Quảng Ninh với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, nơi có trữ lượng than lớn nhất cả nước từ lâu đã trở thành trung tâm sản xuất than, nhiệt điện lớn của cả nước. Trong đích đến 2015, Quảng Ninh phấn đấu cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại và đến năm 2020 trở thành tỉnh công nghiệp, dịch vụ.
Vượt qua khó khăn
Nhìn lại kết quả đạt được trên lĩnh vực sản xuất công nghiệp của tỉnh từ năm 2011 đến nay thấy rằng do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế, tình hình sản xuất công nghiệp trong gần 3 năm qua tăng trưởng ở mức thấp, một số sản phẩm công nghiệp chủ lực và chiếm tỷ trọng cao trong giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh đều giảm so với cùng kỳ (than, điện, xi măng...), trong đó đặc biệt là khó khăn của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã gây ảnh hưởng lớn đến giá trị sản xuất công nghiệp. Những sản phẩm tăng so với cùng kỳ phần lớn là các sản phẩm có tỷ trọng nhỏ và giá trị gia tăng thấp trong ngành công nghiệp và GDP. Theo dự kiến của Sở Công thương trong 3 năm (2011, 2012, 2013) tổng giá trị sản xuất công nghiệp trên toàn tỉnh ước đạt 90.726 tỷ đồng. Cụ thể, sản lượng than từ 2011 đến nay mới đạt từ 43 đến 45 triệu tấn/năm, chưa đạt kế hoạch đề ra do khó khăn về tiêu thụ, sản xuất xi măng đạt trên 3 triệu tấn và chủ yếu là sản xuất Clinker, điện đến thời điểm hiện nay đã có 6 tổ máy trên 7 nhà máy điện đi vào hoạt động và cho công suất 2.050 MWh; sản lượng điện sản xuất ước đạt trên 13 tỷ kwh/17,7 tỷ kwh, bằng 73,4% công suất hiện có. Việc phát triển các ngành công nghiệp đóng tàu, sửa chữa tàu, phát triển cơ khí chế tạo và một số ngành công nghiệp phụ trợ nhằm nâng tỷ trọng ngành công nghiệp chế tạo, chế biến trong tổng giá trị ngành sản xuất công nghiệp đạt thấp. Đặc biệt trong bối cảnh khó khăn từ đầu năm đến nay, nhìn lại thấy rằng hoạt động sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh dù đã cơ bản ổn định, các sản phẩm công nghiệp chủ yếu đều có tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2012, nhưng đều ở mức tăng thấp. Mà nguyên nhân chủ yếu là do sản lượng tồn kho năm trước lớn, nên các doanh nghiệp phải tập trung giải quyết, than xuất khẩu không tăng được nhiều về lượng do nhu cầu nhập khẩu than của nước ngoài giảm, nhất là Trung Quốc. Bên cạnh đó, các hộ tiêu dùng than trong nước như: Điện, xi măng, giấy, phân bón và hoá chất cũng giảm.
Để vượt qua khó khăn này, bên cạnh việc tích cực, chủ động các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất trên lĩnh vực công nghiệp, tỉnh Quảng Ninh đã chủ động xây dựng cơ chế, chính sách, thu hút các nhà đầu tư triển khai xây dựng phát triển các khu kinh tế (KKT), khu công nghiệp (KCN) có vai trò động lực như: KKT Vân Đồn, KKT cửa khẩu Móng Cái, KCN Việt Hưng, cảng biển Hải Hà, KCN Đầm Nhà Mạc; phát triển hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại (hoàn thành xây dựng siêu thị Metro, đang xây dựng siêu thị Big C). Tập trung đầu tư xây dựng thành phố cửa khẩu Móng Cái giữ vai trò cửa ngõ giao lưu chính của vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ với Trung Quốc và giữa Việt Nam - Trung Quốc, ASEAN - Trung Quốc. Kêu gọi và huy động nguồn lực đầu tư cho phát triển các trung tâm thương mại, tài chính, ngân hàng tại TP Hạ Long gắn với phát triển du lịch và dịch vụ.
Xác định những ngành trọng tâm, then chốt
Trong thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ nâu sang xanh, tỉnh Quảng Ninh đã định hướng rõ các ngành công nghiệp cơ khí, điện tử, luyện kim trở thành một trong những ngành công nghiệp then chốt trong giai đoạn phát triển tới đây. Trong đó, phát triển trên cơ sở tận dụng năng lực hiện có, tập trung đầu tư theo chiều sâu, hiện đại hoá từng bước để có được công nghệ hoàn chỉnh từ khâu thiết kế, chế tạo, gia công hoàn thiện và lắp ráp. Để từ đó, ngành công nghiệp này phải thực sự là nền tảng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh, phục vụ hiệu quả cho các ngành công nghiệp khác. Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh sẽ tập trung phát triển công nghiệp phục vụ nông nghiệp, nông thôn, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo và vật liệu mới đi đôi với áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng nguyên liệu. Cùng với đó, tỉnh sẽ chú trọng phát triển khoa học công nghệ đặc biệt là khoa học công nghệ phục vụ quản lý, điều hành, tập trung ứng dụng chuyển giao công nghệ gắn với nghiên cứu, ứng dụng công nghệ để phát triển công nghiệp. Từng bước giảm dần công nghiệp sơ chế thâm hụt lao động, tăng dần các ngành công nghiệp cơ bản, ngành công nghiệp có hàm lượng chất xám và giá trị gia tăng cao. Củng cố, nâng cao sức cạnh tranh cho công nghiệp của Trung ương và địa phương trên địa bàn, phát triển mạnh công nghiệp hỗ trợ trong nước để giảm nhập khẩu, hạ giá thành và nâng dần giá trị nội địa của sản phẩm.
Quảng Ninh được đánh giá là trung tâm đóng tàu lớn của khu vực phía Bắc, các nhà máy đóng tàu hiện có trên địa bàn đều là những doanh nghiệp tầm cỡ như Nhà máy đóng tàu Hạ Long, đóng tàu cơ khí Than Việt Nam, đóng tàu Thuỷ An, tàu thuỷ Sông Chanh... Trong thời gian tới, những đơn vị này sẽ được tiếp tục đầu tư nâng cao năng lực, nhất là phát triển đóng tàu du lịch phục vụ cho du khách tham quan Vịnh Hạ Long. Song song với đó, tỉnh sẽ tập trung phát triển các khu, cụm công nghiệp cơ khí đóng và sửa chữa tàu biển đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Đồng thời, chú trọng phát triển các ngành cơ khí chế tạo, máy công cụ, thiết bị điện, lắp ráp phương tiên giao thông, đồng thời đa dạng hoá các sản phẩm theo hướng chế tạo các sản phẩm công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, như các máy và thiết bị chuyên dụng, thiết bị môi trường, thiết bị tiết kiệm năng lượng, thiết bị y tế... Các nhà máy sản xuất thép liên hợp, sản xuất thép cán mở rộng quy mô với công suất lớn, từng bước phát triển sản xuất thép chất lượng cao, thép chuyên dụng cung cấp cho công nghiệp cơ khí, đóng tàu.
Tin tưởng rằng, với những nỗ lực, quyết tâm cao, Quảng Ninh sẽ hoàn thành mục tiêu xây dựng cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2015.
Cao Quỳnh
