuôi nổi cả bộ máy quản lý? Rõ ràng là có sự thu hút các xe bên ngoài góp vào. Nhưng có hợp đồng giữa hãng và chủ xe hay không, có kê khai đầy đủ hay không v.v.. thì khó mà biết được. Để hạn chế tình trạng này, ông Doanh đề nghị: “Công tác đăng ký xe taxi buộc xe góp vào doanh nghiệp phải đăng ký với Sở Giao thông - Vận tải và với cơ quan thuế. Việc kiểm tra tình hình chấp hành thuế với Nhà nước cũng phải được làm thường xuyên với loại hình xe taxi”.
Về biện pháp cụ thể để lập lại trật tự trong hoạt động kinh doanh taxi, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp kinh doanh taxi Cẩm Phả đề xuất: “Khi phát hiện các hãng taxi vi phạm quy định, đề nghị cơ quan chức năng rút giấy phép kinh doanh, dừng số điện thoại đàm và bộ đàm liên lạc của doanh nghiệp đó thì mới loại bỏ tận gốc được nạn taxi “dù””. Khi đã kiểm tra, phát hiện, xử phạt, cơ quan chức năng nên thông báo rộng rãi những thông tin về taxi “dù” để người dân được biết. Ngoài ra, các hãng taxi trong Hiệp hội cũng cần đấu tranh với những doanh nghiệp tiếp tay cho nạn taxi “dù”; đồng thời, phải không ngừng tạo dựng uy tín cho thương hiệu của mình. “Chỉ khi nâng cao được chất lượng xe, thái độ phục vụ của lái xe v.v.. thì taxi chính hãng mới lấn át được taxi “dù”…” - Ông Lâm Sinh Hải, Giám đốc Công ty CP Mai Linh Hạ Long, nói vậy. Cũng như vậy, ông Phạm Xuân Miêng, Phó Giám đốc Công ty taxi Hoàng Minh, nhận định: “Các doanh nghiệp kinh doanh taxi cần nâng cao chất lượng phục vụ hơn nữa, đội ngũ lái xe phục vụ hành khách tận tình chu đáo, văn minh, lịch sự. Cùng với đó, phải có chính sách đãi ngộ tốt để người lao động yên tâm gắn bó lâu dài với mình”…
Huỳnh Đăng
