Với tinh thần xung kích, sáng tạo và trách nhiệm, tuổi trẻ Quảng Ninh đang góp phần đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho sự phát triển bền vững của tỉnh.
Quảng Ninh là vùng đất hội tụ đầy đủ sắc thái văn hóa biển đảo, văn hóa các dân tộc miền núi, văn hóa đồng bằng, văn hóa công nhân mỏ và văn hóa tâm linh. Nhận thức sâu sắc vai trò của văn hóa đối với sự phát triển bền vững, những năm qua, Đảng bộ tỉnh đã ban hành nhiều chủ trương quan trọng nhằm xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, con người Quảng Ninh.
Trong bức tranh chung ấy, thanh niên giữ vị trí đặc biệt. Với hơn 1/4 dân số của tỉnh ở độ tuổi thanh niên, đây là lực lượng có khả năng tiếp cận nhanh với khoa học, công nghệ, đồng thời cũng là những người trực tiếp tiếp nhận và truyền tải các giá trị văn hóa trong môi trường số. Nếu như trước đây, việc bảo tồn văn hóa chủ yếu được hiểu là lưu giữ hiện vật, tu bổ di tích hay tổ chức lễ hội thì nay thanh niên đang góp phần mở rộng không gian tồn tại của văn hóa bằng những phương thức số hóa tư liệu, sáng tạo nội dung trên nền tảng số, quảng bá di sản qua mạng xã hội, xây dựng các sản phẩm truyền thông đa phương tiện và kết nối cộng đồng bằng sức mạnh của công nghệ.
Chính vì vậy, trong nhiều năm qua, công tác giáo dục truyền thống, bồi đắp lý tưởng, xây dựng đời sống văn hóa cho đoàn viên thanh niên luôn được các cấp bộ đoàn xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Tổ chức Đoàn các cấp đã triển khai nhiều chương trình thiết thực gắn giáo dục truyền thống với trải nghiệm thực tế, đưa lịch sử và văn hóa đến gần giới trẻ bằng những hình thức sinh động hơn. Hàng trăm hành trình về nguồn, chương trình "Đền ơn đáp nghĩa", "Thắp nến tri ân", sinh hoạt tại các "địa chỉ đỏ", diễn đàn tìm hiểu lịch sử địa phương, cuộc thi trực tuyến về truyền thống quê hương đã trở thành hoạt động thường xuyên, thu hút đông đảo đoàn viên, thanh thiếu nhi tham gia.
Điểm mới của các hoạt động này không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở phương thức tổ chức. Nếu như trước đây, giáo dục truyền thống chủ yếu diễn ra trong hội trường hay lớp học thì hiện nay, không gian giáo dục đã được mở rộng tới bảo tàng, di tích lịch sử, các điểm du lịch văn hóa, thậm chí trên chính các nền tảng số. Những video ngắn giới thiệu lịch sử Quảng Ninh, những infographic về di sản, podcast kể chuyện Vùng mỏ hay các chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội do đoàn viên thanh niên thực hiện đã giúp những giá trị tưởng như khô khan trở nên gần gũi, hấp dẫn hơn.
Một trong những dấu ấn rõ nét của tuổi trẻ Quảng Ninh là tham gia bảo vệ và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn. Tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Bạch Đằng, Khu di tích và danh thắng Yên Tử, các di tích lịch sử cách mạng ở Đông Triều, Uông Bí, Cô Tô, Vân Đồn hay hệ thống nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh, hình ảnh đoàn viên thanh niên tham gia vệ sinh môi trường, chăm sóc cây xanh, chỉnh trang cảnh quan, hướng dẫn du khách và tổ chức các hoạt động tri ân đã trở nên quen thuộc. Những công trình thanh niên tuy không lớn về quy mô nhưng mang giá trị giáo dục sâu sắc, góp phần gìn giữ không gian văn hóa và hun đúc lòng yêu nước cho thế hệ trẻ.
Nếu miền núi là nơi tuổi trẻ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc thì tại Vùng mỏ, đoàn viên thanh niên lại tiếp tục phát huy giá trị văn hóa công nhân mỏ. Các cơ sở Đoàn thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Binh đoàn 19 thường xuyên tổ chức các diễn đàn giáo dục truyền thống, gặp gỡ nhân chứng lịch sử, tọa đàm về văn hóa doanh nghiệp, các hội thi tìm hiểu lịch sử ngành Than, qua đó giúp đoàn viên trẻ hiểu sâu sắc hơn về giá trị của truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm". Từ nhận thức ấy, nhiều phong trào thi đua đã được phát động, tạo động lực để thanh niên phát huy sáng kiến, ứng dụng khoa học công nghệ, góp phần xây dựng ngành Than phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.
Có thể khẳng định rằng, việc lan tỏa các giá trị văn hóa hôm nay không còn chỉ dừng ở nhiệm vụ bảo tồn những giá trị truyền thống, mà còn là quá trình sáng tạo những giá trị mới phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội hiện đại. Người trẻ Quảng Ninh đang chứng minh điều đó bằng chính sự năng động, sáng tạo và khả năng thích ứng với những xu thế mới của thời đại. Họ vừa biết trân trọng những giá trị được cha ông vun đắp, vừa biết ứng dụng khoa học công nghệ để làm cho văn hóa truyền thống tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại.
