Theo ông Hoàng Hồng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Khuyến học tỉnh cho biết thì một trở ngại lớn của Quảng Ninh trong việc học tập suốt đời đó chính là ý thức tự học của phần lớn người dân còn rất hạn chế. Không ít người thường có tâm lý thoả mãn, hài lòng với những vốn kiến thức mình đã có, không trau dồi kiến thức thường xuyên, lâu dài. “Xem ti vi, đọc sách, đọc báo… cũng là một cách hiệu quả để phát huy khả năng tự học. Những việc này tưởng chừng đơn giản nhưng vẫn chưa thực sự trở thành thói quen, nếp sống, nhu cầu cần thiết của mỗi người, đặc biệt là đối với người dân vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số” - ông Hoàng Hồng nói thêm.
Quả thật, tìm hiểu thực tế ở một số thôn, bản vùng sâu, vùng xa tại các huyện miền núi trên địa bàn tỉnh (như Bình Liêu, Ba Chẽ, Hoành Bồ…), chúng tôi nhận thấy, do hạn chế về trình độ, nhận thức, nên nhu cầu học tập suốt đời, tự học của người dân vẫn còn rất thấp. Chị Trần Thị Mai, thôn Đồng Quặng 1, xã Đồng Lâm, huyện Hoành Bồ nói: “Tôi đi làm nương cả ngày vất vả nên không có thời gian để xem ti vi hay đọc sách báo. Vì thế, tôi khó có thể cập nhật, nắm bắt thường xuyên những thông tin, kiến thức mới”.
Không chỉ là vấn đề nhận thức, hoạt động của các Trung tâm Học tập cộng đồng (nhiều người vẫn gọi một cái tên thân mật là “trường học của người lớn”) do còn nhiều khó khăn nên lâu nay vẫn chưa phát huy hết hiệu quả, vai trò của mình. Trong đó, vấn đề mà nhiều người quan tâm nhất chính là bộ máy quản lý của các trung tâm này vẫn còn chưa ổn định. Gần như 100% cán bộ quản lý ở đây là những cán bộ kiêm nhiệm, chưa được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ trong việc quản lý và thực hiện các nhiệm vụ của Trung tâm học tập cộng đồng nên các hoạt động cũng bị hạn chế. Chính vì thế, một số địa phương đành phải lựa chọn giải pháp tình thế là điều động biệt phái đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có kinh nghiệm, năng lực chuyên môn của ngành giáo dục về làm công tác thường trực tại các Trung tâm học tập cộng đồng. Điều này vừa giúp các Trung tâm khảo sát nhu cầu để xây dựng kế hoạch, chương trình, tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn theo xu hướng phát triển chung của xã hội, đưa các tiến bộ khoa học kỹ thuật về với người dân. Tuy nhiên, đến nay, mới chỉ 2 địa phương trên địa bàn tỉnh (Đông Triều và Móng Cái) thực hiện được việc này. Bên cạnh đó, hạn chế, thiếu thốn về kinh phí, cơ sở vật chất, nội dung chương trình cũng là một khó khăn nữa. Hiện nay, hầu hết các Trung tâm vẫn phải học nhờ các nhà văn hoá hoặc trụ sở uỷ ban xã. Điều này cũng ảnh hưởng ít nhiều đến việc học tập suốt đời của người dân trên địa bàn.
Hằng năm, việc tổ chức Tuần lễ Hưởng ứng học tập suốt đời đã được tỉnh chỉ đạo thực hiện với nhiều hoạt động hiệu quả, như: Tổ chức lớp học chuyên đề; toạ đàm về học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập tại các địa phương; tham quan bảo tàng, tư liệu về truyền thống hiếu học… Tuy nhiên, để việc học tập suốt đời trở thành một quá trình, đi vào nề nếp, thói quen của mỗi người dân là “bài toán” khó, cần được mỗi người nâng cao về nhận thức, cần được sự quan tâm đặc biệt hơn đến người dân ở các vùng còn nhiều khó khăn, nơi có trình độ dân trí thấp, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Lan Anh
