Xác định công tác phòng, chống ma túy là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và lâu dài, thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chủ động “giảm cầu”, từng bước kiềm chế và giảm tác hại của ma túy. Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy đã có những chuyển biến tích cực, trong đó điểm nhấn nổi bật là số người nghiện ma túy đã giảm sâu tới 55% so với năm 2021, góp phần giữ vững an ninh trật tự và ổn định xã hội trên địa bàn.
Thực tiễn cho thấy, tình trạng người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy vẫn đang diễn biến phức tạp, tạo ra nguồn cầu lớn tác động trực tiếp đến tình hình hoạt động của tội phạm ma túy. Theo số liệu thống kê tính đến ngày 14/9/2025, toàn tỉnh có 1.256 người nghiện có hồ sơ quản lý. Trong đó, có 679 người đang ở ngoài xã hội (bao gồm 615 người đang điều trị Methadone), 67 người trong các cơ sở giam giữ và 510 người tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng đang quản lý 917 người sử dụng trái phép chất ma túy, 477 người sau cai nghiện và 39 trường hợp có biểu hiện “ngáo đá”, loạn thần. Mặc dù so với năm 2021, số người nghiện đã giảm mạnh, song các đối tượng có biểu hiện loạn thần do sử dụng ma túy vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp, đòi hỏi công tác rà soát, lập hồ sơ theo dõi phải được thực hiện chặt chẽ và thường xuyên theo đúng quy định của pháp luật.
Để nâng cao hiệu quả công tác “giảm cầu”, tỉnh Quảng Ninh đã xác định hình thức cai nghiện tập trung tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh là “mũi nhọn”, đồng thời liên tục quan tâm, đầu tư cơ sở vật chất để đáp ứng yêu cầu thực tế. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành Công an, Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ) và Y tế đã tạo nên sức mạnh tổng hợp trong công tác phòng, chống tệ nạn. Đặc biệt, lực lượng Công an cấp xã đã phát huy tốt vai trò nòng cốt trong việc tham mưu cho UBND cùng cấp lập hồ sơ cai nghiện, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy thông qua ứng dụng hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và dữ liệu căn cước công dân. Nhờ đó, tính đến nay trên địa bàn tỉnh đã có 19 cơ sở y tế đủ điều kiện chuyên môn và 114 điểm xác định tình trạng nghiện (gồm 01 điểm tại Cơ sở cai nghiện tỉnh và 113 điểm tại các xã, phường, đặc khu). Tính chung toàn tỉnh, đã có 2.530 lượt người được lập hồ sơ cai nghiện và vận động cai nghiện tự nguyện, tăng 28% so với cùng kỳ; trong đó có 1.072 đối tượng cai nghiện bắt buộc và 1.458 đối tượng cai nghiện tự nguyện.
Song song với các biện pháp hành chính, việc ứng dụng các đề án y tế cũng được triển khai quyết liệt và bài bản. Điển hình là Đề án thí điểm cai nghiện ma túy bằng thuốc Cedemex với 134 người tham gia và chương trình điều trị thay thế các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone tại 05 cơ sở điều trị trên địa bàn với 615 bệnh nhân đang duy trì điều trị ổn định. Nhằm hỗ trợ tối đa cho người lầm lỗi, tỉnh đã duy trì và nâng cao hiệu quả của 06 mô hình Điểm tư vấn, chăm sóc hỗ trợ điều trị nghiện và tái hòa nhập cộng đồng, cùng với 09 Câu lạc bộ hỗ trợ người sau cai và 30 Đội công tác xã hội tình nguyện cấp xã. Trong giai đoạn 2020-2024, các mô hình này đã tiếp cận và tư vấn cho 3.781 lượt người về các hình thức cai nghiện, kiến thức dự phòng tái nghiện và lây nhiễm HIV/AIDS; kết nối 608 lượt người đến các dịch vụ y tế và tổ chức hàng trăm buổi sinh hoạt nhóm, tọa đàm tuyên truyền thu hút gần 4.300 lượt người tham dự.
Một trong những nhiệm vụ then chốt giúp giảm tỷ lệ tái nghiện chính là công tác tư vấn hướng nghiệp và đào tạo nghề. Toàn tỉnh đã tổ chức đào tạo nghề cho 1.166 lượt người tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh và tổ chức 25 buổi tư vấn nghề nghiệp cho hơn 2.800 người lầm lỗi, người chấp hành xong án phạt tù. Những nỗ lực này không chỉ giúp người nghiện có kỹ năng nghề nghiệp mà còn tạo cơ hội để họ tự tin tái hòa nhập cộng đồng, tìm kiếm việc làm ổn định cuộc sống.
Bên cạnh các giải pháp đấu tranh và xử lý, Quảng Ninh luôn xác định công tác tuyên truyền là giải pháp chiến lược, lâu dài. Việc đổi mới, sáng tạo trong cách thức truyền thông đã giúp nâng cao nhận thức và cảnh báo toàn xã hội về hiểm họa của ma túy, đặc biệt tập trung vào các nhóm nguy cơ cao như thanh thiếu niên, học sinh, công nhân ngành Than và người lao động tại các công trường xây dựng. Phong trào “Toàn dân tham gia phòng chống ma túy” gắn với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”... đã được đẩy mạnh, khơi dậy tinh thần trách nhiệm của nhân dân trong việc lên án, tố giác tội phạm và hỗ trợ người sau cai nghiện. Việc kiên trì xây dựng văn hóa bài trừ ma túy từ cơ sở chính là nền tảng vững chắc để Quảng Ninh thực hiện thắng lợi mục tiêu kiểm soát và đẩy lùi tệ nạn ma túy, vì một cộng đồng an toàn và phát triển bền vững.
