Với sự phát triển mạnh mẽ về du lịch trên địa bàn tỉnh, bên cạnh mặt tích cực vẫn còn những tác động hạn chế ảnh hưởng đến môi trường Vịnh Hạ Long. Bởi vậy, việc huy động cộng đồng cùng chung sức bảo vệ môi trường Vịnh hiện nay hết sức cần thiết.
Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, khu vực Bãi Cháy (TP Hạ Long) có hơn 5.000 phòng nghỉ của các cơ sở lưu trú du lịch từ 1-4 sao. Nơi đây còn có cảng tàu du lịch tập trung khoảng 400 lượt tàu du lịch neo đậu, đón trả khách mỗi ngày. Hạ Long cũng có mật độ dân số cao, cộng thêm hệ thống các nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp nên lượng nước thải, rác thải hàng ngày tương đối lớn. Hoạt động khai thác, vận chuyển hàng hoá trên Vịnh Hạ Long diễn ra thường xuyên… Đây là những yếu tố gây ảnh hưởng nhiều đến môi trường Vịnh Hạ Long.
Trước nguy cơ đó, nhiều năm qua, tỉnh đã chú trọng các biện pháp bảo vệ di sản. Hoạt động giáo dục truyền thông nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân về bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long không chỉ được triển khai mạnh mẽ ở cộng đồng, mà còn được thực hiện trong các trường học, đặc biệt là những trường ở 5 địa phương là Hạ Long, Cẩm Phả, Vân Đồn, Cô Tô, Quảng Yên. Đây là những nơi mà nước thải, rác thải có khả năng ảnh hưởng nhiều đến Vịnh Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long.
Về phía Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã tổ chức hướng dẫn các hộ dân sinh sống trên Vịnh, các hộ nuôi trồng thuỷ sản, tàu thuyền vận chuyển khách du lịch ký cam kết tham gia bảo vệ môi trường, thu gom, phân loại rác thải. Các hộ dân này đã được cấp khoảng 300 bộ thùng để chứa rác. Hàng ngày, hơn 60 nhân viên ở các tổ, đội của Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đi thuyền thu gom rác của các hộ dân, hộ nuôi trồng thuỷ sản trên Vịnh, tàu thuyền chở khách du lịch, vớt rác trôi nổi trên mặt biển… Từ đầu năm đến nay, lượng rác thu gom lên tới hơn 1.000m3.
Bên cạnh đó, Ban Quản lý Vịnh còn phối hợp với các cơ quan chức năng thu gom, xử lý rác thải ven bờ; nghiên cứu, ứng dụng công nghệ biofast vào xử lý nước thải sinh hoạt tại các điểm tham quan du lịch trên vịnh nhằm giảm thiểu ô nhiễm. Nhờ được tuyên truyền, nên người dân có ý thức hơn trong tham gia bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long, những hộ dân sinh sống trên Vịnh đã dùng miếng rửa bát bằng len để giảm thiểu chất tẩy rửa; sử dụng xà phòng, nước rửa bát đúng liều lượng, phân loại rác sinh hoạt đúng quy định v.v.
Cùng với đó, TP Hạ Long liên tục triển khai các biện pháp nhằm bảo vệ tốt môi trường Vịnh Hạ Long. Khu du lịch Bãi Cháy đã được đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt tập trung với công suất 3.500m3/ngày, đêm, nên nước thải sinh hoạt ở khu Bãi Cháy đều được 8 trạm bơm tự động gom lại đưa về nhà máy xử lý. Các doanh nghiệp trên địa bàn TP Hạ Long ký hợp đồng với thành phố đấu nối, xử lý nước thải theo quy định. Tỉnh yêu cầu các nhà đầu tư trong quá trình thực hiện dự án trên địa bàn tỉnh phải thực hiện nghiêm báo cáo đánh giá tác động môi trường; có giải pháp thi công hợp lý để tránh đất, đá, bùn trôi ra biển. Vào tháng 10-2012 và tháng 4-2013 vừa qua, tỉnh đã yêu cầu chấm dứt hoạt động bốc xếp, chuyển tải clinker, xi măng và dăm gỗ trên Vịnh Hạ Long. Tỉnh còn yêu cầu Vinacomin thực hiện đầu tư các công trình, bến bãi để hạn chế tối đa ảnh hưởng đến môi trường vịnh, như: Xây dựng trạm xử lý nước thải trên địa bàn TP Hạ Long, đẩy nhanh tiến độ cải tạo, phục hồi môi trường các bãi thải…
Hiện nay, Vinacomin đã đầu tư xây dựng và đưa vào hoạt động 32 trạm xử lý nước thải mỏ, trong đó khu vực Hạ Long, Cẩm Phả là 19 trạm, đạt công suất xử lý 33 triệu m3/năm. Tỉnh cũng triển khai di dời nhà bè trên Vịnh Hạ Long, báo cáo Bộ Kế hoạch - Đầu tư đề xuất nguồn vốn ODA để triển khai dự án thu gom, xử lý triệt để nước thải sinh hoạt TP Hạ Long... Các ngành chức năng trên địa bàn tỉnh tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc chấp hành bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp, đơn vị trên địa bàn. Tiêu biểu, từ năm 2010 đến nay, Sở Tài nguyên - Môi trường và Công an tỉnh đã tổ chức 6 cuộc thanh tra, kiểm tra với 2 nhà máy xi măng Thăng Long và Hạ Long, trình UBND tỉnh xử phạt 2 nhà máy này với số tiền 165 triệu đồng…
Mặc dù tỉnh, các ngành đã triển khai nhiều giải pháp như vậy, song hiện nay vẫn còn tình trạng một số người dân chưa có ý thức bảo vệ môi trường nói chung, môi trường Vịnh Hạ Long nói riêng. Tình trạng xả rác thải sinh hoạt ra biển vẫn còn. Hoạt động khai thác, vận chuyển than dù đã khắc phục, song vẫn có ảnh hưởng đến môi trường vịnh… Bởi vậy, để đảm bảo môi trường Vịnh Hạ Long vẫn cần sự chung tay góp sức hơn nữa của cộng đồng.
Cầm Khuê
