Xây dựng môi trường văn hóa cơ sở lành mạnh, phong phú được Quảng Ninh xác định là nhiệm vụ nền tảng để bồi đắp giá trị văn hóa, con người. Những năm qua, tỉnh đã tập trung đầu tư đồng bộ hệ thống thiết chế văn hóa, phát huy hiệu quả các mô hình “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, hoạt động sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể thao, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Qua đó, góp phần tạo dựng diện mạo văn hóa cơ sở ngày càng khởi sắc, khẳng định bản sắc riêng của Quảng Ninh trong tiến trình phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng.
Lan tỏa mạnh mẽ từ cơ sở
Khu phố Trần Hưng Đạo 4 (phường Hồng Gai) nhiều năm qua luôn là điểm sáng trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Là khu phố trung tâm của phường vì vậy các hoạt động vệ sinh môi trường Ngày Chủ nhật xanh, chỉnh trang cảnh quan được khu phố duy trì hằng tuần. Đặc biệt, là địa bàn tập trung đông hộ kinh doanh, khu phố vận động các hộ dân ký cam kết đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè; đồng thời kiểm tra, nhắc nhở thường xuyên để cam kết đi vào thực chất. Nhờ vậy, ý thức cộng đồng và bộ mặt đô thị của khu phố ngày càng được nâng lên rõ rệt. Song song với đó, công tác an sinh xã hội được quan tâm sâu sát. Riêng năm 2025, khu phố đã kết nối chính quyền, vận động nhân dân và các nhà hảo tâm hỗ trợ xây dựng mới 2 nhà tình nghĩa với tổng giá trị gần 250 triệu đồng, giúp các hộ khó khăn ổn định chỗ ở, vươn lên ổn định cuộc sống.
Ông Trần Quốc Vương, Bí thư Chi bộ, Trưởng khu phố Trần Hưng Đạo 4, chia sẻ: Nhờ sự đồng thuận cao của người dân, các phong trào của khu phố, từ vệ sinh môi trường, xây dựng nếp sống văn minh đều được triển khai hiệu quả và trở thành nền nếp chung. Đặc biệt, từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các khu phố giáp ranh đã tăng cường phối hợp, thường xuyên trao đổi nắm tình hình, cùng quản lý công trình chung và học hỏi các mô hình hay của nhau. Sự kết nối này không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động ở từng khu phố mà còn củng cố tinh thần, sức mạnh đoàn kết trong cộng đồng dân cư, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, văn minh, hiện đại.
Chính từ những nỗ lực bền bỉ ấy của các khu dân cư trong toàn tỉnh, tinh thần đoàn kết cộng đồng càng được lan tỏa, góp phần tạo nên không khí ấm áp, rộn ràng trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Ngày 16/11 vừa qua, khắp các thôn, bản, khu dân cư trên địa bàn tỉnh lại nhuộm đỏ màu cờ, người dân cùng nhau cất cao tiếng hát rộn ràng, hân hoan, sum họp bên những mâm cơm đoàn kết trong Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đã là năm thứ 4, tại Quảng Ninh, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư được tổ chức đồng loạt, song khí thế kết đoàn, niềm vui tưng bừng, rộn ràng năm nào cũng như thế, trở thành nét đẹp văn hóa trong đời sống nhân dân. Đó chính là minh chứng sinh động nhất cho sự đoàn kết, cho phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã thật sự đi vào chiều sâu. Không chỉ có sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, ngành, địa phương mà chính người dân là chủ thể trong tham gia xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở ngày càng lành mạnh, phong phú.
Những ngày qua, cùng với nhân dân cả nước, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Ninh đang hướng trọn tình cảm về miền Trung, Tây Nguyên - nơi đồng bào đang chống chọi với những đợt mưa lũ lịch sử. Là một trong bốn địa phương được Bộ Chính trị tin tưởng giao nhiệm vụ trực tiếp hỗ trợ tỉnh Lâm Đồng, Quảng Ninh nhận trọng trách với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Cả hệ thống chính trị của tỉnh đang huy động tổng lực, triển khai khẩn trương các phương án chi viện. Không chỉ dừng ở nguồn lực, kinh phí hỗ trợ của tỉnh, tinh thần “lá lành đùm lá rách” - nét đẹp bền sâu trong đời sống văn hóa của người dân Vùng mỏ lại được lan tỏa mạnh mẽ. Từ những chiếc bánh chưng được gói vội trong đêm, đến từng gói hàng, thùng đồ nhu yếu phẩm được bà con chuẩn bị chu đáo… tất cả đều chứa đựng nghĩa tình, sự sẻ chia và tấm lòng nhân ái hướng về đồng bào vùng thiên tai.
Nhiều mô hình, cách làm hay
Công tác tuyên truyền nâng cao ý thức của nhân dân trong xây dựng môi trường văn hóa cơ sở lành mạnh tiếp tục được đẩy mạnh. Với phương châm hướng mạnh về cơ sở, Ủy ban MTTQ tỉnh và các tổ chức CT-XH đã triển khai nhiều mô hình tại khu dân cư phát huy hiệu quả như: Mô hình về an ninh trật tự (Tổ dân cư đoàn kết, Dòng họ tự quản, Thôn xóm đoàn kết; Tổ liên gia phòng cháy chữa cháy, Tổ thanh niên tự quản, Tuyến đường cờ Tổ Quốc; mô hình camera an ninh…). Mô hình về bảo vệ môi trường (Thắp sáng đường quê; phân loại rác thải, biến rác thành tiền; tuyến đường kiểu mẫu…). Mô hình trên lĩnh vực về học tập, văn hoá, thể dục, thể thao (mô hình Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Tày; mô hình giữ gìn bản sắc văn hóa trang phục dân tộc Dao Thanh Y; CLB xây dựng gia đình hạnh phúc bền vững; trên 1.000 CLB văn nghệ, thể dục thể thao, trong đó phổ biến là: CLB Dân vũ, Bóng chuyền hơi, dưỡng sinh, khiêu vũ, cầu lông, bóng đá...).
Các ngành, đơn vị cũng triển khai nhiều hoạt động thiết thực. Công an tỉnh thực hiện các cuộc vận động: “Xây dựng hình ảnh đẹp người chiến sĩ Công an Quảng Ninh cùng Nụ cười Hạ Long”, “Xây dựng phong cách người Công an nhân dân bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ”... Bộ CHQS tỉnh triển khai phong trào “Xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong Quân đội” cùng các mô hình: “Đơn vị mẫu mực về điều lệnh”, “Doanh trại chính quy sáng, xanh, sạch, đẹp”…
Thông qua các mô hình gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa, cơ quan, đơn vị văn hóa tiêu biểu được nhân rộng và đi vào thực chất, các giá trị văn hóa tốt đẹp trong đời sống cộng đồng ngày càng được phát huy sâu rộng. Toàn tỉnh hiện có 96,9% gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”; 97,9% thôn, khu phố đạt danh hiệu “Thôn, khu phố văn hóa”. Cùng với đó, việc triển khai Bộ Quy tắc ứng xử “Nụ cười Hạ Long”, Bộ Quy tắc ứng xử trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh mang lại hiệu quả tích cực không chỉ nâng cao tính kỷ luật, kỷ cương công sở, chuẩn mực trong giao tiếp của cán bộ, công chức, viển chức mà còn góp phần xây dựng môi trường làm việc thân thiện, chuyên nghiệp, tạo sự tin tưởng và hài lòng cao của người dân đối với cơ quan nhà nước.
Việc cưới, việc tang và tổ chức lễ hội được thực hiện theo đúng quy định, góp phần hình thành môi trường văn hóa lành mạnh, khẳng định các giá trị văn hóa gắn bó với tôn giáo, tín ngưỡng, hướng thiện, nhân đạo, nhân văn và tiến bộ. Các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể thao trong các khu dân cư phát triển sôi nổi. Tỷ lệ người dân tham gia hoạt động tại các thiết chế văn hóa, thể thao đạt trên 50%; trung bình có từ 2-5 CLB hoạt động/nhà văn hóa hoạt động thường xuyên….
Những kết quả trong xây dựng môi trường văn hóa cơ sở cho thấy, nỗ lực của Quảng Ninh không chỉ xây dựng một cộng đồng văn hóa, xã hội văn minh, hiện đại mà còn đặt nền móng vững chắc thúc đẩy phát triển KT-XH bền vững, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
