Các ngành, địa phương của Quảng Ninh đã và đang tích cực triển khai việc xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, tạo chuyển biến từ nhận thức, hành động của mỗi người dân để xây dựng môi trường xã hội văn minh và tiến bộ, là nền tảng cho KT-XH phát triển bền vững.
Khi nắm vững kiến thức pháp luật, mỗi người dân sẽ chủ động hơn trong việc bảo vệ chính mình trước những thông tin xấu, độc, giả mạo, xuyên tạc, chống phá; chủ động điều chỉnh hành vi của mình để không vi phạm. Vì vậy trong những năm qua, hoạt động PBGDPL được toàn tỉnh chú trọng triển khai với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, phù hợp từng đối tượng, địa bàn. Các cách làm truyền thống như phát tờ rơi, tờ gấp pháp luật, tổ chức hội nghị tuyên truyền, giải đáp... được duy trì hiệu quả, lồng ghép thường xuyên trong hoạt động của từng tổ dân, khu phố, chi hội các đoàn thể. Cùng với đó còn có nhiều hình thức tuyên truyền sinh động, như: Hội thi sân khấu hóa; tổ chức đối thoại chính sách trong công nhân lao động, đoàn viên, hội viên; trợ giúp pháp lý qua trang thông tin điện tử, mạng xã hội chính thống; PBGDPL kết hợp tư vấn nghề nghiệp, tái hòa nhập cộng đồng; phát huy đội ngũ người có uy tín, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo...
Tìm hiểu tại xã Điền Xá được biết, việc thực hiện các tiêu chí xây dựng xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, bảo đảm giữ vững trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn... là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn liền với mục tiêu xây dựng xã NTM. Từ chỉ đạo của Đảng ủy xã, loạt các giải pháp đã được triển khai đồng bộ, gồm nâng cao hiệu quả hoạt động PBGDPL phù hợp với đặc điểm, nhu cầu của từng nhóm đối tượng và các điều kiện địa phương; thực hiện hiệu quả cải cách TTHC và kịp thời giải quyết những phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân; chú trọng thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở... Nhân dân toàn xã được quán triệt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương. Từ đó góp phần tích cực giúp cho tình hình ANTT cơ bản được giữ vững, góp phần xây dựng chính quyền cơ sở vững mạnh, xã hội kỷ cương, văn minh.
Theo quy định hiện hành, cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật được đánh giá bằng 5 tiêu chí: Bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật; thực hiện TTHC thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã; PBGDPL; hòa giải ở cơ sở; thực hiện dân chủ ở cơ sở. Còn theo Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (ban hành ngày 4/8/2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026), cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật được đánh giá bằng 3 tiêu chí: Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; tiếp cận thông tin, PBGDPL; hòa giải ở cơ sở. Nguyên tắc thực hiện là lấy người dân làm trung tâm trong việc đánh giá, công nhận cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật; đảm bảo công khai, minh bạch, dân chủ, khách quan, công bằng, đúng quy định pháp luật.
Mỗi tiêu chí đánh giá đạt chuẩn tiếp cận pháp luật có các chỉ tiêu riêng để đảm bảo cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ, tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương. Cụ thể như các yêu cầu: Dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã được truyền thông trong quá trình xây dựng theo quy định pháp luật; thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số trong công tác PBGDPL; đảm bảo nguồn lực về con người, kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện để triển khai hòa giải ở cơ sở... Các xã, phường, đặc khu chỉ được công nhận đạt chuẩn khu hoàn thành đủ các chỉ tiêu, tiêu chí theo yêu cầu. Như vậy, việc xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật cũng sẽ là thước đo năng lực thực thi pháp luật, mức độ phục vụ người dân của chính quyền cơ sở. Trách nhiệm của cán bộ, công chức cấp xã trong thực thi công vụ được nâng cao.
Quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật có sự quan tâm, phối hợp thực hiện đồng bộ của các cơ quan, đơn vị và địa phương. Quyết định số 27/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, việc đánh giá và công nhận sẽ do UBND cấp xã tự thực hiện hằng năm; kết quả đánh giá, mức độ hoàn thành từng tiêu chí, chỉ tiêu phải được niêm yết, đăng tải công khai trong ít nhất 10 ngày. Các ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên địa bàn tổng hợp vào hồ sơ chuyển tới Sở Tư pháp để tổ chức thẩm định và báo cáo, trình Chủ tịch UBND tỉnh xem xét, ra quyết định.
