Hiện, Quảng Ninh đang hoàn thiện Đề án thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do của tỉnh. Trong đó, tỉnh hết sức chú trọng vào việc đề xuất xây dựng những chính sách đặc thù, riêng có, chưa có tiền lệ nhằm tạo ra động lực mạnh mẽ phát triển kinh tế số và tri thức tự do.
Khu kinh tế số và tri thức tự do (Khu KTS và TTTD) tỉnh Quảng Ninh được xây dựng là một khu kinh tế tập trung phát triển kinh tế số và tri thức tự do, hình thành không gian phát triển động lực, dẫn đầu trong ứng dụng công nghệ số và kinh tế tri thức tại khu vực Đông Nam Á, hướng tới xây dựng một thành phố kinh tế số kiểu mẫu, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm công nghệ vươn tầm khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trên cơ sở định hướng đó, các ngành, lĩnh vực phát triển chủ yếu được tổ chức theo mô hình phân khu chức năng chuyên biệt, bảo đảm tính liên kết hệ sinh thái công nghệ cao - kinh tế số - đổi mới sáng tạo.
Trong đó, mảng kinh tế số sẽ có các phân khu: Khu công nghệ cao, Khu công nghệ số tập trung, Trung tâm dữ liệu dự phòng (DR) châu Á… Ở mảng tri thức tự do, Khu KTS và TTTD tỉnh Quảng Ninh sẽ có phân khu dành riêng cho giáo dục đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; khu Trung tâm đổi mới sáng tạo phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ; Vườn ươm doanh nghiệp, không gian làm việc chung (co-working space); Quỹ đầu tư mạo hiểm, trung tâm chuyển giao công nghệ, thương mại hóa sản phẩm…
Chia sẻ với phóng viên, ông Trương Mạnh Hùng, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh - cơ quan chủ trì xây dựng đề án, cho biết: Khu KTS và TTTD không chỉ là nơi sản xuất vật chất mà còn là nơi "sản xuất chính sách" thông qua các cơ chế sandbox, cho phép thử nghiệm các mô hình quản trị và công nghệ mới chưa có tiền lệ tại Việt Nam. Ngoài các cơ chế, chính sách theo quy định của pháp luật hiện hành, Ban Quản lý Khu kinh tế đề xuất áp dụng thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, đủ sức cạnh tranh, hấp dẫn để thu hút các tập đoàn, nhà đầu tư lớn, các chuyên gia, kỹ sư, nhân tài công nghệ, nhân lực công nghệ số trong và ngoài nước đến đầu tư, sinh sống và làm việc.
Theo đó, đối với các chính sách thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, Quảng Ninh đề xuất 9 chính sách cụ thể nhằm tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền toàn diện cho tỉnh Quảng Ninh tạo đột phá trong thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng công nghệ cao. Trong đó, về quản lý hành chính và quy hoạch, đề xuất UBND tỉnh được trao quyền quyết định thành lập, mở rộng ranh giới khu kinh tế và trực tiếp phê duyệt điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung theo quy trình rút gọn. Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước tương đương mô hình khu công nghệ cao với cơ chế "một cửa" toàn diện.
Về hạ tầng năng lượng, cơ chế "điều chỉnh cập nhật" cho phép bổ sung nhanh các dự án nguồn và lưới điện vào quy hoạch, trong đó, Chủ tịch UBND tỉnh có thẩm quyền phê duyệt phương án phát triển mạng lưới cấp điện nội tỉnh. Về đất đai và giải phóng mặt bằng, đề xuất HĐND tỉnh được quyền quyết định thu hồi đất cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, bao gồm dự án PPP và dự án theo chỉ đạo của Trung ương; đồng thời cho phép tạm giao đất để khởi công ngay công trình và sử dụng ngân sách địa phương thực hiện bồi thường, GPMB độc lập để giao đất sạch không qua đấu giá cho các ngành nghề ưu tiên...
Cùng với đó, Quảng Ninh cũng xây dựng nhóm cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư gồm 8 chính sách cụ thể được thiết kế đề xuất ưu đãi vượt trội nhằm tối ưu hóa hiệu quả tài chính và giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư chiến lược. Trong đó, đáng chú ý là những chính sách thiết thực về nguồn lực đất đai và thủ tục; chính sách ưu đãi thuế và tài chính; chính sách ưu đãi trong hoạt động xuất nhập khẩu… Một điểm nhấn đột phá nữa được tỉnh đề xuất là cơ chế bảo lãnh doanh thu tối thiểu (MRG) áp dụng cho các dự án PPP hạ tầng dữ liệu, năng lượng và R&D.
Ở nhóm cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư, tỉnh cũng xây dựng dự kiến 7 chính sách cụ thể xác lập các khung pháp lý mang tính thí điểm và đột phá, nhằm tối ưu hóa môi trường vận hành cho các dự án công nghệ cao và thu hút nhân tài quốc tế. Đặc biệt, chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao được đẩy mạnh thông qua việc miễn thị thực, cấp thẻ tạm trú 10 năm và miễn giấy phép lao động cho các nhà đầu tư, chuyên gia, giảng viên quốc tế và thân nhân của họ; sinh viên quốc tế cũng được hưởng các ưu đãi về thị thực và quyền làm việc bán thời gian.
Với những cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, đủ sức cạnh tranh, hấp dẫn, Khu KTS và TTTD tỉnh Quảng Ninh khi được hoàn thành sẽ không chỉ là bước đi phù hợp với xu thế phát triển, mà còn là giải pháp chiến lược nhằm chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Quảng Ninh theo hướng “xanh - thông minh - bền vững”.
