Mặc dù Nghị định 155/2016/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đã có hiệu lực từ nửa tháng nay, tuy nhiên, tình trạng xả rác, vệ sinh cá nhân không đúng nơi quy định vẫn tiếp diễn. Đáng nói, bên cạnh việc nhiều người dân chưa biết đến Nghị định này thì nhiều cơ quan chính quyền còn băn khoăn về quy trình xử phạt các trường hợp vi phạm.
Nghị định 155/2016/NĐ-CP ra đời thay thế cho Nghị định 179/2013/NĐ-CP ngày 14-11-2013 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. So với Nghị định 179, mức phạt tại Nghị định 155 đã tăng từ 500.000 đồng đến 5 triệu đồng cho mỗi hành vi vi phạm. Chẳng hạn như: Tại mục 1, điều 20 quy định: Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng đối với hành vi vứt, thải, bỏ đầu, mẩu và tàn thuốc lá không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng; phạt tiền từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng đối với hành vi vệ sinh cá nhân (tiểu tiện, đại tiện) không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng; phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với hành vi vứt, thải, bỏ rác thải sinh hoạt không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng, trừ vi phạm quy định tại điểm d khoản này; phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 7 triệu đồng đối với hành vi vứt, thải rác thải sinh hoạt trên vỉa hè, đường phố hoặc vào hệ thống thoát nước thải đô thị hoặc hệ thống thoát nước mặt trong khu vực đô thị. Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn tỉnh phần lớn người dân còn chưa biết đến Nghị định này. Còn về phía các cơ quan chức năng thì lúng túng trong xử lý vi phạm.
Dạo qua một số tuyến đường trên địa bàn TP Hạ Long, TP Cẩm Phả, không khó để thấy các loại rác thải vẫn bị vứt bừa bãi. Nhiều trường hợp đi vệ sinh không đúng nơi quy định. Mặc dù đã được công nhân môi trường quét dọn hàng ngày nhưng trên nhiều tuyến đường, trong các ngõ hẻm, các bãi đất trống vẫn xuất hiện rác thải sinh hoạt, vật liệu xây dựng không được đổ đúng nơi quy định. Chị Nguyễn Thị Nạo, công nhân thu gom rác, Công ty CP Đầu tư và Phát triển môi trường đô thị Quảng Ninh, cho biết: Ngoài thu gom tại những điểm tập kết rác, chúng tôi còn phải xử lý một lượng lớn rác thải tại các điểm công cộng như vỉa hè, trên đường, những khu vực đông người qua lại. Các loại rác này chủ yếu là vỏ bánh kẹo, trái cây, nước ngọt... thậm chí cả rác thải sinh hoạt, vật liệu xây dựng. Do vừa hết Tết, nhiều cành đào lớn bị vứt ngang nhiên trên vỉa hè hoặc dưới lòng đường, gây cản trở cho người đi bộ và các phương tiện lưu thông. Vì thế, sau Tết, chúng tôi vẫn phải làm việc tăng ca để dọn dẹp, đảm bảo vệ sinh môi trường đô thị.
Mặc dù Nghị định 155 mang tính răn đe cao hơn, song do mới có hiệu lực nên nhiều người dân còn khá... “bỡ ngỡ”, nhất là những người bán hàng rong, tài xế, xe ôm... Nhiều người còn chưa biết đến Nghị định hoặc chưa ý thức rằng việc xả rác, vệ sinh cá nhân bừa bãi sẽ bị xử phạt.
Đối với cơ quan chức năng, việc xử lý các trường hợp vi phạm vẫn còn khá lúng túng. Một phần do lực lượng kiểm tra xử lý có hạn chế, mặt khác, khó có thể bắt quả tang trường hợp vứt rác hoặc vệ sinh cá nhân bừa bãi nếu không sử dụng trang thiết bị quay chụp. Trường hợp người dân không chấp hành đóng phạt, cơ quan chính quyền cũng rất khó để tiến hành cưỡng chế do thủ tục khá phức tạp. Bên cạnh đó, tại những địa phương vùng sâu, vùng xa, việc áp dụng Nghị định này khiến chính quyền còn nhiều băn khoăn. Phó Chủ tịch UBND thị trấn Ba Chẽ (huyện Ba Chẽ) Nịnh Văn Toàn chia sẻ: Thực tế, nhận thức của đồng bào dân tộc còn thấp gây khó khăn cho công tác xử phạt. Bên cạnh đó, nếu xử phạt thì kể cả mức phạt thấp nhất là 500.000 đồng cũng là một số tiền lớn với người dân. Vì vậy, bước đầu, chúng tôi sẽ tiến hành tuyên truyền, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho người dân. Bên cạnh đó, kết hợp với việc xây dựng chương trình bảo vệ môi trường nông thôn, lồng ghép trong các buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật để người dân hiểu và chấp hành.
Hoàng Quỳnh
