Xóa bỏ hủ tục, xây dựng đời sống văn minh

Việc xóa bỏ hủ tục, xây dựng đời sống văn minh luôn đóng vai trò quan trọng để góp phần nâng cao toàn diện chất lượng đời sống nhân dân, giữ gìn ANTT ở cơ sở, nhất là tại địa bàn vùng DTTS. Nhiều địa phương trong tỉnh đã tạo được những chuyển biến tích cực, rõ nét nhờ có cách làm phù hợp, phát huy vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên.

Những năm qua, cấp ủy, chính quyền các địa phương luôn chú trọng tuyên truyền, vận động, khuyến khích người dân từng bước xóa bỏ phong tục, tập quán lạc hậu, thay đổi cách sản xuất manh mún, kém hiệu quả; không trông chờ, ỷ lại vào trợ cấp của Nhà nước. Tuy nhiên, đây là vấn đề khó, nhạy cảm, không thể giải quyết chỉ bằng biện pháp hành chính hay pháp luật. Quan trọng hơn là tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức cộng đồng, giúp người dân tự soi chiếu, sàng lọc những giá trị không còn phù hợp, giữ gìn bản sắc văn hóa cốt lõi và chủ động nâng cao chất lượng đời sống. Khi đẩy lùi lạc hậu trở thành nhu cầu tự thân, thống nhất trong cộng đồng, sự chuyển biến sẽ bền vững, mạnh mẽ, phát huy rõ trách nhiệm của mỗi người dân trong tổ chức thực hiện.

Quan điểm đó đã được nhiều địa phương trong tỉnh cụ thể hóa thành những mô hình, cách làm linh hoạt, phù hợp với đặc thù của cơ sở trong thời gian qua. Như tại xã Quảng Đức, từ tháng 9/2025, một mô hình dân vận khéo đã được UBND xã triển khai mang tên “Phát huy vai trò người có uy tín, già làng, thầy cúng, thầy thuốc vận động nhân dân tham gia công tác bảo đảm ANTT, phòng ngừa tảo hôn tại các thôn, bản”. 46 thành viên tham gia mô hình cũng là những người có uy tín trong cộng đồng địa phương, đã tích cực phối hợp với chính quyền, công an vừa bảo tồn những bản sắc văn hóa cốt lõi, vừa loại bỏ dần những quan niệm lạc hậu, lỗi thời, nhất là trong ma chay, cưới hỏi, chữa bệnh... gây tốn kém chi phí, mất thời gian, ảnh hưởng tới sức khỏe, tinh thần của người dân. Những tuyên truyền viên đặc biệt này cũng là những nhân tố đi đầu trong công tác hòa giải cơ sở, giải quyết kịp thời những vấn đề liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo, không để những đối tượng xấu lợi dụng để chống phá khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Không chỉ tạo được những chuyển biến về vấn đề ANTT, các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững, các chính sách hỗ trợ vùng DTTS... của tỉnh đều hướng vào khuyến khích vai trò chủ động, chủ thể của người dân để đổi mới cả trong nền nếp sinh hoạt, lao động, nhất là xóa bỏ những hủ tục như tảo hôn, dùng bùa phép để chữa bệnh, ăn ở không hợp vệ sinh, canh tác nông nghiệp manh mún, lạc hậu... Một số địa phương như Ba Chẽ, Kỳ Thượng, Hoành Mô, Hải Sơn... còn phát huy được vai trò của người uy tín, trưởng tộc, trưởng họ tham gia tuyên truyền, vận động người dân không vi phạm về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo trong dịp lễ, Tết. Lực lượng Công an xã các địa bàn vùng cao, DTTS cũng đổi mới hình thức phối hợp tuyên truyền, tham gia phổ biến kiến thức pháp luật về phòng ngừa tảo hôn vào các trường học, khu dân cư...

Từ việc làm cụ thể cho thấy, công tác tuyên truyền chỉ thực sự hiệu quả khi được triển khai đúng đối tượng, đúng nội dung, đúng thời điểm và phù hợp điều kiện từng địa bàn. Việc xác định rõ nhóm đối tượng theo độ tuổi, nghề nghiệp, trình độ dân trí… phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ chính trị và tình hình thực tế ở cơ sở, bảo đảm dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện. Đội ngũ cán bộ, đảng viên và người uy tín tiêu biểu chính là những hạt nhân gương mẫu, bám sát địa bàn, “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, cầm tay chỉ việc, kiên trì thuyết phục để từng bước thay đổi nhận thức và hành vi của bà con.

Đời sống ngày càng văn minh, tiến bộ không chỉ nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, mà còn tạo nền tảng vững chắc để tỉnh Quảng Ninh thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, củng cố quốc phòng - an ninh, tăng cường niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, từng bước rút ngắn khoảng cách chênh lệch giữa các vùng, miền trong toàn tỉnh.