Được triển khai từ năm 2009, Đề án “Kiểm soát dân số các vùng biển, đảo và ven biển” (Đề án 52) ngày càng khẳng định được ý nghĩa và vai trò quan trọng trong công tác dân số - kế hoạch hoá gia đình (DS-KHHGĐ) tại huyện đảo Cô Tô. Với Đề án này, người dân trên địa bàn huyện đảo đã được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc SKSS-KHHGĐ, góp phần giảm mức sinh, nâng cao chất lượng dân số.
Theo chị Nguyễn Thị Huế, cán bộ Trung tâm DS-KHHGĐ Cô Tô, Đề án 52, giai đoạn 2009-2020 được triển khai tại huyện Cô Tô trong điều kiện hết sức khó khăn. Hầu hết, người dân nơi đây mưu sinh chủ yếu bằng nghề đi biển, trình độ dân trí còn hạn chế. Do đó, nhận thức của người dân về chính sách dân số cũng chưa sâu. Những kiến thức về mang thai, sinh sản và phòng ngừa các yếu tố có nguy cơ cao, ảnh hưởng đến SKSS còn nhiều hạn chế. Hơn nữa, người dân thường xuyên sống và làm việc trên biển dài ngày, nên ít có điều kiện tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc SKSS-KHHGĐ. Họ vẫn còn xa lạ với những khái niệm như: Đi khám sức khoẻ trước khi có ý định sinh con, sàng lọc trước sinh để có những em bé khoẻ mạnh… Ngoài ra, bà con thường quan niệm, phải đẻ con trai mới đủ sức khoẻ để đi biển, gánh vác công to, việc lớn của gia đình, dòng họ. Những lý do trên cũng khiến công tác tuyên truyền, vận động thực hiện đúng chính sách DS-KHHGĐ ở đây trở nên khó khăn, phức tạp hơn.
Chính vì vậy, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đề án 52 là công tác truyền thông, tư vấn và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ em - KHHGĐ. Ngay sau khi triển khai, Trung tâm DS-KHHGĐ Cô Tô đã tổ chức tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác DS-KHHGĐ bằng nhiều hình thức phong phú như: Tuyên truyền qua hệ thống loa đài của xã, pa-nô, áp-phích, sách báo và tờ rơi về công tác DS-KHHGĐ. Đồng thời, phối hợp với Trung tâm Y tế huyện, Bệnh viện 7 Quân khu 3 tổ chức tư vấn, khám sức khoẻ cho bà mẹ, trẻ em, phụ nữ mang thai tại các xã. Đẩy mạnh các hoạt động tư vấn, theo dõi và quản lý các đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ. Tổ chức các cuộc tư vấn nhóm, nói chuyện chuyên đề cho các nhóm đối tượng về làm mẹ an toàn, chăm sóc SKSS vị thành niên, sàng lọc trước sinh và sơ sinh…
Để những người dân sinh sống trên biển và ven biển được tiếp cận trực tiếp với các dịch vụ chăm sóc SKSS-KHHGĐ, Trung tâm DS-KHHGĐ còn đưa đội dịch vụ lưu động của huyện tăng cường xuống các xã ven biển để tuyên truyền những kiến thức về chăm sóc SKSS-KHHGĐ. Chị Nguyễn Thị Dung, cán bộ chuyên trách dân số xã Thanh Lân cho biết: “Người dân ở đây gần như 100% sống bằng nghề đi biển, nên rất khó gặp khi chúng tôi đến tuyên truyền DS-KHHGĐ. Bởi vậy, cứ 2 tháng/lần chúng tôi lại phân công cộng tác viên dân số đến tận tàu, thuyền của ngư dân để tuyên truyền”. Ngoài ra, Trung tâm DS-KHHGĐ huyện còn tổ chức các lớp đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ chuyên trách, cộng tác viên, tuyên truyền viên ở các xã ven biển; trang bị bổ sung phương tiện truyền thông cho các xã…
Sau 5 năm triển khai Đề án, với sự vào cuộc nhiệt tình của các ngành, đoàn thể tại địa phương, công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn các xã vùng biển của huyện đảo Cô Tô đã có nhiều kết quả khả quan. Tỷ lệ sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên giảm đáng kể; tỷ lệ các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ áp dụng các biện pháp tránh thai hiện đại và số người tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ em, chăm sóc SKSS-KHHGĐ đều tăng so với những năm trước... Việc nâng cao chất lượng dân số sau sinh được đẩy mạnh. Năm 2013, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên giảm đáng kể, giảm hơn 4% so với năm 2009. Trên 82,19% các cặp vợ chồng chấp nhận và áp dụng các biện pháp tránh thai hiện đại. Bên cạnh đó, công tác DS-KHHGĐ ở huyện đảo Cô Tô cũng đang gặp phải một số khó khăn, trở ngại. Đội ngũ cán bộ hầu hết đều mới, tuổi còn trẻ chưa có kinh nghiệm thực tiễn, nên chưa chủ động trong công việc. Nguồn kinh phí đầu tư cho chương trình dân số chưa phù hợp với yêu cầu thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ đặt ra, nhất là từ sau khi triển khai thực hiện Đề án 52.
Xác định công tác DS-KHHGĐ là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển KT-XH. Vì vậy, thời gian tới, huyện đảo Cô Tô sẽ tiếp tục tăng cường hoạt động, kiện toàn tổ chức bộ máy và mở rộng thêm cộng tác viên dân số để thực hiện tốt các mục tiêu, chỉ tiêu DS-KHHGĐ của địa phương giai đoạn 2011-2015 và những năm tiếp theo. “Để triển khai được đồng bộ và hiệu quả, công tác DS-KHHGĐ cần sự quan tâm hơn nữa của các cấp uỷ, chính quyền, sự quan tâm của các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức KT-XH trên địa bàn…” - chị Dương Thu Phương, Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Cô Tô nhấn mạnh.
Lưu Linh
